Πυροσβεστικά μαθήματα από την Καλιφόρνια

Περισσότερα από 1.700.000 στρέμματα δασικών, καλλιεργήσιμων και οικιστικών εκτάσεων είχαν καεί μέχρι χθες, ενώ πάνω από ένα εκατομμύριο κάτοικοι είχαν εκκενώσει τα σπίτια τους λόγω των καταστροφικών πυρκαγιών που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Καλιφόρνια.

Σύμφωνα με τις προγνώσεις των ειδικών που ασχολούνται με την πρόβλεψη της εξάπλωσης της φωτιάς και χειρίζονται τα ειδικά υπολογιστικά προγράμματα, ένα «παράθυρο» ευκαιρίας για να επιχειρήσουν αποτελεσματικά οι δυνάμεις πυρόσβεσης που έχουν συγκεντρωθεί στην περιοχή θα άνοιγε τα ξημερώματα της Πέμπτης λόγω της πτώσης των ανέμων και της μορφολογίας του εδάφους όπου θα βρίσκονταν τα πύρινα μέτωπα.

Αυτό το επιχειρησιακό παράθυρο στην περίπτωση της Ηλείας ήταν ανοικτό από τη δεύτερη ημέρα των πυρκαγιών, ωστόσο η φωτιά κατέστρεφε για πέντε ολόκληρες ημέρες.

«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε μοιάζει πολύ με αυτή που περάσατε στην Ελλάδα το καλοκαίρι, με τη διαφορά ότι εδώ θρηνούμε ένα θύμα από τις πυρκαγιές καθώς οι κάτοικοι πρόλαβαν να εκκενώσουν τις περιοχές έγκαιρα. Υπάρχει ειδικό τηλεφωνικό κέντρο το οποίο καλεί έναν έναν τους κατοίκους

ΟΠΩΣ ΣΤΗΝ ΗΛΕΙΑ…

«Η κατάσταση που αντιμετωπίζουμε μοιάζει πολύ με αυτή που περάσατε στην Ελλάδα, με τη διαφορά ότι εδώ θρηνούμε ένα θύμα από τις πυρκαγιές»

των οικισμών που απειλούνται μέχρι να σηκώσουν το τηλέφωνο και να τους δοθεί το μήνυμα ότι πρέπει να εγκαταλείψουν το σπίτι. Πάντως, όπως μας ενημέρωσαν από το κέντρο επιχειρήσεων, πιθανότατα την Πέμπτη να μπορέσουμε να ελέγξουμε κάποια από τα μέτωπα», λέει στα «ΝΕΑ» ο Λάρι Κόλινς, αρχηγός της πυροσβεστικής υπηρεσίας της επαρχίας του Λος Άντζελες. Ωστόσο, παραδέχεται ότι το οδικό δίκτυο στην Καλιφόρνια είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένο και ότι θα υπήρχε μεγάλο πρόβλημα αν οι δρόμοι ήταν στενοί και γεμάτοι στροφές, όπως στην περίπτωση της Μακίστου και της Αρτέμιδας.

Το επιχειρησιακό σχέδιο
Η σύγκριση των πύρινων κολάσεων της Ηλείας και της Καλιφόρνιας όσον αφορά τον χειρισμό των εκτάκτων αναγκών αλλά και της επιχειρησιακής δραστηριότητας, δείχνει τις τραγικές ελλείψεις της Ελλάδας στους συγκεκριμένους τομείς. Στην περίπτωση της Καλιφόρνιας, την πρώτη ημέρα των πυρκαγιών διατάχθηκε η εκκένωση τουλάχιστον 10.000 σπιτιών. Μέσα σε τέσσερις ημέρες εκκενώθηκαν βάσει επιχειρησιακού σχεδίου πάνω από 350.000 σπίτια, ενώ από την αρχή της πυρκαγιάς σημειώθηκε ένας θάνατος κατοίκου, ο οποίος αρνήθηκε να εγκαταλείψει την εστία του, τρεις που αποβίωσαν λόγω καρδιακών προβλημάτων κατά τη διάρκεια των εκκενώσεων και άλλος ένας από ατύχημα σε εστιατόριο. Επιπλέον, σημειώθηκαν 70 τραυματισμοί.

Στην περίπτωση της Ηλείας, την πρώτη ημέρα δεν διατάχθηκαν εκκενώσεις- οι κάτοικοι προσπαθούσαν άρον άρον να εγκαταλείψουν τα χωριά της Μακίστου και της Αρτέμιδας, με αποτέλεσμα το τραγικό μποτιλιάρισμα, εξαιτίας του οποίου έχασαν τη ζωή τους τουλάχιστον 19 άνθρωποι. Συνολικά τα θύματα από τις πυρκαγιές της Πελοποννήσου κατά τις οποίες κάηκε έκτα ση ίση με αυτή της Καλιφόρνιας έως χθες, έφτασαν τα 65.

Το ανθρώπινο δυναμικό
Όσον αφορά τις επιχειρησιακές δυνάμεις καταστολής, στην Καλιφόρνια αυτήν τη στιγμή δρουν 4.700 πυροσβέστες των ΗΠΑ, περίπου 8.000 στρατιώτες, εθνοφρουροί και πυροσβέστες που έχουν μεταβεί στην περιοχή από το Μεξικό, καθώς και 2.300 τρόφιμοι σωφρονιστικών καταστημάτων. Λόγω των ισχυρών ανέμων που έπνεαν από την εκδήλωση της πυρκαγιάς την Κυριακή- οι ταχύτητες των οποίων ξεπερνούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις και τα 160 χλμ./ώρα- τα αεροπλάνα δεν μπορούσαν να επιχειρήσουν. Στη μάχη κατά τη φωτιάς τέθηκαν ελικόπτερα που πραγματοποιούσαν ρίψεις επιβραδυντικών ουσιών.

Στις πυρκαγιές της Ηλείας, όπως αναφέρει ο διοικητής του τμήματος Λεχαινών κ. Νίκος Χανιάς, οι δυνάμεις πυρόσβεσης ήταν ελάχιστες συγκριτικά με αυτές που επιχειρούν σήμερα στην Καλιφόρνια: «Μπορεί η κεντρική διοίκηση της πυροσβεστικής να κάνει λόγο για τη συμμετοχή 3.000

πυροσβεστών στην καταστολή των πυρκαγιών της Ηλείας, όμως αυτός είναι ένας όχι και τόσο πραγματικός αριθμός.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε για το συσσίτιο που μοιραζόταν στους πυροσβέστες, ο αριθμός των ανδρών που στεκόταν απέναντι στις φωτιές κατά τη διάρκεια μίας ημέρας δεν υπερέβαινε τους 400. Και αυτό οφείλεται στο ότι στην περίπτωσή μας δεν υπήρχε απολύτως κανένα σχέδιο, ο συντονισμός ήταν ανύπαρκτος, ενώ δεν γινόταν καμία απολύτως καταγραφή των δυνάμεων που δρούσαν στην περιοχή», επισημαίνει ο κ. Χανιάς. Όσο για τα εναέρια μέσα, τα οποία μπορούσαν να επιχειρήσουν από το απόγευμα της πρώτης ημέρας, καθώς ο «στρατηγός άνεμος» είχε πέσει αισθητά, ο διοικητής του πυροσβεστικού τμήματος των Λεχαινών τονίζει ότι δρούσαν ασυντόνιστα και άστοχα.

«Έσβηναν ξερόχορτα»
«Την ώρα που καιγόταν η Αρχαία Ολυμπία, έσβηναν ξερόχορτα στην Εθνική Οδό», λέει ο κ. Χανιάς και επισημαίνει ότι οι μέγιστες δυνάμεις εναέριων μέσων που επιχείρησαν στην περιοχή σε μία ημέρα που οι πυρκαγιές μαίνονταν, ήταν 8 Καναντέρ, 2 ΡΖL και 3 ελικόπτερα. Κι όσο για τη χρήση επιβραδυντικών ουσιών, κατά την αποστολή των «ΝΕΩΝ» στις πυρόπληκτες περιοχές που διήρκεσε από τις 25 έως τις 30 Αυγούστου, διαπιστώθηκε η ρίψη επιβραδυντικών σε μία μόνο περίπτωση: Στις 27 Αυγούστου έξω από το χωριό Γρύλλος. Η συμμετοχή του στρατού ήταν την πρώτη μέρα 880 άτομα, ενώ συνολικά από τις 24 Αυγούστου έως την 1η Σεπτεμβρίου επιχείρησαν 2.500 στρατιώτες.


120 περιοχές απειλούνται άμεσα από κατολισθήσεις

Πάνω από 100 περιοχές στην Ηλεία απειλούνται με κατολισθήσεις στο άμεσο μέλλον, σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε ο Ευθύμιος Λέκκας μαζί με 11μελές κλιμάκιο της Σχολής Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών.

«Όπως διαπιστώσαμε από την επίσκεψή μας στις καμένες περιοχές, μέχρι στιγμής έχουν καταγραφτεί 400 κατολισθήσεις σε οικισμούς, οδικά δίκτυα, έργα υποδομής και αρχαιολογικούς χώρους. Σε πενήντα τοποθεσίες πρέπει άμεσα να γίνουν έργα αντιμετώπισης,

400 ΚΑΤΟΛΙΣΘΗΣΕΙΣ

σημειώθηκαν στις πυρόπληκτες περιοχές μέχρι στιγμής, σύμφωνα με τον καθηγητή Ευθ. Λέκκα

ενώ υπάρχουν 121 θέσεις στις οποίες οι πιθανότητες να σημειωθούν κατολισθήσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές και υπάρχει άμεση ανάγκη να πραγματοποιηθούν μελέτες», είπε ο καθηγητής Γεωλογίας σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε χθες. «Ιδιαίτερα υψηλός είναι ο κίνδυνος απερήμωσης περιοχών και πολλές οι πιθανότητες για πλημμύρες σε περιοχές όπου υπάρχουν μη υδατοπερατά πετρώματα, όπως είναι το όρος Λαπίθας που βρίσκεται πάνω από τη Ζαχάρω».

Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης για τις συνέπειες των καταστροφικών πυρκαγιών, κριτική ασκήθηκε για τον τρόπο με τον οποίο επιλέγονται οι τοποθεσίες των αντιδιαβρωτικών και αντιπλημμυρικών έργων, ενώ υπήρξαν και συγκεκριμένα παραδείγματα για την αστοχία τοποθετήσεων κορμοδεμάτων και φραγμάτων στην ευρύτερη περιοχή της Ζαχάρως, στη Μεγαλόπολη και αλλού. «Για να γίνουν όλα αυτά τα κορμοδέματα κόβονται δέντρα που μπορεί να έχουν τη δυνατότητα να αναβλαστήσουν», ανέφερε ο κ. Λέκκας και επισήμανε την ανάγκη να συσταθεί Ειδικό Επιστημονικό Συντονιστικό Όργανο για τη διαχείριση του μετακαταστροφικού σταδίου των καμένων. Σιγή για τις ευθύνες
«Έχει περάσει ακριβώς ένας μήνας από τις εκλογές και περίπου δύο μήνες από την πύρινη κόλαση που ζήσαμε στην Ηλεία. Αυτή η κόλαση μου στέρησε επτά αγαπημένους μου ανθρώπους: την αδελφή μου, τα τέσσερα αγγελούδια της, τον αδελφό μου και την πεθερά της αδερφής μου. Παρά τις αναφορές του Πρωθυπουργού στον άδικο χαμό τους πριν από τις 16 Σεπτεμβρίου, ένα μήνα και μία εβδομάδα μετά δεν έχει γίνει απολύτως τίποτα ώστε να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα και να προληφθεί μια παρόμοιου μεγέθους καταστροφή».

