Ρεύμα από τα ηφαίστεια του Αιγαίου

Γεωθερμικά πεδία υψηλής θερμοκρασίας ικανά να καλύψουν το ένα δέκατο των ενεργειακών της αναγκών διαθέτει η Ελλάδα. Ωστόσο, ούτε μία κιλοβατώρα ηλεκτρικής ενέργειας δεν παράγεται τόσο στα ηφαιστειακά νησιά του Αιγαίου όσο και στις γεωθερμικά πλούσιες περιοχές της Βόρειας Ελλάδας.

Παράλληλα, αξιοποιείται σε ελάχιστο βαθμό σε όλη τη χώρα η θερμότητα από το υπέδαφος που θα μπορούσε να εξασφαλίσει θέρμανση σε δεκάδες χιλιάδες σπίτια. Κάτι τέτοιο, εκτός από την εξοικονόμηση πετρελαίου, θα μείωνε σημαντικά τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από τον οικιακό τομέα, που από το 1990 έως το 2005 έχουν παρουσιάσει αύξηση 114%.

Από τα στοιχεία του Ινστιτούτου Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών προκύπτει ότι το γεωθερμικό πεδίο της ηφαιστειακής Μήλου θα μπορούσε να εξασφαλίσει καθαρή ενέργεια εγκατεστημένης ισχύος 120 μεγαβάτ ηλεκτρισμού, ενώ αυτό της Νισύρου άλλα 50 ΜW. Επιπλέον σε νησιά του ηφαιστειακού τόξου του Νότιου Αιγαίου, όπως είναι η Κίμωλος, η Πολύαιγος, η Κως και το Γυαλί, υπολογίζεται συνολικά ότι θα μπορούσαν να εγκατασταθούν ακόμα 70 ΜW. Αυτά είναι και το επιβεβαιωμένο δυναμικό των γεωθερμικών πεδίων υψηλής θερμοκρασίας (ενθαλπίας) στην Ελλάδα. Ωστόσο, θεωρείται ότι στο ηφαιστειακό τόξο υπάρχουν αρκετά περισσότερα πεδία, των οποίων η ισχύς ηλεκτροπαραγωγής εκτιμάται σε επιπλέον 250 ΜW. Όμως, με τις νέες τεχνολογίες καθίσταται πλέον εφικτή και η εκμετάλλευση πεδίων μέσης θερμοκρασίας για την παραγωγή ηλεκτρισμού, αρκεί αυτή να είναι πάνω από 90-120 βαθμούς Κελσίου. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, στη χώρα μας δεν έχουν γίνει διεξοδικές έρευνες για τον εντοπισμό των «μέσων» πεδίων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για ηλεκτροπαραγωγή, καθώς είναι ιδιαίτερα ακριβές. Το ΙΓΜΕ προγραμματίζει τη διενέργεια ερευνών για γεωθερμικά πεδία μέσης θερμοκρασίας στα πλαίσια του Δ΄ ΚΠΣ ώστε να αξιοποιηθούν στην ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, αυτά τα γεωθερμικά πεδία θα μπορούσαν να αποδώσουν επιπλέον 500 ΜW εγκατεστημένης ισχύος και εντοπίζονται στη Λέσβο, τη Σαμοθράκη και σε Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.

«Ήδη υπάρχει ενδιαφέρον από δύο ξένες εταιρείες να πραγματοποιήσουν έρευνες και να αξιοποιήσουν τη γεωθερμική ενέργεια για την παραγωγή ηλεκτρισμού», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Γιώργος Χατζηγιάννης, διευθυντής Γεωθερμίας και Θερμομεταλλικών Υδάτων του ΙΓΜΕ. Τα βάθη των «ενεργειακών θησαυρών» υπολογίζονται σε 1.500

– 2.000 μέτρα, ενώ η εκμετάλλευσή τους κρίνεται από τους ειδικούς ως «ιδιαιτέρως συμφέρουσα».

«Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη βρέθηκαν ήδη αξιόλογα “ρηχά” γεωθερμικά πεδία και είναι δυνατόν να προσδιορισθούν θερμότερα ρευστά πεδία σε μεγαλύτερα βάθη (έως 2-3 χλμ.) που θα συνδυασθούν με κατασκευή μονάδων ηλεκτροπαραγωγής στην ίδια περιοχή», αναφέρει ο κ. Μιχάλης Φυτίκας, καθηγητής Γεωθερμίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Όπως εξηγεί, με αυτό τον τρόπο, στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης μπορεί να δημιουργηθεί ένα αυτοδύναμο ενεργειακό κέντρο, το οποίο θα καλύπτει σημαντικό μέρος των ηλεκτρικών του αναγκών από τη γεωθερμία. Όμως, επειδή για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αξιοποιείται μόλις το 15-20% της συνολικής ισχύος σε θερμότητα κάθε πεδίου, το υπόλοιπο θερμικό φορτίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον πρωτογενή και δευτερογενή αγροτικό και αγροτο-βιομηχανικό τομέα.

