Οριστικά τέλος στην προσωποκράτηση για χρέη προς το Δημόσιο

ΟΡΙΣΤΙΚΟ τέλος στο επαχθές μέτρο της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο δίνει η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, κρίνοντας αντισυνταγματική τη στέρηση της προσωπικής ελευθερίας των οφειλετών. Με την απόφαση 250/2008 που ελήφθη σχεδόν ομόφωνα πριν από περίπου ένα χρόνο σε διάσκεψη της Ολομέλειας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αλλά δημοσιεύθηκε τώρα, σηματοδοτείται το τέλος της ομηρείας χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι προ του κινδύνου της φυλάκισης υποχρεώνονται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των δικαστών του ΣτΕ, να αποπληρώσουν στο Δημόσιο το οφειλόμενο χρέος τους χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε μέσο.

Δεν εφαρμόζεται
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια το μέτρο της προσωποκράτησης δεν εφαρμόζεται όπως στο παρελθόν, τόσο χάρη σε σχετικές κοινοτικές οδηγίες όσο και λόγω της τάσης που προοιωνιζόταν την κατάργησή του. Άλλωστε, από το 2003 ομόφωνα η Ολομέλεια του ΣτΕ έχει κρίνει αντισυνταγματική την προσωποκράτηση για ληξιπρόθεσμα χρέη προς το ΙΚΑ και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.

Αντισυνταγματικό
Η υπόθεση που απασχόλησε το ΣτΕ αφορούσε περίπτωση πολίτη του οποίου είχε διαταχθεί η προσωποκράτηση για χρέη 684,9 χιλιάδων ευρώ προς το Δημόσιο. Ο οφειλέτης προσέφυγε στη Δικαιοσύνη διεκδικώντας την ακύρωση της συγκεκριμένης απόφασης και το αποτέλεσμα τον δικαίωσε.

Σύμφωνα με το σκεπτικό της Ολομέλειας, το μέτρο της προσωποκράτησης για χρέη προς το Δημόσιο συγκρούεται με τα άρθρα 2 και 5 του Συντάγματος, που προβλέπουν ότι η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστη και πως ο σεβασμός και η προστασία της αξίας του ανθρώπου αποτελούν πρωταρχική υποχρέωση της Πολιτείας.

Μάλιστα, σε αντιδιαστολή με τη στέρηση της προσωπικής ελευθερίας ως ποινή για αποδοκιμαστέα κοινωνική συμπεριφορά, το ΣτΕ διευκρινίζει ότι σε αυτή την περίπτωση το Σύνταγμα το ανέχεται υπό την προϋπόθεση ότι η στέρηση είναι λογικά αναγκαία για την προάσπιση του δημοσίου συμφέροντος. Όχι όμως ως διοικητικό μέτρο που αποβλέπει στην άσκηση πίεσης προς εξόφληση χρηματικού χρέους, το οποίο «δεν έχει ή δεν δύναται το Δημόσιο να αποδείξει ότι έχει ο οφειλέτης». Ναι στην κατάσχεση
Τέλος, η Ολομέλεια κάνει σαφή διαχωρισμό μεταξύ της κατάσχεσης, η οποία συνιστά άμεση επέμβαση του Δημοσίου στην περιουσία του οφειλέτη προκειμένου να εισπραχθεί το χρέος, και της προσωποκράτησης που δεν αποτελεί μέτρο καταναγκασμού επί της περιουσίας του οφειλέτη αλλά επί του ιδίου. Τον υποχρεώνει δηλαδή, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των δικαστών του ΣτΕ, να αποπληρώσει το οφειλόμενο χρέος του προς το Δημόσιο χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε μέσο προκειμένου να αποφύγει τη φυλακή.

Πέντε σύμβουλοι της Επικρατείας μάλιστα προσθέτουν ότι η προσωποκράτηση αντιβαίνει και στο άρθρο 7 του Συντάγματος, σύμφωνα με το οποίο «το ανθρώπινο σώμα ουδέποτε δύναται να χρησιμοποιείται ως μέσον για την επίτευξη σκοπού, έστω και δημοσίου συμφέροντος», ενώ τρία μέλη της Ολομέλειας εκτιμούν ότι η προσωποκράτηση είναι αντίθετη και στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.