Φαινόμενα

Θολούρα αντί «κάθαρσης»

Μοιάζει με ταγκό όλη αυτή η φασαρία γύρω από ένα όνομα… Το ΄πε-δεντο ΄πε- θα το πει-δενθα το πει: θεαματικό μεν, αλλά ζαλίζει
Ταγκό που ξεκίνησε ένας δημοσιογράφος με κυβερνητικό πόστο και ακολούθησαν τον σκοπό οι υπόλοιποι, ξεδιπλώνοντας ένα πρωτοφανές θέαμα δημοσιογραφικής ομφαλοσκόπησης, που προηγούμενό του δεν είχε ξανασυμβεί στην ιστορία της εγχώριας δημοσιογραφίας.

Μια ομφαλοσκόπηση που, σε εποχές με το Ασφαλιστικό σε εξέλιξη, με την αγορά σε πρωτοφανή στενότητα, με τους πολίτες να μετρούν τα ψιλά στην τσέπη τους και να μην φτάνουν να ζήσουν, μοιάζει εξωφρενική πολυτέλεια. Ωστόσο τα τελευταία χρόνια η δημόσια σφαίρα έχει καταληφθεί σχεδόν εξ ολοκλήρου από την παντός είδους σκανδαλολογία.

Ο προεκλογικός αγώνας διεξάγεται με επίκεντρο σκάνδαλα, ενώ τα κόμματα εξουσίας κάνουν σημαία τους τη «διαφάνεια» και την υποτιθέμενη κατάργησή τους. Σε πείσμα οποιουδήποτε άλλου πολιτικού προγράμματος, που θα ανακουφίσει τομείς της ζωής των πολιτών, οποιουδήποτε οράματος για το μέλλον, στον πολιτικό λόγο κυρίαρχη παραμένει η έννοια της «κάθαρσης» ως αυτονόητη προϋπόθεση για την πορεία στο μέλλον, αλλά και συγκεχυμένη ως προς τις αιτίες και τις μεθόδους εφαρμογής της. Έννοια που αποδεικνύεται περισσότερο μιντιακή, παρά ουσιαστική.

Απόδειξη, ότι όσο περισσότερο την χρησιμοποιούν οι πολιτικοί για να καταλάβουν την κυβέρνηση, τόσο περισσότερο η δημόσια ζωή σπαράσσεται κάθε τόσο από τις αποκαλύψεις σκανδάλων. Και καθένα από αυτά «χρεώνεται» κυρίως σε πρόσωπα, ενώ το σύστημα παραγωγής τους παραμένει ανέγγιχτο. Επιπλέον, σε κάθε αποκάλυψή τους διαπιστώνονται παραβάσεις μιας μάλλον συγκεχυμένης στη χώρα μας δημοσιογραφικής δεοντολογίας, που κάνουν τους δημοσιογράφους μέρος του προβλήματος. Αποκορύφωμα οι εξελίξεις των ημερών, που από ένα σκάνδαλο- στο οποίο εμπλέκεται κυβερνητικός αξιωματούχος με μια «ανάρμοστη σχέση» του- φτάσαμε στον δημοσιογραφικό αλληλοσπαραγμό. Και το χειρότερο είναι ότι παραμένει θολό για τους πολίτες το διακύβευμα. Θεωρητικώς είναι η ίδια η δημοκρατία, αφού χωρίς ενημέρωση των πολιτών, άρα χωρίς εύρυθμη δημοσιογραφία, δεν είναι δυνατόν να υπάρξει. Αλλά και κάθαρση με μόνη τη μεσολάβηση των δημοσιογράφων, δηλαδή με μόνη τη μιντιακή αξιοποίηση των σκανδάλων, επίσης δεν είναι δυνατόν να υπάρξει.

Το παράδοξο της χώρας μας είναι ότι το εντυπωσιακό, μιντιακό σκανδαλολογικό θέαμα καλύπτει τις αδυναμίες του πολιτικού συστήματος να λειτουργήσει. Εξ αυτού επομένως οι δημοσιογράφοι γίνονται αυτομάτως μέρος του προβλήματος. Οι αρρυθμίες του δημοσιογραφικού επαγγέλματος εμφανίζονται ως αρρυθμίες του πολιτικού συστήματος, ελαττώματα που συνδέονται, αλλά δεν είναι δυνατόν σε μια δημοκρατία να ταυτίζονται. Μια τέτοια ταύτιση εξυπηρετεί μόνον την πολιτική, ιδίως στο σκέλος της άσκησης κυβερνητικής εξουσίας. Και την ταύτιση των «αρρυθμιών» έχει ιδιαιτέρως υπηρετήσει η τηλεοπτική αναρχία, η οποία ενίσχυσε τα ελαττώματα, που χρονίζουν στην άσκηση της εγχώριας δημοσιογραφίας (εξ αυτών κατέχει κομβικό ρόλο η παραδοσιακή σχέση δημοσιογράφων με πολιτικά κόμματα, όχι μόνο αποδεκτή, αλλά επί σειρά ετών και προσόν για να γίνει κάποιος δημοσιογράφος, που δημιούργησε μια εθιμική σχεδόν διαπλοκή).


Το φορτίο που της αναλογεί

Αλλά αυτό που καθιστά τη δημοσιογραφία ευάλωτη είναι η αδυναμία να επωμιστεί το πραγματικό φορτίο που της αναλογεί και που είναι η εσωτερική εφαρμογή των ελάχιστων κανόνων, που θα της εξασφαλίσουν την αυτοκάθαρση και την αξιοπιστία τις δύσκολες στιγμές.

Αντ΄ αυτής, χρειάζεται σε ώρες κρίσης να συνθέτει αποφθέγματα περί δεοντολογίας, τα οποία δεν μπορεί παρά να έχουν μικρή και πρόσκαιρη εμβέλεια, ενώ δημοσιογράφοι «λύνουν τις διαφορές» τους στα δικαστήρια, όπου έχει αναπτυχθεί μια βιομηχανία αγωγών.

Το μόνο βέβαιο, που άλλωστε διαπιστώθηκε και από το κοινό των πρωινών ενημερωτικών εκπομπών («Κοινωνία ώρα Μega», «Καλημέρα Ελλάδα» κ.λπ.) είναι ότι το φιλοθέαμον αν βαριέται θανάσιμα ένα θέαμα, είναι αυτό των δημοσιογράφων να κάνουν τον εαυτό τους επίκεντρο και είδηση.