«Είναι ασθένεια η εθνική ταυτότητα στο σινεμά»

Κατέκτησε το Χόλιγουντ χωρίς να ξεχάσει τα όνειρά του ο Μεξικανός Αλφόνσο Κουαρόν και δηλώνει «δημιουργός του κόσμου», απαλλαγμένος από τα «βαρίδια της εθνικής ταυτότητας»
«Στο Χόλιγουντ μετράς την αντοχή των στόχων σου και τη δύναμη του μυαλού σου, γιατί ο συναγωνισμός και ο έλεγχος από τα στούντιο είναι τέτοιος που μόνο αν έχεις βαθιά “πιστεύω” μέσα σου μπορείς να επιβιώσεις», μας είπε χθες ο προσκεκλημένος από το Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 46χρονος Αλφόνσο Κουαρόν. Ένας «πιτσιρικάς» από το Μεξικό, που έγινε διάσημος από το «Θέλω και τη μαμά σου» και ύστερα από μια οδύσσεια στο Χόλιγουντ κατάφερε να του αναθέσουν τα στούντιο τον τρίτο «Χάρι Πότερ» και τις ταινίες «Μεγάλες προσδοκίες», «Η μικρή πριγκίπισσα», «Τα παιδιά των ανθρώπων», «Έρωτας στα χρόνια της υστερίας».

Και χωρίς φόβο, αλλά με πάθος, μας δήλωσε: «Όταν έφτασα στο Λος Άντζελες πέρασα πολλά χρόνια πείνας, που την χόρταινα πηγαίνοντας παρείσακτος σε γεύματα όπου κι έβαζα διάφορα φαγώσιμα στην τσέπη μου για να έχω και την άλλη ημέρα». Κι όμως, μέσα από αυτή την… περίοδο πείνας, «έμαθα τι θα πει ζωή, έμαθα να αναλαμβάνω τις ευθύνες μου, να πολεμάω να υπερασπιστώ τα σχέδιά μου, τα οράματά μου», συμπλήρωσε με απλότητα (στο φεστιβάλ είναι για να προωθήσει την ταινία του γιου του Κάρλος Κουαρόν «Η στιγμή σου», που διαγωνίζεται στο Διεθνές Τμήμα).

Τα πιστεύω του Αλφόνσο Κουαρόν συνοψίζονται σε τρεις-τέσσερις σκέψεις:

● «Πρέπει να παραδοθείς στον αντικειμενικό κόσμο για να επιβιώσεις στο Χόλιγουντ, να ξεχάσεις τις υποκειμενικές σου φαντασιώσεις ή, αν έχεις τη δύναμη, να τις εντάξεις μέσα στα σχέδια των άλλων σεναρίων με τα οποία σε πλημμυρίζουν τα στούντιο».

● «Δεν πιστεύω στις εθνικές κινηματογραφίες, ούτε στη μεξικανική ούτε στην ελληνική. Με ενδια- φέρει τι κάνει προσωπικά ο κάθε σκηνοθέτης. Μια από τις μεγάλες ασθένειες του 20ού αιώνα είναι η απόκτηση “εθνικής ταυτότητας”. Μια αυταπάτη που δεσμεύει αντί να απελευθερώνει τον καλλιτέχνη» ● «Η διαδικασία της υποψηφιότητας των Όσκαρ γίνεται βραχνάς στον σκηνοθέτη». Δεν θεωρείτε «ξεπούλημα» την απόφασή σας να σκηνοθετήσετε τον «Χάρι Πότερ»;

Γεμάτες από την πρώτη ημέρα και οι 8 αίθουσες του Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και 10% μεγαλύτερη προσέλευση από πέρυσι τις τρεις πρώτες ημέρες: 25.432
θεατές φέτος, 23.528 πέρυσι

Αντίθετα, ανακάλυψα πως μέσα από τα βιβλία της Ρόουλινγκ το κύριο θέμα είναι η ανθρώπινη συνείδηση και αυτή με οδήγησε στη σκηνοθεσία μου. Ο τρίτος «Χάρι Πότερ» ήταν για εμένα ένα μεγάλο σχολείο. Μου έμαθε πως μπορείς να κάνεις το μεγαλύτερο μπλοκμπάστερ και μέσα από αυτό όχι μόνο να μην πουλάς την ψυχή σου στο χρήμα, αλλά να γίνεσαι και καλύτερος σκηνοθέτης.

Δεν σας ενδιαφέρουν οι ταινίες με μηνύματα;

Η πολυπλοκότητα και το αμφίσημο των χαρακτήρων των ηρώων με απασχολεί κι όχι η «υπέρβαση», που την θεωρώ κούφια και δήθεν. Δεν με ενδιαφέρει η «λύτρωση» και η «ηθική», δεν είμαι ηθικολόγος.

Στο Χόλιγουντ, όμως, είναι κλειστές οι πόρτες για τους νέους; Αλήθεια, ποια η γνώμη σας για τη νέα γενιά; Αν υπάρξουν λύσεις για τις κοινωνίες σήμερα, αυτές θα βρεθούν από τους 20άρηδες, όχι από εμάς που έχουμε «ξοφλήσει». Μόνο η νέα γενιά μπορεί να αλλάξει τις σκουριασμένες αντιλήψεις μας για τα πράγματα γύρω μας, να βρει νέα μοντέλα και «πιστεύω» κοινωνικά, πολιτικά, ιδεολογικά. Η νέα γενιά, με τη βοήθεια της τεχνολογίας, απογυμνώνει τον κινηματογράφο από την αίσθηση της μαγείας που είχαμε εμείς, τον κάνει κτήμα του καθημερινού ανθρώπου, που δεν χρειάζεται να έχει τεράστια οικονομικά κεφάλαια για να κάνει ταινίες.