Ο Σπήλιος Κάρτας, ο αδελφός της τραγικής μητέρας με τα τέσσερα παιδιά, μιλάει στα «ΝΕΑ» για την απουσία των αρμοδίων κατά τη διάρκεια των πυρκαγιών. «Εδώ και δύο μήνες δεν έχει γίνει καν λόγος για τις ευθύνες αυτών που άφησαν τη φωτιά ανεξέλεγκτη να σβήσει από τη ζωή πάνω από 50 ανθρώπους μέσα σε 5 ημέρες. Η αδελφή μου και τα παιδιά της βρήκαν τραγικό θάνατο προσπαθώντας να ξεφύγουν από τις φλόγες, αφού είχε προηγηθεί μπλοκάρισμα αυτοκινήτων έξω από την Αρτέμιδα. Ακόμα όμως και γι΄ αυτό, πώς προξενήθηκε, ποιοι ήταν οι υπεύθυνοι και γιατί, οι αρμόδιοι κρατούν τα στόματά τους κλειστά;».


«Είναι η μητέρα φύση εναντίον της ανθρώπινης φύσης»

Η ΚΟΛΑΣΗ της φωτιάς που μαίνεται αυτή την εβδομάδα στην Καλιφόρνια έχει πολλές άμεσες αιτίες- κυρίως τους ανέμους της ερήμου που είναι φέτος ασυνήθιστα ισχυροί και αναζωπυρώνουν συνεχώς τις πυρκαγιές σε μια περιοχή που έχει ήδη πληγεί πολύ από την ξηρασία. Οφείλεται όμως και στο γεγονός ότι η περιοχή προσελκύει συνεχώς νέους κατοίκους, με αποτέλεσμα όλο και περισσότερες κατοικίες να υψώνονται σε ζώνες άγριας φύσης. «Είναι η μητέρα φύση εναντίον της ανθρώπινης φύσης», λέει ο Μπιλ Πάτζερτ, κλιματολόγος στο Εργαστήριο Αεριοπροώθησης της ΝΑSΑ. «Έχει να κάνει με την υπερβολική ανάπτυξη των τελευταίων 50 χρόνων, η οποία δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τέτοιες πυρκαγιές… Από μερικές απόψεις, αυτός είναι ο μεγάλος πόλεμος που θα έχουμε εδώ στον 21ο αιώνα».

Πάνε τώρα τέσσερα χρόνια από την τελευταία καταστροφική πυρκαγιά, που σκότωσε 23 ανθρώπους και κατέστρεψε χιλιάδες σπίτια στα ίδια προάστια που απειλούνται και σήμερα- στις ορεινές παρυφές του Σαν Ντιέγκο και στο μείζον μητροπολιτικό Λος Άντζελες. Στο Μαλιμπού, όπου οι πυρκαγιές ξέσπασαν από την πτώση στύλων ηλεκτροδότησης εξαιτίας των ανέμων, σπίτια καίγονται κάθε δύο με τρία χρόνια. Τρεις φορές στον 20ό αιώνα, το Μαλιμπού κάηκε εντελώς.

Μεγάλη ξηρασία
Όμως η τελευταία φορά που η Νότια Καλιφόρνια είχε αντιμετωπίσει ξηρασία παρόμοια με τη φετινή και είχαν ακολουθήσει πυρκαγιές, ήταν στη δεκαετία του 1950. Τότε ο πληθυσμός της περιοχής δεν ήταν μεγαλύτερος από τρία εκατομμύρια. Τώρα στην περιοχή κατοικούν 20 εκατομμύρια άνθρωποι, πολλοί από τους οποίους έχουν κτίσει τα σπίτια τους στους θαμνόφυτους λόφους όπου η φωτιά είναι μέρος του φυσικού κύκλου. «Είναι ένα πρόβλημα ανάπτυξης, αλλά είναι επίσης πρόβλημα του τρόπου με τον οποίο γίνεται η διαχείριση της ανάπτυξης αυτής», παρατηρεί ο Τράβις Λόνγκορ, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νότιας Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, ειδικός στην πολεοδομία.

