[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ριζοσπαστική δημοκρατία

Θα ήταν καλό να μη μένουμε μόνο στο αριθμητικό μέγεθος των 3.000.000 Ιταλών που πήγαν να εκλέξουν τον καινούργιο ηγέτη του νέου κόμματος της Δημοκρατικής Αριστεράς.

Οι τεράστιες αυτές μάζες πήγαν ταυτόχρονα για να φωνάξουν δυναμικά ενάντια στις συμβατικές πολιτικές της κυβερνητικής Αριστεράς και ενάντια στην ακρωτηριασμένη σχέση της Αριστεράς με την κοινωνία. Άρα, έκαναν την «επανάσταση του Οκτώβρη» και ζήτησαν την επαναφορά της πολιτικής στο προσκήνιο μιας χυδαίας πραγματικότητας.

Γιατί τα αναφέρω αυτά; Γιατί οι υποψήφιοι πρόεδροι του ΠΑΣΟΚ, αντί να συνεχίζουν τις ανυπόφορες αντεγκλήσεις τους, θα ήταν καλύτερο να μιλήσουν ιδεολογικά και να μας πουν αν θα αλλάξουν επιτέλους το πιο αποκρουστικό κρατικό μοντέλο που υπάρχει στην Ευρώπη.

Τι εννοώ; Σήμερα ο βασικός ανταγωνισμός είναι ο ανταγωνισμός που υπάρχει ανάμεσα στα φιλελεύθερα (καπιταλιστικά) καθεστώτα που ισχυρίζονται ότι έχουν πραγματώσει τη δημοκρατία και στις συνεχιζόμενες προσπάθειες για μια περισσότερο εξισωτική και συμμετοχική μορφή δημοκρατίας (C. Μouffe, «Το δημοκρατικό παράδοξο»).

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να αναφέρουμε καθαρά ότι ενώ το ΠΑΣΟΚ είχε μέσα στο πολιτικό του DΝΑ τη φιλοσοφία της αποκέντρωσης, εντούτοις, έπειτα από είκοσι χρόνια διακυβέρνησης, όχι μόνο δεν προχώρησε την αποκέντρωση, αλλά συνέβαλε καθοριστικά και στη εκκόλαψη του πιο συγκεντρωτικού μοντέλου «της Σιγκαπούρης», αφού όλα τα υπουργεία και όλοι οι θεσμικοί και οικονομικοί φορείς είναι απαράδεκτα και παρανοϊκά στοιβαγμένα μέσα στο στενό εδαφικό πεδίο της Αττικής.

Γιατί έγινε αυτό; Είτε γιατί η ηγεμονική παρουσία του Α. Παπανδρέου δεν επέτρεπε παλιότερα την υλοποίηση οποιουδήποτε στοιχειώδους εγχειρήματος που αφορούσε το σπάσιμο αυτού του κέντρου είτε γιατί ο Κ. Σημίτης αργότερα πίστευε, λανθασμένα, ότι η δική του πρωθυπουργική εντιμότητα θα απέτρεπε την ακατάσχετη διαφθορά

ΑΝΤΙ ΝΑ ΜΟΝΟΜΑΧΟΥΝ

ανούσια οι διεκδικητές της ηγεμονίας, θα πρέπει να δηλώσουν καθαρά αν θα αποκεντρώσουν- ως μελλοντικοί πρωθυπουργοί- το σημερινό απεχθές κρατικό πρότυπο

που παραγόταν στις μικρομεσαίες βαθμίδες της κρατικής ιεραρχίας (και ίσως αυτό να εξηγεί, μεταξύ των άλλων, και την απομάκρυνση του ΠΑΣΟΚ από τον απλό κόσμο).

Και είναι σίγουρα ιστορική ειρωνεία, αλλά θα πρέπει να το αναφέρουμε, ότι τα πιο στοιχειώδη έργα συγκοινωνιακής υποδομής στη Θεσσαλονίκη του ενάμισι εκατομμυρίου κατοίκων (Μετρό κ.λπ.) ξεκίνησαν επί υπουργίας του συντηρητικού υπουργού ΥΠΕΧΩΔΕ Γ. Σιουφλιά. Επομένως, αντί να μονομαχούν ανούσια οι διεκδικητές της ηγεμονίας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, θα πρέπει να δηλώσουν καθαρά αν θα αποκεντρώσουν- ως πρωθυπουργοί- το σημερινό απεχθές κρατικό πρότυπο, ώστε να μη παράγονται απίστευτες περιφερειακές ανισότητες οι οποίες κάνουν τους κατοίκους της Ηπείρου ή της Μακεδονίας να είναι από τους πιο φτωχούς της Ευρώπης.

Επίσης οι τρεις υποψήφιοι πρόεδροι είναι απαραίτητο να μας πουν ειλικρινά αν επιτέλους θα ριζοσπαστικοποιήσουν και το συνολικό πολιτικό σύστημα με την εισαγωγή μιας δημοψηφισματικής δημοκρατίας, που θα επιτρέπει στους πολίτες να βγουν από τη μακάρια νιρβάνα τους και να αποφαίνονται μέσω δημοψηφισμάτων είτε για το Ευρωπαϊκό Σύναγμα είτε για άλλα ζητήματα της καθημερινότητας (όπως γίνεται λ.χ. στη Βαυαρία).

Μάλιστα, ο Γ. Παπανδρέου ενώ είχε σε σχέση με αυτά τα ιδεολογικά ζητήματα ένα σαφέστατο πλεονέκτημα γιατί τα υπεράσπιζε με συνέπεια, σήμερα μετά την τριετή αυταρχική διοίκηση του κόμματός του όλα είναι αβέβαια (με άλλα λόγια, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι θα κυβερνήσει τη χώρα αποκεντρωτικά, όταν έχει ήδη διοικήσει το κόμμα του υπερσυγκεντρωτικά).

Από την άλλη πλευρά, η παραπάνω συλλογιστική καταδεικνύει και την καταλυτική αδυναμία της υποψηφιότητας του Ε. Βενιζέλου, που προτάσσει τη γρήγορη ανακατάληψη της εξουσίας. Τα ζήτημα δεν είναι μόνο να πάρει κανείς την εξουσία, αλλά και αν θα τροποποιήσει θεμελιακά το σημερινό διεφθαρμένο κυβερνητικό μοντέλο (εκτός και αν θέλει η πλευρά τούτη να διαπλάσει ένα αμερικανικό πολιτικό σκηνικό με δύο συγγενή συντηρητικά κόμματα που θα εναλλάσσονται συχνά στην εξουσία). Ποιο είναι το συμπέρασμα; Οι διεκδικητές της προεδρίας του ΠΑΣΟΚ πρέπει να δηλώσουν πολιτικά αν θα αλλάξουν ριζικά το σημερινό διεφθαρμένο και υπερσυγκεντρωτικό πρότυπο κρατικής εξουσίας που διώχνει τους πολίτες στο περιθώριο και εμποδίζει «την έκφραση των υγιώς εννοουμένων πολιτικών παθών» (Μouffe).

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ.