Επιστρέφει στη γραμμή Σημίτη

Το έργο που άφησε ανολοκλήρωτο ο Κώστας Σημίτης, αποχωρώντας από την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και της χώρας, φιλοδοξεί τώρα να ολοκληρώσει ο Κώστας Καραμανλής: την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο μέσω της προσφυγής στη Χάγη για το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας.

Δυο μήνες, περίπου, προτού συμπληρώσει τέσσερα χρόνια στην πρωθυπουργία, ο κ. Καραμανλής κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία σηματοδότησε μια στροφή στην εξωτερική του πολιτική. Έτσι- όπως έλεγε διπλωματική πηγή- ενώ από το φθινόπωρο του 2003 οι διερευνητικές επαφές για το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας συντηρούνταν τεχνητά στη ζωή, από ΄δώ και πέρα θα πάρουν εκ νέου νόημα, με τις διαπραγματευτικές ομάδες των δύο χωρών να παρακολουθούνται στενά από τις πολιτικές ηγεσίες των υπουργείων Εξωτερικών. Διπλωματικές πηγές που μετείχαν στις συνομιλίες της Άγκυρας έλεγαν ότι στο επίκεντρο- όπως και επί Κώστα Σημίτηθα είναι το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, ενώ στην περιφέρεια τα παράπλευρα και συνδεόμενα θέματα (από τον εναέριο χώρο μέχρι τα χωρικά ύδατα).

Όσον αφορά τη διαδικασία- που η Αθήνα θα ήθελε, σύμφωνα με διπλωματική πηγή, να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατόν- στόχος είναι να επιτευχθεί η διμερής συμφωνία για όσο το δυνατόν περισσότερα θέματα και, στη συνέχεια, για ό,τι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία, να γίνει παραπομπή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης με συνυποσχετικό που θα συνταχθεί από τις δύο χώρες.

Το «κεκτημένο Σημίτη». Στο παραπάνω πλαίσιο θα αξιοποιηθεί- έλεγαν οι ίδιες πηγές- το επονομαζόμενο «κεκτημένο Σημίτη»- η εργασία που είχε επιτευχθεί κατά τις διερευνητικές επαφές πριν από το φθινόπωρο του 2003 και η οποία δεν είναι καθόλου αμελητέα, όπως αποκαλύπτει και ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός στο βιβλίο του. Για τους παροικούντες τη Βασιλίσσης Σοφίας αποτελεί κοινό μυστικό ότι οι τότε οι διερευνητικές επαφές όδευαν ολοταχώς προς το συνυποσχετικό και τη Χάγη- κι αυτό δεν έγινε τότε λόγω εσωτερικών δεδομένων του ΠΑΣΟΚ και των επικείμενων εκλογών.

Τώρα, ο κ. Καραμανλής- σύμφωνα με διπλωματικές πηγές- αποφάσισε να εγκαταλείψει (κάτω από την πίεση της κ. Ντόρας Μπακογιάννη και της δουλειάς που έχει γίνει στο υπουργείο Εξωτερικών προς αυτή την κατεύθυνση) τη «γραμμή» του πρώην υπουργού Εξωτερικών και στενού του συμβούλου, Πέτρου Μολυβιάτη- που πίστευε πως από τη Χάγη μόνο χαμένη θα βγει η Ελλάδα και, άρα, καλύτερο θα ήταν να μείνουν τα πράγματα ως έχουν- και να επιχειρήσει το ιστορικό άλμα: την επίλυση των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο.

Η ένταση στο Αιγαίο. Ο κύριος λόγος της μεταστροφής του κ. Καραμανλή είναι η εκ νέου συνειδητοποίηση της επικινδυνότητας που ενέχει η ένταση στο Αιγαίο. Μια κρίση ή ένα επεισόδιο, ακόμη και χωρίς πρόθεση, μπορεί να έχει ολέθριες συνέπειες και για τις δύο χώρες. Μάλιστα, με την προοπτική ένταξης της Τουρκίας στην Ένωση να απομακρύνεται- όχι με ελληνική υπαιτιότητα- γίνεται φανερό ότι πρόοδος στα ελληνοτουρκικά δεν θα μπορούσε να προέλθει από τις Βρυξέλλες, αλλά μόνο μέσα από τη διμερή προσέγγιση.

Ένας ακόμη λόγος για την αλλαγή στάσης του κ. Καραμανλή- έλεγαν διπλωματικές πηγές- είναι ότι με την πάροδο του χρόνου τα οφέλη από μια επίλυση των ζητημάτων του Αιγαίου έχουν πολλαπλασιαστεί. Πλέον, δεν πρόκειται μόνο για το περίφημο «μέρισμα ειρήνης» που θα υπάρξει- τη δυνατότητα επενδύσεων και τη δυνατότητα να μειωθούν οι εξοπλισμοί. Τώρα πια, με το πετρέλαιο να κινείται στα 100 δολάρια το βαρέλι και τις αγορές να προβλέπουν ότι θα διατηρηθεί εκεί για αρκετό καιρό, οι έρευνες αλλά και η ενδεχόμενη άντληση στο Αιγαίο καθίστανται οικονομικά επωφελείς, για μια χώρα που εισάγει αποκλειστικά και δεν παράγει πετρέλαιο.


