Χορτοφάγοι δεινόσαυροι βρέθηκαν στη Σαχάρα

Στόμα σαν… ηλεκτρική σκούπα και «διαφανή» οστά είχε ο φυτοφάγος δεινόσαυρος ηλικίας 110 εκατ. ετών που εντόπισαν ερευνητές του Νational Geographic στη Σαχάρα
Ένας δεινόσαυρος ηλικίας 110 εκατομμυρίων ετών με στόμα που θυμίζει ηλεκτρική σκούπα, εκατοντάδες μικροσκοπικά δόντια και ασυνήθιστα λεπτά κρανιακά οστά- σχεδόν διαφανή- παρουσιάστηκε πρώτη φορά χθες στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του μικρόσωμου σχετικά σαυρόποδου- είχε μήκος περί τα 9 μ.- που ζούσε στη Σαχάρα ήταν πως δεν μπορούσε να ανασηκώσει το κεφάλι του με αποτέλεσμα να βόσκει σαν αγελάδα του Μεσοζωικού Αιώνα, μασουλώντας φυτά.

Η ιδιαιτερότητα του νιγηρόσαυρου, όπως ονομάζεται το συγκεκριμένο είδος, οφειλόταν στο πλατύ και επίπεδο ρύγχος του, που επέτρεπε στο στόμα να πλησιάζει πολύ κοντά στο έδαφος. Σε αντίθεση με όλους τους άλλους φυτοφάγους δεινόσαυρους, ο νιγηρόσαυρος έχει περισσότερες από 50 εγκάρσιες σειρές δοντιών, οι οποίες είναι στοιχισμένες κατά μήκος της μπροστινής πλευράς της τετραγωνισμένης γνάθου του, σχηματίζοντας έτσι ένα «ψαλίδι» μήκους 30 εκατοστών.

Αξονική τομογραφία των οστών της γνάθου έδειξε πως υπήρχαν έως και εννέα «αναπληρωματικά» δόντια στοιβαγμένα πίσω από κάθε κοφτερό δόντι, έτσι ώστε όταν κάποιο καταστρεφόταν, ένα νέο το αντικαθιστούσε. Συνολικά υπήρχαν περισσότερα από 500 δόντια και κάθε μήνα ένα νέο δόντι σε κάθε σειρά συμπλήρωνε την ακμή του ψαλιδιού. «Ανάμεσα στους δεινόσαυρους ο νιγηρόσαυρος κατέχει το “παγκόσμιο ρεκόρ Γκίνες” στην αντικατάσταση δοντιών», επισημαίνει ο παλαιοντολόγος και καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σικάγου Πολ Σερίνο, που ανακάλυψε στη Σαχάρα αυτό το είδος δεινόσαυρου στο πλαίσιο έρευνας που χρηματοδοτείται εν μέρει από το Νational Geographic.

Μελετώντας την κρανιακή κοιλότητα του δεινόσαυρου οι ερευνητές εντόπισαν μικροσκοπικά κανάλια του οργάνου του εγκεφάλου που σχετίζονται με την ισορροπία και αποκαλύπτουν τη συνήθη στάση του κεφαλιού. Τα κανάλια αποκάλυψαν ότι το ρύγχος του νιγηρόσαυρου είχε κλίση προς το έδαφος, σε αντίθεση με τα ρύγχη των περισσότερων δεινοσαύρων που «δείχνουν» μπροστά. Το χαρακτηριστικό αυτό, μαζί με τις ασυνήθιστα φθαρμένες όψεις των δοντιών του ζώου, οδήγησαν τον Πολ Σερίνο και τους συνεργάτες του στο συμπέρασμα ότι ο νιγηρόσαυρος τρεφόταν κατά κύριο λόγο με φυτά που τα έβρισκε κοντά στο έδαφος.

Το σχήμα της γνάθου δεν ήταν το μόνο παράξενο χαρακτηριστικό του νιγηρόσαυρου. Διέθετε επίσης σπονδυλική στήλη, αλλά «οι σπόνδυλοί του διέθεταν τόσο μικρή οστική μάζα που είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι μπορούσαν να αντεπεξέλθουν στις καθημερινές πιέσεις, αν και γνωρίζουμε ότι το έκαναν και μάλιστα καλά» λέει ο Τζέφρι Ουίλσον, μέλος της αποστολής.

Τα πρώτα οστά του νιγηρόσαυρου ανακαλύφθηκαν τη δεκαετία του 1950 από Γάλλους παλαιοντολόγους, αν και στο είδος δεν είχε δοθεί ακόμα όνομα. Ο Σερίνο και η ομάδα του τίμησαν τον Γάλλο παλαιοντολόγο Φιλίπ Τακέ δίνοντας στην πρώτη ανακάλυψη αυτού του είδος δεινοσαύρου το όνομά του. Ο Ντιντιέ Ντιτέιγ, συνεργάτης του Πολ Σερίνο, εντόπισε πρώτος τα κρανιακά οστά του νιγηρόσαυρου το 1997 και εν συνεχεία συγκεντρώθηκε περίπου το 80% του σκελετού.


Έκθεση στην Ουάσιγκτον

Από τη Νιγηρία και την έρημο Σαχάρα ο νιγηρόσαυρος εγκαταστάθηκε χθες στο Μουσείο του Νational Geographic, με αφορμή έκθεση αφιερωμένη στους πιο περίεργους δεινοσαύρους, η οποία θα διαρκέσει έως τον Μάρτιο.

Απολιθώματα και ένα ομοίωμα του σκελετού και του κρανίου του νιγηρόσαυρου κλέβουν την παράσταση, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες για την ανατομία και τον τρόπο ζωής αυτού του είδους δεινοσαύρου θα δημοσιευθούν στην ηλεκτρονική επιστημονική επιθεώρηση «Ρublic Library of Science ΟΝΕ», καθώς και στο άρθρο «Δεινόσαυροι των άκρων» του «Νational Geographic», στο τεύχος Δεκεμβρίου.