Χρήμα / Εξαγορές

Ανατροπές και νέα επιχειρηματικά τζάκια

Αλλάζει γοργά και σταθερά ο επιχειρηματικός χάρτης της χώρας. Μεγάλες παραδοσιακές επιχειρήσεις- και δεν είναι λίγες- οι οποίες έχουν συνδεθεί άμεσα με το όνομα ενός προσώπου ή μιας οικογένειας, περνούν σε άλλα χέρια. Οι ειδήσεις «σκάνε», μάλιστα, ως κεραυνοί εν αιθρία, δημιουργώντας την αίσθηση ότι η ελληνική επιχειρηματική τάξη βρίσκεται σε περίοδο μεγάλης κινητικότητας, αλλά και έντονης αναζήτησης.

Μοχλοί για νέα «ντιλς»
Παράγοντες της αγοράς προβλέπουν ότι ο κύκλος των αλλαγών στον επιχειρηματικό χάρτη της χώρας είναι ακόμη μεγάλος. Οι επικείμενες αποκρατικοποιήσεις, αλλά και η πίεση που ασκούν οι δελεαστικές προσφορές, οι οποίες προέρχονται κυρίως από τον χώρο των ιδιωτικών επενδυτικών κεφαλαίων, σε συνδυασμό με την έλλειψη «τακτοποιημένης» διάδοχης κατάστασης σε ορισμένες εταιρείες, αποτελούν μοχλούς για νέα «ντιλς». Θεωρούν, μάλιστα, ότι είναι πολλοί οι Έλληνες επιχειρηματίες που δεν θα μπορούσαν να αντισταθούν σε μια ελκυστική προσφορά, ακόμα και αν αυτή σήμαινε «τέλος εποχής» στη σχέση τους με μία συγκεκριμένη εταιρεία. «Όλοι ψάχνονται»
Δεν είναι τυχαίο ότι στο ερώτημα «ποιες εξαγορές αναμένονται», άνθρωποι της αγοράς αλλά και επιχειρηματίες απαντούν σχεδόν αυθόρμητα ότι «όλοι ψάχνονται», υποδηλώνοντας με κάποια υπερβολή τις επικείμενες ανακατατάξεις στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των ελληνικών επιχειρήσεων. Τις βλέπουν να περνούν σε ξένες εταιρείες ή σε ξένα κεφάλαια, αλλά και σε άλλες ελληνικές επιχειρήσεις, «τα νέα επιχειρηματικά τζάκια».

Σε ποια χέρια;
Η απομάκρυνση του προέδρου του Συνδέσμου Επιχειρήσεων και Βιομηχανιών (ΣΕΒ) κ. Δημήτρη Δασκαλόπουλου από τη Vivartia, η οποία έχει περάσει στα χέρια των επενδυτικών κεφαλαίων της Μarfin Ιnvestment Group, επανέφερε στο προσκήνιο όχι μόνο το ζήτημα των deals που αναμένονται, αλλά και ένα βασικό ερώτημα που διατυπώνεται ολοένα και συχνότερα από τα χείλη παραγόντων της αγοράς. «Σε ποια χέρια περνούν σήμερα οι ελληνικές επιχειρήσεις- και ειδικότερα αυτές που έχουν ταυτιστεί με το όνομα ενός επιχειρηματία ή μιας συγκεκριμένης οικογένειας; Περνούν σε τελικούς επενδυτές, που δραστηριοποιούνται σε συναφείς με αυτές επιχειρηματικούς τομείς, σε ξένες επιχειρήσεις, σε private equities ή προορίζονται να περάσουν στα χέρια των διαδόχων τους;». Η απάντηση εξαρτάται από τους ίδιους τους επιχειρηματίες, αλλά και από τους λόγους ή τις συνθήκες που τους οδηγούν να τοποθετήσουν τις εταιρείες τους στην σκακιέρα των εξαγορών, εγχώρια ή διεθνή. Εξαρτάται, ακόμη, από την «προίκα» και τις προοπτικές ανάπτυξης της ίδιας της εταιρείας, αλλά και από το προσφερόμενο τίμημα. «Πρωτίστως», επισημαίνουν παράγοντες της αγοράς, και αναγνωρίζουν τρεις κατηγορίες παιχτών ή καλύτερα τρεις «φυλές» Ελλήνων επιχειρηματιών στο παιχνίδι των εξαγορών.