Οι πυρκαγιές που βρίσκονται τώρα σε εξέλιξη προετοιμάζονταν εδώ και τουλάχιστον τρία χρόνια, από το 2004, όταν είχαν σημειωθεί βροχοπτώσεις-ρεκόρ με αποτέλεσμα να υπάρξει πολλή βλάστηση. Η βλάστηση αυτή ξεράθηκε, καθώς το ρεκόρ βροχόπτωσης ακολούθησε η χειρότερη ξηρασία. Πέρυσι έπεσε στο Λος Άντζελες τόση βροχή όση και στην Κοιλάδα του Θανάτου, στην έρημο Μοχάβε. Εδώ και μήνες, η περιοχή ήταν εντελώς ξερή, έτοιμη να ανάψει. Τον Απρίλιο, το μεγαλύτερο δημόσιο πάρκο του Λος Άντζελες, το Γκρίφιθ Παρκ, έπιασε φωτιά και απειλήθηκε ο ζωολογικός κήπος της πόλης, το αστεροσκοπείο της και η επιγραφή «Χόλιγουντ» στο λόφο. Όμως το καλοκαίρι δεν εκδηλώθηκαν πυρ καγιές, ενώ η ανομβρία συνεχίσθηκε. Άνεμοι της ερήμου
Η καταστροφή χτύπησε τώρα που αρχίζουν να φυσούν από τη Νεβάδα και τη Γιούτα οι ζεστοί, ξηροί άνεμοι της ερήμου που είναι γνωστοί ως «άνεμοι Σάντα Άνα». Συνήθως οι Σάντα Άνα είναι ήπιοι και διαρκούν μια μέρα το πολύ. Φέτος διήρκεσαν τρεις ημέρες και ήταν ασυνήθιστα πολύ ισχυροί.


Προβλέπουν την πορεία των πύρινων μετώπων

ΓΙΑ ΝΑ ΕΝΤΟΠΙΣΤΕΙ το «παράθυρο» που θα δώσει την ευκαιρία στους πυροσβέστες να δράσουν αποτελεσματικά στις πυρκαγιές της Καλιφόρνιας χρησιμοποιήθηκαν ειδικά προγράμματα υπολογιστή, που προβλέπουν την εξάπλωση της φωτιάς σε συνδυασμό με τις μετεωρολογικές συνθήκες και την καύσιμη ύλη των δασών και των καλλιεργειών. «Τα προγράμματα αυτά μας επιτρέπουν να υπολογίσουμε με ακρίβεια την εξέλιξη των πυρκαγιών, έτσι ώστε να δούμε πού μπορούμε να δράσουμε και πότε. Επιπλέον μας δίνουν μία εικόνα για τις περιοχές που απειλούνται από τη φωτιά, έτσι ώστε να τεθούν σε εφαρμογή τα σχέδια εκκένωσης» λέει ο κ. Λάρι Κόλινς, αρχηγός της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της επαρχίας του Λος Άντζελες.

Αντίθετα, στις πυρκαγιές όχι μόνο της Πελοποννήσου αλλά και σε όλη την Ελλάδα το περασμένο καλοκαίρι δεν χρησιμοποιήθηκε πρόγραμμα «συμπεριφοράς» της φωτιάς- παρά το γεγονός ότι διατίθενται δωρεάν μέσω Ίντερνετ. Αιτία για τη μη χρήση τους είναι η έλλειψη ειδικών χαρτών που είναι απαραίτητοι για να γίνουν σωστοί υπολογισμοί. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Μεγαλόπολης, όπου η φωτιά πέρασε από την ανατολική στη δυτική πλευρά καίγοντας τα δέντρα στις όχθες ρεματιάς και διανύοντας απόσταση χιλιομέτρων αφήνοντας ανέπαφες τις γύρω καλλιέργειες! Το πλάτος του μετώπου σε εκείνο το σημείο ήταν μόλις μερικά μέτρα και οι ειδικοί θα μπορούσαν να είχαν επέμβει. Ωστόσο, κανείς δεν προέβλεψε πώς μπορούσε να μεταδοθεί η φωτιά από τη μία περιοχή στην άλλη, με αποτέλεσμα να καούν χιλιάδες στρέμματα τα οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση θα μπορούσε να είχαν σωθεί.