«Μια μελέτη για τη βλακεία»

Στη Θεσσαλονίκη βρέθηκε και ο διάσημος φωτογράφος μόδας Γουίλιαμ Κλάιν. Σταχυολογούμε τις πυκνές ατάκες του:

● «Ο Μπους παρουσιάζει τον πόλεμο και την επέμβαση της Αμερικής σε διάφορες χώρες του κόσμου ως απελευθέρωση».

● «Αν έμενα μόνιμα στην Αμερική θα είχα πάθει απανωτά εμφράγματα από τις ανοησίες που λέγονται στην τηλεόραση».

● «Μια ταινία για τον Σαρκοζί; Μια μελέτη για τη βλακεία».


Φεστιβάλ: Μια greek salad παρακαλώ!

Όταν στον δρόμο με ρωτάνε «τι προτείνετε να δω», το πρώτο που απαντώ είναι όλα τα ΄χει αυτό το φεστιβάλ εδώ. Από τριτοκοσμικό, άγευστο ντονέρ, μέχρι ισπανική αποκάλυψη με το όνομα «Εl orfanato» ενός πρωτοεμφανιζόμενου, τριαντάρη κοντοστούπη με το όνομα Χουάν Αντόνιο Μπαγιονά!

«Το ορφανοτροφείο» λοιπόν, το οποίο δεν είναι αποκάλυψη των ανθρώπων του φεστιβάλ, έχει καταγάγει δύο ρεκόρ. Το πρώτο, ότι μέσα στις τέσσερις πρώτες ημέρες προβολής του έκοψε τριάμισι με τέσσερα εκατομμύρια εισιτήρια στην Ισπανία. Το δεύτερο, ότι ο αθεόφοβος αυτός λιλιπούτειος τύπος χωρίς οργανωμένη ιστορία και χωρίς αποκεφαλισμούς, αίματα και άλλα σπλάτερ που συνηθίζουν οι Αμερικανοί, παίζει σαν μάγος στα χέρια όλα τα κλισέ των φαντασμάτων και του μπαμπούλα.

Η δεύτερη επιλογή- κι αυτή προερχόμενη από ξένο φεστιβάλ – είναι μια ελληνοκαναδική συμπαραγωγή με τον τίτλο «Fugitive pieces» και με υπογραφή Τζέρεμι Ποντέσουα. Μια συγκινητική ιστορία ανάμεσα σε ορφανό Εβραιόπουλο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και σε μοναχικό πενηντάρη Έλληνα αρχαιολόγο, που τον ερμηνεύει με εξαιρετική και βιωμένη υποκριτική δεινότητα ο Σέρβος Ράντε Σερμπέτζια. Η ταινία δαφνοστεφανώθηκε στο φεστιβάλ του Τορόντο με αποτέλεσμα να γελάνε ακόμα και τ΄ αυτιά του ελληνικού ντουέτου παραγωγής Τάκης Βερέμης και Πάνος Παπαχατζής. Α, θα πείτε. Επιτέλους η Ελλάδα αρχίζει να γίνεται εξωστρεφής. Σωστά, αλλά ουδείς ακούει στο Κέντρο Κινηματογράφου και το υπουργείο Πολιτισμού.

Τρίτη ενδιαφέρουσα επιλογή το «Ιn to the Wild» του Σον Πεν. Ένα χρονικό δρόμου κάποιου έφηβου πιτσιρικά που παίρνει των ομματιών του, εγκαταλείπει τους γονείς του που σκοτώνονται μεταξύ τους, πετάει στα σκουπίδια τη βολή του και με το τίποτα προσπαθεί να επιβιώσει και να βρει την ψυχή του. Εκτός των άλλων προτερημάτων και του σπάνιου ήθους του, συνιστώ ανεπιφύλακτα το soundtrack αυτής της μικρής Οδύσσειας. Είναι μέγκλα. Η τέταρτη επιλογή (όχι αξιολογικά, μια και μέχρι στιγμής βρίσκεται ανάμεσα στις ελάχιστες της κορυφής) είναι η γερμανοτουρκική «Η άκρη του ουρανού», η καλύτερη στιγμή του Φατίχ Ακίν. Το βραβείο σεναρίου του τελευταίου φεστιβάλ των Καννών. Ναι ρε παιδιά, οι Τούρκοι μάς πήρανε φαλάγγι στο σινεμά. Η ταινία που θα έπρεπε να ανοίξει την αυλαία του φεστιβάλ, αλλά η Δέσποινα Μουζάκη είχε σχέδια πολλά. Να φέρει τον Ουόνγκ Καρ Βάι και τη Νόρα Τζόουνς, πρωταγωνίστρια στο «Βlueberry nights». Τελικά ούτε Νόρα ούτε Ουόνγκ, παρά μόνο η ταινία. Μια πίτα περιτυλιγμένη με σελοφάν, χωρίς τα βασικά υλικά. Ένα πανέμορφο τίποτα. Όπως και- επί της ουσίας- το στίγμα του φεστιβάλ!