Υποψήφιος Νεοελληνική Γλώσσα

Ανακύκλωση: Η πρόκληση του μέλλοντος

Τρία εκατομμύρια τόνοι οικιακών απορριμμάτων παράγονται ετησίως στην Ελλάδα. Τα απορρίμματα αυτά αρκούν για να καλύψουν με τον όγκο τους την εθνική οδό από το Ναύπλιο ως την Αλεξανδρούπολη, με ένα στρώμα ύψους ενός μέτρου! Αν σ΄ αυτά προσθέσουμε και τις χιλιάδες τόνους βιομηχανικών και νοσοκομειακών αποβλήτων, καθώς και τις ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες των αδρανών υλικών που καταλήγουν στις χωματερές, εύκολα καταλαβαίνει κανείς γιατί η διαχείριση των απορριμμάτων έχει εξελιχθεί σε εφιάλτη της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η χρόνια αδράνεια πολλών υπευθύνων και οι διαρθρωτικές αδυναμίες των περιφερειακών οργάνων της διοίκησης, όχι μόνο συσσωρεύουν τα προβλήματα, αλλά έχουν αυξήσει δραματικά τις περιβαλλοντικές συνέπειες και έχουν οδηγήσει σε κοινωνικές συγκρούσεις υπερτοπικού χαρακτήρα.

Η έλλειψη οργάνωσης και υποδομής στο τοπικό επίπεδο έχει ως αποτέλεσμα την απευθείας πολλές φορές απόρριψη των σκουπιδιών σε χαράδρες, σε ποτάμια, στη θάλασσα ή στον πιο πρόχειρο δημόσιο ή απερίφρακτο χώρο.

Μια πρώτη απόπειρα καταγραφής αναφέρει σχεδόν 3.000 χωματερές σ΄ ολόκληρη τη χώρα, το 70% των οποίων είναι τελείως ανεξέλεγκτες, δεν πληρούν ούτε τις στοιχειώδεις προδιαγραφές και οι οποίες, παρόλα αυτά, δέχονται πάνω από ένα εκατομμύριο τόνους απορριμμάτων το χρόνο.

Η διαπίστωση των παραπάνω αδιεξόδων φαίνεται να έχει γίνει πλέον κοινή συνείδηση και από πολλές πλευρές υπάρχει πίεση για άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις. Δυστυχώς όμως, τις περισσότερες φορές οι προτάσεις ή οι απόπειρες εξεύρεσης λύσεων κινούνται στην ίδια πάντα λογική, αυτήν δηλαδή που θέλει τα οικιακά απορρίμματα “άχρηστα” και ανεπιθύμητα παραπροϊόντα ενός ευγενούς κατά τα άλλα πολιτισμού, και τα οποία πρέπει με κάθε θυσία να απομακρυνθούν-τουλάχιστοναπό τη δημόσια θέα.

Έτσι δεν είναι τυχαίο συχνά να ασχολούμαστε κυρίως με το λεγόμενο νοικοκύρεμα και σχεδόν καθόλου με την ουσία και κυρίως χωρίς πρόβλεψη για το μέλλον. Συνήθως, ενώ θεωρητικά δεχόμαστε την ανακύκλωση, τη θεωρούμε πολυτέλεια για τις δικές μας συνθήκες.

Η ανακύκλωση, έχει περάσει πλέον στη συνείδηση των περισσότερων πολιτών ως μια θετική διέξοδος για τη διαχείριση των απορριμμάτων. Δυστυχώς όμως στην Ελλάδα, η μέθοδος αυτή έχει σχεδόν ταυτιστεί με την απλή συλλογή του χαρτιού και του αλουμινίου από τα αναψυκτικά, και οι περισσότερες προσπάθειες έμειναν στο στάδιο των πιλοτικών προγραμμάτων, τόσο από τους δήμους, όσο και από τους ιδιώτες. Απουσίασαν οι ολοκληρωμένες θεωρήσεις και κυρίως η εξασφάλιση της αγοράς για την προώθηση των πρώτων υλών από τα χρησιμοποιούμενα προϊόντα.

Το πρώτο πράγμα λοιπόν που θα έπρεπε να κάνει μια δημοτική ή διαδημοτική επιχείρηση, αλλά και κάθε άλλος οργανισμός που σκοπεύει να ασχοληθεί σοβαρά με την ανακύκλωση, είναι μια ολοκληρωμένη και υπεύθυνη διερεύνηση του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος. [] Το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό, ούτε αυστηρά τεχνικό. Είναι κυρίως πρόβλημα προσανατολισμού και εφαρμογής στην πράξη της αρχής “ο ρυπαίνων πληρώνει”.

