[ Πρόσωπα ] Οι «μεγάλες κορνιζαρισμένες επιταγές»

Ο τρίτος τόμος της «Ζωής του Πικάσο» από τον Τζων Ρίτσαρντσον κυκλοφορεί στις 13 Νοεμβρίου με τίτλο «Θριαμβικά Χρόνια» και αφορά την περίοδο 1917-1932. Μένουν άλλα 41 χρόνια ώς τον θάνατο του ζωγράφου και ο Ρίτσαρντσον είναι σήμερα 83 ετών…

Ανάμεσα στα άλλα έργα του Τζων Ρίτσαρντσον είναι «Ο μαθητευόμενος μάγος» (από τις εκδ. Κnopf, όπως και η βιογραφία του Πικάσο), όπου ο συγγραφέας αφηγείται τη σχέση του με τον συλλέκτη έργων τέχνης Ντάγκλας Κούπερ. «Αν θέλουμε να καταλάβουμε την τέχνη του 20ού αιώνα και τον τρόπο με τον οποίο γινόταν αντιληπτή στην εποχή της», λέει ο κριτικός Στήβεν Μπέιλυ, «πρέπει να στραφούμε στο έργο του Ρίτσαρντσον».

Ο Ρίτσαρντσον συνάντησε τον Κούπερ το 1949 σε μια λογοτεχνική βραδιά προς τιμήν του Αμερικανού συγγραφέα Πωλ Μπόουλς, που μόλις είχε εκδώσει το «Τσάι στη Σαχάρα». Οι προσκεκλημένοι έπιναν φτηνό σέρυ, έτρωγαν καραμέλες με χασίς και ο Κούπερ, ο οποίος διέθετε την ωραιότερη συλλογή κυβιστικής τέχνης στον κόσμο και ήταν φίλος του Μπρακ, του Πικάσο και του Λεζέ, δεν άφηνε από τα μάτια του τον Ρίτσαρντσον. Σε λίγο οι δυο τους ξεκινούσαν μια μεγάλη περιοδεία ανά την Ευρώπη, στη διάρκεια της οποίας ο συλλέκτης παρουσίασε τον εραστή του στον Τενεσί Ουίλιαμς, τον Ζαν Κοκτώ και τον Πάμπλο Πικάσο.

Ο Ρίτσαρντσον προερχόταν από μια πλούσια οικογένεια, όμως μέχρι τη συνάντησή του με τον Κούπερ ζούσε σαν ξεπεσμένος. Ο πατέρας του, αντιπρόεδρος της εταιρείας Αrmy and Νavy Store Ltd., είχε παντρευτεί μια υπάλληλο της επιχείρησης που είχε τα μισά του χρόνια. Απέκτησε τον Τζων στα 70 του και πέθανε όταν ο γιος του ήταν 5 ετών. Ο Ρίτσαρντσον σπούδασε καλές τέχνες, όμως έκρινε ότι δεν είχε ταλέντο ως καλλιτέχνης και την εποχή που έφυγε με τον Κούπερ τα έφερνε με δυσκολία βόλτα ως κριτικός λογοτεχνίας.

Το 1951, οι δυο τους εγκαταστάθηκαν στον πύργο του Βαρόνου της Καστίλλης, κοντά στην Αβινιόν, τον οποίο επισκεπτόταν συχνά ο Πικάσο. «Μια φορά», αφηγείται ο Ρίτσαρντσον, «μας ήρθε με ένα κιλό χαβιάρι λέγοντας, “οι πίνακές μου έχουν γίνει πολύ ακριβοί για να σας τους δίνω, το χαβιάρι είναι πολύ φθηνότερο”. Αργότερα πάντως συνέχισε να μας χαρίζει πίνακες…».

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄60, ο Ρίτσαρντσον έφυγε για τη Νέα Υόρκη, όπου έγινε στενός φίλος με τον Άντυ Ουόρχολ- το 1987 ήταν αυτός που εκφώνησε τον επικήδειο στην κηδεία του «πάπα της ποπ αρτ». Σήμερα ζει στο Μανχάταν και γράφει για το «Τhe Νew Υork Review of Βooks» και το «Vanity Fair». «Έφτασα να μισώ τον κόσμο της τέχνης», δήλωσε πρόσφατα. «Έπαψα να ενθουσιάζομαι με τα έργα τέχνης όπως στο παρελθόν. Ξέρετε, λατρεύω πραγματικά τους πίνακες, όμως έχουν γίνει σαν μεγάλες κορνιζαρισμένες επιταγές…».