Παραλίγο θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο

Στο παρά πέντε απεφεύχθη σοβαρό ελληνοτουρκικό επεισόδιο όταν η Τουρκία επιχείρησε έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα για την εξεύρεση πετρελαίου αποδεικνύοντας πόσο «εκρηκτική» μπορεί να γίνει η υπόθεση των ερευνών και της εκμετάλλευσης στη θάλασσα της ευρύτερης περιοχής.

Το περιστατικό συνέβη το περασμένο καλοκαίρι και κρατήθηκε μυστικό προκειμένου να μη δημιουργηθούν ανεξέλεγκτες καταστάσεις «τύπου ΄87», όπως ονομάζουν στο υπουργείο Εξωτερικών τον μεγάλο τους εφιάλτη στα ελληνοτουρκικά. Όλα άρχισαν όταν ο Κύπριος Πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει, σε συνεργασία με την Αίγυπτο και τον Λίβανο, σε αδειοδοτήσεις για την έρευνα και εκμετάλλευση επί της κυπριακής υφαλοκρηπίδας. Η Τουρκία αντέδρασε έντονα- έως απειλητικά – και προχώρησε σε αντίστοιχες κινήσεις.

Δυτικότερα. Κι ενώ το θέμα του άτυπου «πολέμου των πετρελαίων», όπως ονομάσθηκε από τα μέσα ενημέρωσης, έφυγε σταδιακά από τα πρωτοσέλιδα, οι Τούρκοι προχώρησαν στα σχέδιά τους: άρχισαν έρευνες και γεωτρήσεις στην περιοχή της Κύπρου- και, μάλιστα, όχι της Βόρειας Κύπρου, την οποία δεν θεωρούν μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αλλά δυτικά της Κύπρου, στην υφαλοκρηπίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας! Η κυπριακή ηγεσία δεν «σήκωσε» το θέμα με δημόσιες δηλώσεις της, ωστόσο έστειλε ενημερωτικό σημείωμα προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, από όπου και πληροφορήθηκε τα συμβαίνοντα η ελληνική πλευρά και άρχισε να παρακολουθεί το όλο ζήτημα.

Ο Κύπριος Πρόεδρος ασφαλώς- έλεγαν διπλωματικές πηγές στην Αθήνα- έχει τους λόγους του να αποκρύψει τη θρασύτητα των Τούρκων, είτε πρόκειται για επιλογή του στην εξωτερική πολιτική είτε διότι αυτό του επιβάλλει η προεκλογική εκστρατεία, που δείχνει ότι πρέπει να μειώσει το «σκληρό» προφίλ του εάν θέλει να κερδίσει.

Σε «ελληνικό κλοιό». Για την Αθήνα
όμως- έλεγαν οι ίδιες πηγές- το κυπριακό πρόβλημα των πετρελαίων αίφνης έγινε ελληνικό όταν οι Τούρκοι που έκαναν τις έρευνες δυτικά της Κύπρου άρχισαν να κινούνται όλο και πιο δυτικά, φθάνοντας χωρίς δισταγμό και σε αυτό που η Ελλάδα θεωρεί ελληνική υφαλοκρηπίδα, μολονότι δεν έχει καθοριστεί από κοινού με την Τουρκία. Αμέσως σήμανε συναγερμός και στο Πεντάγωνο και στο υπουργείο Εξωτερικών- ας μην ξεχνάμε ότι επρόκειτο για προεκλογική περίοδο στην Ελλάδα, στην Τουρκία υπήρχε μια νέα, ισχυρή κυβέρνηση που φαινόταν να τα έχει βρει με τους στρατηγούς, και ήταν πολύ εύκολο τα πράγματα να εκτραχυνθούν. Τελικώς, λόγω των ελληνικών διπλωματικών ενεργειών οι Τούρκοι δεν προχώρησαν, αλλά από τότε οι έρευνες που διενεργούν σε εκείνη την περιοχή βρίσκονται σε «ελληνικό κλοιό», για να μην επαναληφθεί το ίδιο πράγμα.

Παράλληλα η Ελλάδα προχωρά τη διαδικασία για τον ορισμό των θαλάσσιων συνόρων με τις άλλες- πλην Τουρκίας- χώρες. Με την Αίγυπτο έχουν ήδη γίνει τρεις γύροι διαπραγματεύσεων, με τη Λιβύη η διαπραγμάτευση αρχίζει τώρα και με την Αλβανία προσεχώς.
Στον αέρα αιτήματα ξένων εταιρειών για άδεια ερευνών

Η αποφυγή- στο παρά πέντε- νέου θερμού επεισοδίου για το πετρέλαιο στο Αιγαίο δείχνει, σε όλη του την έκταση, το πρόβλημα που υπάρχει με τις άδειες για έρευνα κι εκμετάλλευση. Η Ελλάδα το τελευταίο διάστημα βομβαρδίζεται από αιτήματα παροχής άδειας έρευνας ή και εκμετάλλευσης από εταιρείες χωρών όπως η Γαλλία, η Ιταλία, άλλες κοινοτικές εταιρείες, αλλά και μερικές αμερικανικές. Όπως λένε διπλωματικές πηγές, «δεν μπορούμε να ακολουθούμε μια πολιτική γενικής απόρριψης των αιτημάτων φοβούμενοι το προηγούμενο του ΄87, διότι το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να στείλουμε τις εταιρείες αυτές στην αγκαλιά των Τούρκων». Ως εκ τούτου, σημειώνουν, τα αιτήματα εξετάζονται ένα προς ένα, με αυστηρότατα κριτήρια. Συχνά τίθενται και όροι- όπως να είναι παρόντες Έλληνες επιστήμονες, ώστε «να έχουμε κι εμείς όφελος από τα αποτελέσματα των ερευνών». Ωστόσο προς το παρόν το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο: πιθανά διαφυγόντα κέρδη, την ώρα που η τιμή του μαύρου χρυσού καλπάζει.

Στο υπουργείο Εξωτερικών υπολογίζουν ότι με την επίσκεψη του κ. Καραμανλή στην Άγκυρα, στις 18 Ιανουαρίου, θα δοθεί ενδεχομένως κι ένα μήνυμα για επιτάχυνση της διαδικασίας των διερευνητικών επαφών. Όπως λένε χαρακτηριστικά, «μπορεί να είναι μια διαδικασία αργή, αλλά δεν έχει πεθάνει κι εν πάση περιπτώσει είναι η μόνη όπου Ελλάδα και Τουρκία συζητούν τα θέματα του Αιγαίου. Στο κάτω κάτω, εάν στο τέλος της ημέρας μείνουν εκκρεμότητες, υπάρχει πάντα η Χάγη»!