«Είναι πολλά τα λεφτά…»

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι επιχειρηματίες που θεωρούν ότι έχουν κλείσει έναν κύκλο και αφήνονται να «δελεαστούν» από τα διαθέσιμα κεφάλαια, τα οποία στηρίζονται στην ύπαρξη αυξημένης ρευστότητας διεθνώς, και βρίσκουν το δυναμικότερο εκφραστή τους στα private equities εγχώρια ή διεθνή. Εδώ ανήκουν επιχειρηματίες, όπως είναι ο κ. Περικλής Παναγόπουλος, ο οποίος πούλησε πρόσφατα το μερίδιο που κατείχε στην Αttica Group στην Μarfin Ιnvestment Group.

Άλλωστε ο κ. Παναγόπουλος είχε δηλώσει σχετικά πρόσφατα ότι στο παιχνίδι των εξαγορών «όλα έχουν την τιμή τους». Το τίμημα, σύμφωνα με όσους γνώριζαν την πορεία πώλησης της δεύτερης μεγαλύτερης ελληνικής ακτοπλοϊκής εταιρείας με δραστηριότητα σε Αδριατική, αλλά και Βόρεια Θάλασσα, έπαιξε σημαντικό ρόλο στην επιλογή του αγοραστή. Διότι στη λίστα με τους μνηστήρες συμπεριλαμβανόταν και το διεθνές επενδυτικό κεφάλαιο ΒC Ρartners, το οποίο έκανε δυναμική εμφάνιση στην ελληνική αγορά με την εξαγορά της Ηyatt Ξενοδοχειακής από την οικογένεια Λασκαρίδη. Όμως, η προσφορά του στην Αttica ήταν χαμηλότερη της ΜΙG.

Η περίπτωση της Vivarti a
Ανάλογη ήταν η περίπτωση της Vivartia. Το εξαιρετικά υψηλό premium, σύμφωνα με την αγορά, που πρόσφερε ο κ. Ανδρέας Βγενόπουλος της ΜΙG στον κ. Δασκαλόπουλο κρίθηκε από τον δεύτερο ικανό για να περάσει η οικογενειακή επιχείρηση στα χέρια ενός fund, στο οποίο, μάλιστα, συμμετέχουν αραβικά κεφάλαια. Άλλωστε, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, ο κ. Δασκαλόπουλος είχε εκφράσει σε ειδικούς την επιθυμία του να αναζητήσει αγοραστή πριν από περίπου ένα χρόνο. Σήμερα, η πρώτη εταιρεία τροφίμων της χώρας έχει εισέλθει σε μεταβατικό στάδιο, αναμένοντας τις κινήσεις της ΜΙG. Η τακτική των εταιρειών επενδυτικών κεφαλαίων στοχεύει στην καταγραφή υπεραξιών με κύριο άξονα στρατηγικής την αναδιάρθρωση του μάνατζμεντ των εξαγορασμένων επιχειρήσεων ή στην καλύτερη περίπτωση τη γιγάντωσή τους και απώτερο στόχο την πώληση. Πιθανότερος αγοραστής σε αυτή την περίπτωση αναμένεται να είναι ένας πολυεθνικός όμιλος- ο οποίος θα μπορούσε να καταβάλει το απαραίτητο τίμημα- τύπου Danone (η οποία είχε, άλλωστε, εισέλθει παλαιότερα στο μετοχικό κεφάλαιο της ελληνικής γαλακτοβιομηχανίας).

Ο «πρώτος διδάξας»
Ο κ. Δασκαλόπουλος δεν ήταν ο πρώτος διδάξας. Είχε προηγηθεί εδώ και μερικά χρόνια ο επιχειρηματίας κ. Παναγιώτης Νίκας. Αποχώρησε από την εταιρεία του έναντι αξιοσέβαστου τιμήματος για να την αναλάβει το εγχώριο equity fund Global Finance.

Η υπόθεση, όμως, δεν έχει προχωρήσει, όπως ανέμενε η διοίκηση του πρώτου ελληνικού fund ιδιωτικών κεφαλαίων, παρ΄ ότι η εταιρεία Νίκας είχε σχεδόν ταυτιστεί με τον κλάδο των αλλαντικών της χώρας. Όμως οι παραλείψεις στο μάνατζμεντ της εταιρείας από την Global Finance οδήγησαν την αλλαντοβιομηχανία σε καθοδική πορεία. Αποτέλεσμα; Η οικογενειακή επιχείρηση βρίσκεται ακόμη σε μεταβατικό στάδιο, με την εξεύρεση ενός «τελικού επενδυτή» να φαντάζει πολύ δυσκολότερη από το τέλος του 2003, όταν η Global Finance εισήλθε στο κεφάλαιό της.