Άσκηση: Σε ποιο γραμματειακό είδος ανήκει το παραπάνω απόσπασμα;

Απάντηση
Το κείμενο ανήκει στα αποδεικτικά δοκίμια ή δοκίμια πειθούς. Ο συγγραφέας καταπιάνεται με το θέμα της ανακύκλωσης τονίζοντας ότι είναι πολύ σημαντική για την προστασία του περιβάλλοντος. Σκοπός του είναι να το διερευνήσει επιστημονικά και γι΄ αυτό το λόγο φροντίζει οι παρατηρήσεις του, οι διαπιστώσεις του, οι θέσεις του να έχουν λογική και αποδεικτική ισχύ, να μπορούν να αποτελούν καθολικές αλήθειες, κοινά αποδεκτές, αποφεύγοντας τον υποκειμενισμό και το προσωπικό ύφος. Ως προς το περιεχόμενο, οι ιδέες, οι προβληματισμοί και οι απόψεις φωτίζουν αντικειμενικά το θέμα ενώ ο συνηθέστερος τρόπος πειθούς που χρησιμοποιείται είναι η επίκληση στη λογική. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί λογικά επιχειρήματα στηριζόμενος στη γνώση, στη μελέτη, στην έρευνα- επιστημονική και στατιστική- και σε αντικειμενικές αλήθειες ως τεκμήρια αυτών. Η γλώσσα χρησιμοποιείται κυρίως δηλωτικά με εύστοχη και ακριβή ορολογία, σχεδόν επίσημη, ώστε ο λόγος να υποστηρίζει άρτια το περιεχόμενο προσδίδοντας εγκυρότητα και αξιοπιστία. Το ύφος είναι σοβαρό, μακριά από την προσωπική εστίαση και γι΄ αυτό στους ρηματικούς τύπους προτιμάται κυρίως το γ΄ πρόσωπο. Το κείμενο οργανώνεται αυστηρά και λογικά, διαθέτει συνοχή και αλληλουχία νοημάτων. Τέλος, σκοπός του συγγραφέα είναι να πείσει ότι η ανακύκλωση είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία της φύσης και να πληροφορήσει το δέκτη για τις δυνατότητες αυτής της διαδικασίας.

Θέμα: Το περιβάλλον είναι υπερφορτωμένο από κάθε είδους λύματα και απορρίμματα. Η διατάραξη της φυσικής ισορροπίας, η αλόγιστη εκμετάλλευση των φυσικών πόρων και η υπέρμετρη μόλυνση κάνουν την προοπτική της συνέχισης της ζωής εξαιρετικά επισφαλή. Η ανακύκλωση μπορεί να βοηθήσει ώστε να αντιστραφεί το αρνητικό αυτό κλίμα; Με ποιους τρόπους θα γινόταν πιο αποτελεσματική;

Απάντηση
Ανέκαθεν η φύση αποτελούσε την ζωογόνο πηγή ενέργειας για τον άνθρωπο. Στη σημερινή όμως εποχή, λόγω της τεράστιας βιομηχανικής, τεχνολογικής και επιστημονικής προόδου ο άνθρωπος έχει λησμονήσει ότι η ζωή του είναι άρρηκτα συνυφασμένη με το περιβάλλον. Νιώθει ότι είναι παντοδύναμος, σε σημείο μάλιστα να υποτιμά τη δύναμη της φύσης. Χωρίς αυτή όμως όχι μόνο χάνει τη φαινομενική παντοδυναμία του αλλά διακυβεύει και την ίδια την ύπαρξή του. Έχει λοιπόν την ηθική αλλά κυρίως ουσιαστική υποχρέωση να προστατεύσει το φυσικό περιβάλλον και η ανακύκλωση προβάλλει ως μία εξαιρετική λύση.

1ο Ζητούμενο: Σημασία της ανακύκλωσης Η ανακύκλωση μπορεί να συντελέσει δραστικά στη μείωση αλλά κυρίως ορθότερη λειτουργία των χωματερών καθώς ο τεράστιος όγκος απορριμμάτων θα μειωθεί σημαντικά. Κυρίως θα υπάρξει η δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των χώρων αυτών καθώς τα απορρίμματα που θα τοποθετούνται εκεί θα είναι αδρανή, άρα και φιλικά προς το περιβάλλον.

