Τώρα αρχίζει πόλεμος και για τον φιόγκο της μαντίλας!

«Επικίνδυνη» χαρακτηρίζει η βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CΗΡ) Νουρ Σερτέρ τη νέα πρόταση για την άρση της απαγόρευσης της μαντίλας στα πανεπιστήμια. Αντίθετα, η γνωστή συγγραφέας Ιπέκ Τσαλισλάρ ισχυρίζεται ότι «η ανισότητα πρέπει να αρθεί» και υποστηρίζει το δικαίωμα των γυναικών να φορούν μαντίλα στην ανώτατη εκπαίδευση.

Η απόφαση των δύο κομμάτων, του κυβερνώντος ΑΚΡ και του ακροδεξιού ΜΗΡ, να προχωρήσουν αυτή την εβδομάδα στην «επίλυση» του προβλήματος της μαντίλας αναζωπύρωσε τη διαμάχη των δύο στρατοπέδων: των κεμαλιστών και των ισλαμιστών. «Είναι ένα χτύπημα κατά της Τουρκικής Δημοκρατίας και απειλεί την κοσμικότητα του κράτους», λέει στα ΝΕΑ η βουλευτής του CΗΡ υποστηρίζοντας ότι ανοίγει η πόρτα για νομιμοποίηση της μαντίλας στα δημοτικά, τα λύκεια αλλά και τις δημόσιες υπηρεσίες. Η συγγραφέας Ιπέκ Τσαλισλάρ έχει ωστόσο διαφορετική άποψη. «Η κοσμικότητα μπορεί να απειλείται αλλά όχι από τις φοιτήτριες στα πανεπιστήμια», υποστηρίζει η Τουρκάλα συγγραφέας λέγοντας ότι είναι αδικία μια μερίδα γυναικών να μπορεί να απολαμβάνει την εκπαίδευση στα πανεπιστήμια και μια άλλη όχι.

Οι αντιδράσεις. Σύμφωνα με την Ιπέκ Τσαλισλάρ, οι αρχές του Ατατούρκ παραβιάζονται μόνο όταν τα κορίτσια δεν έχουν το δικαίωμα στην παιδεία! «Και τι γίνεται με τα κορίτσια που καταπιέζονται από το οικογενειακό τους περιβάλλον και αναγκάζονται να βάλουν τη μαντίλα παρά τη θέλησή τους, κ. Τσαλισλάρ;», τη ρώτησα. «Συμφωνώ ότι ένα μέρος των κοριτσιών χρησιμοποιούν τη μαντίλα παρά τη θέλησή τους, με το ζόρι. Αλλά αυτές οι κοπέλες πώς θα αντιδράσουν αν δεν μορφωθούν; Αν δεν σπουδάσουν θα είναι δέσμιες της οικογένειάς τους ή του συζύγου τους», μου απαντάει. Η Τουρκάλα συγγραφέας είναι όμως εναντίον της εισαγωγής της μαντίλας στα δημοτικά και τα λύκεια. «Τα κορίτσια που είναι κάτω των 18 χρόνων βρίσκονται κάτω από την επιρροή του οικογενειακού τους περιβάλλοντος», λέει η Ιπέκ Τσαλισλάρ.

Η Τουρκάλα συγγραφέας δεν αναμένει να υπάρξουν μεγάλες κινητοποιήσεις εναντίον της νέας πρότασης, ούτε και ο στρατός αναμένει ότι θα αντιδράσει. «Ο στρατός αντέδρασε λογικά, περιοριζόμενος απλώς στην έκφραση της άποψής του», μου λέει η Ιπέρ Τσαλισλάρ. Ωστόσο αυτό που φοβάται είναι μήπως το Συνταγματικό Δικαστήριο καταργήσει την τροποποίηση του Συντάγματος που ετοιμάζονται να ψηφίσουν τα δύο κόμματα. Από την άλλη η βουλευτής του CΗΡ είναι σχεδόν βέβαιη ότι διά της νομικής οδού θα εμποδιστούν οι πρωτοβουλίες για άρση της απαγόρευσης της μαντίλας στα πανεπιστήμια. «Η μόνη διέξοδος είναι το Ανώτατο Δικαστήριο», μου λέει η Νουρ Σερτέρ, η οποία υποστηρίζει ότι ο στρατός δεν πρέπει να εμπλακεί. «Είμαστε μια δημοκρατική χώρα», δηλώνει η βουλευτής του CΗΡ. Ωστόσο δεν αποκλείει την πιθανότητα να υπάρξει κίνηση στο μέλλον για απαγόρευση λειτουργίας ακόμη και του ΑΚΡ. «Αυτό θα το δούμε», μου λέει η Νουρ Σερτέρ αν και πιστεύει ότι η απαγόρευση ποτέ δεν ήταν η λύση.


«Εμείς δεν είπαμε στους άντρες πώς να κουμπώνουν το παντελόνι τους»

«Α υτό το μοντέλο “νενέ”, εγώ δεν το δέχομαι»! Οι μαντιλοφορούσες διαμαρτύρονται. Η «γιαγιαδίστικη» (νενέ σημαίνει γιαγιά) φόρμουλα «κάτω από το πηγούνι» στην οποία συμφώνησαν το ΑΚΡ με το ΜΗΡ τις ξάφνιασε. Η κλασική ισλαμική μαντίλα δεν δένεται φιόγκο κάτω από το πηγούνι αλλά τυλίγει τον λαιμό.

«Είναι παράλογα πράγματα αυτά», μου λέει η Ιπέκ Τσαλισλάρ γελώντας. «Είναι δυνατόν να υπαγορεύουν σε μια γυναίκα πώς να δένει τη μαντίλα της;», διερωτάται. «Μήπως εμείς είπαμε στους άντρες να μην κουμπώνουν το παντελόνι τους;», λέει γελώντας. Ο φιόγκος κάτω από το πηγούνι συνηθίζεται κυρίως στην Ανατολική Τουρκία από τις τάξεις χαμηλού εισοδήματος. Άλλωστε υπάρχουν δύο βασικά είδη μαντίλας που για τους Τούρκους είναι πολύ διαφορετικά. Το πρώτο είδος είναι η παραδοσιακή μαντίλα (basortusu) η οποία χρησιμοποιείται από τις πλατιές μάζες του λαού και συνήθως δένεται κάτω από το πηγούνι. Μπορεί ακόμη να φαίνονται και τα μαλλιά. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις το ποσοστό των γυναικών με παραδοσιακή μαντίλα φτάνει μέχρι και το 60-70%. Το άλλο είδος είναι η ισλαμική μαντίλα (turban) η οποία τυλίγει τον λαιμό και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να φαίνονται τα μαλλιά. Κατά τους κεμαλιστές το turban αποτελεί πολιτικό σύμβολο των ισλαμιστών της Τουρκίας. Το ποσοστό των γυναικών αυτών είναι κοντά στο 12%, αν και οι δημοσκοπήσεις λένε ότι μετά την ανάληψη της εξουσίας από το ΑΚΡ έχει αυξηθεί.

Πάντως οι Τούρκοι σχεδιαστές μόδας δεν αποκλείουν η νέα νομοθεσία να καθορίσει και τη νέα μόδα: τον φιόγκο!