Θέλουν να μείνουν αλλά χρειάζονται κεφάλαια

Η αναζήτηση ενός «τελικού επενδυτή» από τον ίδιο τον επιχειρηματία αποτελεί χαρακτηριστικό της δεύτερης κατηγορίας Ελλήνων επιχειρηματιών. Στην περίπτωση αυτή οι επιχειρηματίες αποφασίζουν μια αλλαγή φρουράς μέσα από μια συμφωνία με μεγαλύτερη, συνήθως πολυεθνική εταιρεία, καθώς προβλέπουν ότι οι συνθήκες της αγοράς προσφέρουν μια καλή ευκαιρία για πώληση ή για σύναψη στρατηγικής συμμαχίας, ώστε να τονωθούν και οι επενδύσεις.

Ιδανική συγκυρία
Ο κ. Παναγιώτης Γερμανός περιλαμβάνεται στους επιχειρηματίες, που είδαν μια καλή ευκαιρία για πώληση. Πούλησε την ομώνυμη εταιρεία εμπορίας ειδών κινητής τηλεφωνίας, η οποία ξεκίνησε ως ένα μαγαζί με μπαταρίες στο κέντρο της Αθήνας, στην Cosmote, έναντι ενός τιμήματος που χαρακτηρίστηκε ιδιαίτερα υψηλό, με αποτέλεσμα να βρεθεί στο επίκεντρο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης. Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η πώληση πραγματοποιήθηκε σε μια εποχή που η επιχείρηση βρισκόταν στο αποκορύφωμα της αναπτυξιακής της πορείας. Η συγκυρία για την έξοδο του κ. Γερμανού, επισημαίνουν χρηματιστηριακοί αναλυτές, ήταν ιδανική και μάλιστα με αγοραστή έναν «τελικό επενδυτή».

Πλώρη για νέες δραστηριότητες στη ναυτιλία είχε βάλει ο επιχειρηματίας κ. Σάμι Φάις, ο οποίος είχε συνδέσει το όνομά του με την Εlmec Sport. Η υπόθεση εξαγοράς της Εlmec Sport, η οποία άλλαξε δύο φορές χέρια από τον περασμένο Ιούνιο, αποτελεί παράδειγμα εταιρείας, η οποία καταλήγει εντέλει σε «τελικούς επενδυτές» υπό την έννοια ότι οι αγοραστές της κατέχουν και αυτοί ισχυρή θέση στο λιανεμπόριο. Έτσι, από τον κ. Φάις, πέρασε ύστερα από έναν ενδιάμεσο σταθμό τεσσάρων μηνών στα χέρια του εφοπλιστή κ. Θανάση Λασκαρίδη, στον όμιλο Folli Follie του κ. Δημήτρη Κουτσολιούτσου. Με την εξαγορά της Εlmec η οικογένεια Κουτσολιούτσου γίνεται, λένε άνθρωποι της αγοράς, ένα νέο ισχυρό επιχειρηματικό τζάκι. Σε «τελικούς επενδυτές»
Ως επιχειρηματίας που αναζητούσε τελικό επενδυτή, με στόχο τη σύναψη στρατηγικής συμμαχίας, κινήθηκε ο κ. Σωκράτης Κόκκαλης, όταν έδεσε την Ιntracom Τelecom στο άρμα της Sistema. Η πώληση πλειοψηφικού πακέτου της ελληνικής εταιρείας, σύμφωνα με πληροφορίες, εξασφάλιζε στον κ. Κόκκαλη έναν ισχυρό στρατηγικό επενδυτή και πρόσβαση σε μεγαλύτερη ρευστότητα, νέες αγορές και προοπτικές ανάπτυξης.