Στόχος και η ικανοποίηση των ΗΠΑ

Η Αθήνα προσεγγίζει την Τουρκία και για έναν ακόμη λόγο: για να ικανοποιήσει τις ΗΠΑ. Η ελληνική πλευρά έχει ενοχλήσει την Ουάσιγκτον- έλεγαν διπλωματικοί κύκλοι- τόσο με τις επιλογές της στον ενεργειακό τομέα (στον οποίο είναι φανερό ότι παίζει το ρωσικό χαρτί) όσο και με την πολιτική που ακολουθεί στο ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων. Κινούμενη, λοιπόν, θετικά προς την Τουρκία, σε μια εποχή κατά την οποία οι σχέσεις Άγκυρας και Ηνωμένων Πολιτειών έχουν αποκατασταθεί, εξισορροπείται εν μέρει και η ζημία στις ελληνοαμερικανικές σχέσεις. Τέλος, υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τη μεταστροφή του κ. Καραμανλή- που θα μπορούσε να είναι και ο πιο κρίσιμος. Έχοντας εκλεγεί δύο φορές πρωθυπουργός είναι λογικό- έλεγαν κυβερνητικές πηγές- να αναρωτιέται τι θα αφήσει στην Ιστορία. Κοιτάζοντας πίσω, δεν είναι πολλά αυτά για τα οποία η κυβέρνηση της Ν.Δ. μπορεί να υπερηφανευθεί. Η επίλυση των ελληνοτουρκικών, ωστόσο, θα άλλαζε την εικόνα της κυβέρνησης…
«Αγοράστε μας» προτρέπουν οι ισλαμιστές τούς Έλληνες

«Αγοράστε μας». Η προτροπή του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αλί Μπαμπατζάν προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Κάρολο Παπούλια κατά τη συνάντησή τους στην Αθήνα τον περασμένο Δεκέμβριο, είναι ενδεικτική της στάσης των ισλαμιστών τού κ. Ερντογάν απέναντι στην προοπτική της αύξησης των ελληνικών επενδύσεων στην Τουρκία.

Κι ενώ σε πολιτικό επίπεδο οι ελληνοτουρκικές σχέσεις παραμένουν στάσιμες όλα τα τελευταία χρόνια, οι οικονομικές σχέσεις είναι άριστες και συνεχώς βελτιούμενες: οι ελληνικές επενδύσεις στην Τουρκία ξεπερνούν αυτή τη στιγμή τα 5,5 δισ. ευρώ. Στις εμπορικές επενδύσεις, η Ελλάδα είναι ο 14ος σε όγκο πελάτης των τουρκικών προϊόντων και η Τουρκία ο 7ος πελάτης των ελληνικών.

«Οι επιχειρηματίες ανοίγουν δρόμους που οι πολιτικοί δεν τολμούσαν να ανοίξουν εδώ και χρόνια», αναφέρουν διπλωματικές πηγές, σημειώνοντας ότι η εξαγορά της Finansbank από την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος αποτέλεσε το κορυφαίο οικονομικό γεγονός ανάμεσα στις δύο χώρες. Ήταν το αποκορύφωμα της τάσης των ελληνικών επιχειρήσεων να επενδύουν στη γείτονα από το 2004 κι έπειτα. Στη γραμμή της Εθνικής κινήθηκαν μάλιστα η Εurobank- επένδυσε περίπου 140 εκατομμύρια ευρώ για να εξαγοράσει την Τekfenban- αλλά και η Αlpha – αν και η τραπεζική ρυθμιστική αρχή άσκησε βέτο στην εξαγορά της Αlternatif Βank από την Βank με τη δικαιολογία ότι ο αντιπρόεδρός της, πρέσβης Παύλος Αποστολίδης, είχε διατελέσει διοικητής της ΕΥΠ.

Κέντρα επιχειρηματιών. Από την πλευρά τους, οι ισλαμιστές και ο κ. Ερντογάν που έκανε σημαία της πολιτικής του την ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, προσελκύοντας ξένους επενδυτές, βλέπουν με καλό μάτι τις επενδύσεις από τη Δύση και ιδιαίτερα από την Ελλάδα. Σημειώνεται ότι νέα κέντρα επιχειρηματιών έχουν δημιουργηθεί σε μέρη όπως το Ικόνιο (στα βάθη της Ανατολίας) ανταγωνιζόμενα τα παραδοσιακά επιχειρηματικά συμφέροντα της κοσμοπολίτικης Κωνσταντινούπολης. Υπάρχει ακόμη ένας λόγος που οι ισλαμιστές βλέπουν με καλό μάτι τις ελληνικές επενδύσεις. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, σε μια περίοδο που το κόμμα του κ. Ερντογάν αντιμετωπίζει έντονες επικρίσεις για τη μεγάλη εισροή σαουδαραβικών κεφαλαίων στην Τουρκία, τα ελληνικά κεφάλαια αποτελούν αντίβαρο σε όσους εκφράζουν φόβους για «σαουδαραβοποίηση» της Τουρκίας από τους ισλαμιστές. Σε τελευταία ανάλυση, καταλήγουν διπλωματικές πηγές, η σύγκρουση κεμαλιστώνισλαμιστών δεν είναι παρά μια σύγκρουση συμφερόντων και οι κατά καιρούς αρνήσεις των στρατηγών στα ξένα κεφάλαια αποτελούν, σημείωναν οι ίδιες πηγές, «φερετζέ» προκειμένου να μην ανατραπεί η παρούσα ισορροπία δυνάμεων. Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, «πρόκειται για μια σύγκρουση αφεντάδων με δούλους, όπου οι ισλαμιστές αντιπροσωπεύουν τους δούλους που τείνουν να γίνουν οι νέοι αφεντάδες σε όλα τα επίπεδα».