Ήδη δύο ξένες εταιρείες πραγματοποιούν έρευνες στη Βόρεια Ελλάδα

Θέρμανση με το μισό πετρέλαιο

Κοστίζουν 20-30% περισσότερο από ένα παραδοσιακό σύστημα θέρμανσης, αλλά στα πλεονεκτήματά του περιλαμβάνονται: εξοικονόμηση πετρελαίου ή φυσικού αερίου κατά 50% και ελάχιστη συντήρηση ενώ το καλοκαίρι λειτουργεί και ως σύστημα ψύξης. Ο λόγος για τις γεωθερμικές αντλίες, ένα σύστημα που αξιοποιεί την κανονική θερμοκρασία του νερού και του εδάφους μέχρι ένα βάθος έως 100 μέτρα από την επιφάνεια της γης. Ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες, το νερό έχει σε αυτά τα βάθη σταθερή θερμοκρασία από 18 έως 21 βαθμούς Κελσίου και έτσι με τη βοήθεια ενός συστήματος (εναλλάκτης) προσφέρει θέρμανση τον χειμώνα και ψύξη το καλοκαίρι. Ωστόσο μέχρι το 2003 στη χώρα μας δεν προβλεπόταν από τον νόμο η χρήση και η εγκατάσταση αυτών των συστημάτων που απαιτούν γεωτρήσεις. «Με την εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου παρατηρείται πλέον και στην Ελλάδα η άνοδος στη χρήση των γεωθερμικών αντλιών. Επιπλέον πρόσφατα πραγματοποιήθηκε και η πρώτη μίσθωση γεωθερμικού πεδίου, αυτού της Χρυσούπολης- Ερατεινού, το οποίο θα αξιοποιηθεί για την τηλεθέρμανση οικιών, βιομηχανικών κτιρίων και για θερμοκήπια», αναφέρει ο κ. Γιώργος Χατζηγιάννης και επισημαίνει ότι οι γεωθερμικές αντλίες είναι η πλέον διαδεδομένη εφαρμογή γεωθερμίας στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρώπη: αντιπροσωπεύουν το 54% της χρήσης γεωθερμικών εφαρμογών στην Ε.Ε., ενώ από τις αρχές του 2006 έως σήμερα στη χώρα μας έχουν εγκατασταθεί περίπου 200 αντλίες.


Τελευταία η Ελλάδα λόγω… γραφειοκρατίας

Στην κορυφή της λίστας των χωρών με τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη ισχύ άμεσων χρήσεων γεωθερμικής ενέργειας στον κόσμο- για παραγωγή ηλεκτρισμού και θέρμανσηδεσπόζουν οι ΗΠΑ, ενώ ακολουθούν Σουηδία, Κίνα, Ισλανδία και Τουρκία. Στην Ελλάδα, που θεωρείται η χώρα με το δεύτερο μεγαλύτερο γεωθερμικό δυναμικό στην Ευρώπη, η εγκατεστημένη ισχύς για θέρμανση είναι ελάχιστη και η Ε.Ε. το γνωρίζει. Τα στοιχεία που αποκάλυψε ο αρμόδιος επίτροπος της Ε.Ε. για την Ενέργεια στις 6 Δεκεμβρίου, κατόπιν ερώτησης του ευρωβουλευτή του ΣΥΝ Δημήτρη Παπαδημούλη, ήταν ιδιαίτερα απογοητευτικά. Ο Αντρίς Πίμπαλγκς επισήμανε ότι η αξιοποίηση γεωθερμικών πηγών είναι ανύπαρκτη στην Ελλάδα: μία εξοικονομούμενη γιγαβατώρα γεωθερμικής παραγωγής σε σύνολο σχεδόν 6.000 από ανανεώσιμες πηγές. Επιπλέον, ο επίτροπος δήλωσε ότι η συμμετοχή των ελληνικών φορέων στα έργα που χρηματοδοτούνται από το κοινοτικό πρόγραμμα για την ευφυή ενέργεια είναι επίσης ανύπαρκτη, μοναδική εξαίρεση αποτελεί το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ). Καταλήγοντας, ο κ. Πίμπαλγκς είπε ότι το πρόβλημα στη χώρα μας είναι διοικητικής φύσεως.

Επισημαίνεται ότι στη Γερμανία οι γεωτρήσεις σήμερα φτάνουν έως και 3.500

μέτρα βάθος για να δημιουργηθεί ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας ισχύος 5 ΜW, ενώ η Ισλανδία καλύπτει το 86% των αναγκών της σε θέρμανση από τα γεωθερμικά πεδία. Επιπλέον στην Τουρκία από 140 ΜW που ήταν το 1995 η εγκατεστημένη ισχύς για ανάγκες θέρμανσης, το 2005 υπερδεκαπλασιάστηκε, ενώ σύμφωνα με προβλέψεις θα έχει υπερεικοσιπλασιαστεί έως τα τέλη του 2010!

Την ίδια ώρα, ο Δήμος Μιλάνου σχεδιάζει την εγκατάσταση κεντρικού γεωθερμικού συστήματος για τη θέρμανση ολόκληρης της πόλης…