Τα υλικά που δεν έχουν τη δυνατότητα να αφομοιωθούν φυσικά, μπορούν να επεξεργαστούν κατάλληλα μέσω της ανακύκλωσης και να μην καταντήσουν επιβαρυντικά για το περιβάλλον. Πρόκειται για ένα ανεκμετάλλευτο θησαυρό που θα μπορέσει να αποφέρει και οικονομικά οφέλη τόσο στην πολιτεία όσο και στους ιδιώτες.

Εξοικονομούνται φυσικοί πόροι και πηγές ενέργειας που είναι ζωτικής σημασίας για το σύγχρονο άνθρωπο (π.χ. ξύλο, χαρτί, πλαστικό). Θα προστατευτούν τα δάση, που είναι πηγή οξυγόνου και ζωής για τον άνθρωπο και θα διαφυλαχτεί η κυριότερη πηγή ενέργειας στη σύγχρονη εποχή που είναι το πετρέλαιο. Μέγιστη είναι η αξία της ανακύκλωσης όσο αφορά στα τοξικά απορρίμματα (π.χ. μπαταρίες) τα οποία προκαλούν ανεπανόρθωτη ζημιά στη φύση. Αυτά δεν μολύνουν απλώς αλλά βάζουν σε άμεσο κίνδυνο την ίδια την ανθρώπινη ζωή.

Σε καθαρά εργασιακό τομέα, δημιουργούνται πολλές νέες θέσεις εργασίας και έτσι μπορεί να αποτελέσει αρωγό στη μείωση της ανεργίας.

Το περιβάλλον θα γίνει πιο φιλικό στον άνθρωπο καθώς μειώνεται η ρύπανσή του και οι συνθήκες διαβίωσης, ιδίως στις μεγαλουπόλεις, βελτιώνονται. Η καθαριότητα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο στην προσπάθεια αναβάθμισης της ποιότητας στη ζωή μας.

Ο άνθρωπος αναλαμβάνει τις ευθύνες απέναντι στη φύση που αιώνες τώρα του έχει προσφέρει απλόχερα τα απαραίτητα για να επιβιώσει και να εξελιχθεί. Εξάλλου η οικολογική συνείδηση αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ανθρωπιστικής παιδείας από την οποία οφείλει να διαπνέεται κάθε πολίτης της σύγχρονης κοινωνίας.

2ο Ζητούμενο: Παράγοντες που θα συντελέσουν στην καλύτερη απόδοση των προγραμμάτων ανακύκλωσης Η πολιτεία πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο τόσο με τη θέσπιση ισχυρού νομοθετικού πλαισίου όσο και με τη χρηματοδότηση για τη δημιουργία κατάλληλης υποδομής τόσο για τη περισυλλογή όσο και για την επεξεργασία υλικών που προορίζονται για ανακύκλωση. Οφείλει να διευκολύνει οποιαδήποτε ενέργεια είτε περιβαλλοντικών οργανώσεων είτε ιδιωτών προς αυτή την κατεύθυνση.

Οργάνωση προγραμμάτων ενημέρωσης των πολιτών για τις ευεργετικές συνέπειες της ανακύκλωσης αλλά και για τις καταστροφικές συνέπειες της ύπαρξης επιβλαβών απορριμμάτων τόσο για τη φύση όσο και για τον ίδιο τον άνθρωπο.

Ο άνθρωπος πρέπει να αποκτήσει οικολογική και κατ΄ επέκταση ανθρωπιστική συνείδηση. Η παιδεία μπορεί να αποτελέσει αρωγό σ΄ αυτήν την προσπάθεια προβάλλοντας αρχές και αξίες τέτοιες που θα μετατρέψουν τον άνθρωπο από παθητικό θεατή της καταστροφής του περιβάλλοντος σε ενεργό μέλος της προσπάθειας σωτηρίας του.

Η αλλαγή των καταναλωτικών μοντέλων και η ενεργοποίηση των μηχανισμών αγοράς θα συμβάλουν στην αξιοποίηση των απορριμμάτων δημιουργώντας και οικονομικό όφελος.

Το σχολείο έχει την υποχρέωση να μεταλαμπαδεύσει στα παιδιά την ιδέα της ανακύκλωσης και να συμβάλει άμεσα ώστε αυτή να γίνει τρόπος σκέψης και ζωής για τους εκκολαπτόμενους πολίτες του αύριο.

ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΕ ΤΟ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΟΡΜΗ – ΠΑΤΡΑ