Ανάλογες κινήσεις έκαναν και άλλοι Έλληνες επιχειρηματίες. Ο κ. Χρήστος Ρόκας προχώρησε σταδιακά σε πώληση του ομώνυμου ομίλου στην Ιberdrola. Ακόμα παλαιότερα η οικογένεια Βασιλόπουλου πούλησε στη Delhaize, ενώ ο Βασίλης Φουρλής και ο Μαρίνος Παράβαλος άνοιξαν σταδιακά την πόρτα της «Κωτσόβολος» στη βρετανική Dixons. Κάποιες εταιρείες περνούν σε μεγαλύτερα ελληνικά σχήματα. Πρόσφατα πέρασε στον όμιλο J&Ρ Άβαξ η εταιρεία Αθηνά, ενώ η Παντεχνική περνά στην Ελληνική Τεχνοδομική.
Έχουν εξασφαλίσει τη διαδοχή τους

Υπάρχουν, όμως, και επιχειρηματίες, οι οποίοι θέλουν να παραμείνουν «κύριοι» των ομίλων τους. Έχοντας δημιουργήσει εταιρείες- κολοσσούς διεθνώς, διαθέτουν σημαντικά αποθέματα αντιστάσεων σε προτάσεις εξαγοράς. Πίσω από την ανθεκτικότητά τους κρύβονται συνήθως η καλή τους οικονομική διάρθρωση, αλλά και οι «τακτοποιημένες» συνθήκες διαδοχής.

Ο όμιλος Βιοχάλκο, σύμφωνα με αναλυτές, ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Όσοι παρακολουθούν την πορεία του ομίλου, υποστηρίζουν ότι χάρη στη δομή της παραγωγής εξασφαλίζεται υψηλή παραγωγικότητα. Οι μηχανικοί των εταιρειών του ομίλου που ίδρυσε ο κ. Μιχάλης Στασινόπουλος, αλλά και οι πατέντες που χρησιμοποιούν, εξασφαλίζουν άμεση προσαρμογή της παραγωγής στη ζήτηση. «Πρόκειται για πλεονέκτημα, που διαφοροποιεί τον όμιλο από άλλες χαλυβουργίες», υποστηρίζουν παράγοντες της αγοράς με αποτέλεσμα τα προϊόντα του ομίλου να πωλούνται σε αγορές – έδρες χαλυβουργικών ομίλων, όπως είναι η Γερμανία. Ένα ακόμη από τα χαρακτηριστικά του ομίλου είναι η ομαλή μετάβαση από τη μία γενιά στην άλλη. Έτσι έχει ήδη αναλάβει ευθύνες στη διοίκηση του ομίλου η τρίτη γενιά, οι κ.κ. Μιχάλης και Γιάννης Στασινόπουλος.

«Το… DNΑ του τσιμέντου»
Η τσιμεντοβιομηχανία Τιτάν ανήκει στην ίδια κατηγορία. Οι βασικοί της μέτοχοι «επιμένουν» στην ιδιότητά τους. Οι οικογένειες των κ.κ. Θεόδωρου Παπαλεξόπουλου και Ανδρέα Κανελλόπουλου θέλουν να παραμείνουν τσιμεντοβιομήχανοι. Το ίδιο συμβαίνει με τους διαδόχους τους, τον κ. Δημήτρη Παπαλεξόπουλο, την κ. Αλεξάνδρα Παπαλεξοπούλου- Μπενοπούλου και με τους κ.κ. Νέλλο και Τάκη- Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Όλοι έχουν αναλάβει θέσεις ευθύνης στη διοίκηση της εταιρείας. Σύμφωνα με την αγορά, οι δύο οικογένειες «γνωρίζουν καλά το DΝΑ του τσιμέντου» και δεν έχουν λόγο να πουλήσουν.

Μεγάλη αλλά και οικογενειακή
«Τα καλά νούμερα» του μεγαλύτερου εμφιαλωτή της Coca-Cola στην Ευρώπη της Τρία Έψιλον φαίνεται ότι αποτελούν ασπίδα προστασίας για την ελληνική εταιρεία. Οι βασικοί μέτοχοι του πολυεθνικού ομίλου Λεβέντη- Δαυίδ, με επικεφαλής τον κ. Γιώργο Δαυίδ, δεν φαίνονται διατεθειμένοι να πουλήσουν την εταιρεία τους. Έχουν, άλλωστε, στρατηγικό επενδυτή την Coca-Cola. Εξάλλου, στο μάνατζμεντ της εταιρείας συμμετέχουν «άνθρωποι» αλλά και μέλη των δύο οικογενειών.

Ανάμεσα σε όσους αντιστέκονται, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τοποθετείται ο όμιλος S&Β Βιομηχανικά Ορυκτά με επικεφαλής τον κ. Οδυσσέα Κυριακόπουλο. Η οικογενειακή επιχείρηση, παρατηρούν, βρίσκεται σε καλά χέρια, όπως δείχνει ο ρυθμός επέκτασης της εταιρείας σε αγορές εκτός Ελλάδας.