[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Το ιταλικό μάθημα

Την περασμένη Κυριακή, στην Ιταλία, πάνω από τρία εκατομμύρια άνθρωποι πήγαν στις κάλπες για να ψηφίσουν τον νέο ηγέτη ενός νέου κόμματος. Του Δημοκρατικού Κόμματος- του νέου φορέα της ιταλικής Κεντροαριστεράς, ο οποίος, στα τέλη του μήνα, θα ενώσει, εις σάρκαν μίαν, τους μακρινούς κληρονόμους του Κομμουνιστικού Κόμματος και τους απογόνους της προοδευτικής πτέρυγας της παλαιάς Χριστιανοδημοκρατίας, τα παιδιά του Μπερλινγκουέρ με τα παιδιά του Άλντο Μόρο, τα δισέγγονα του Δον Καμίλο και του δημάρχου Πεπόνε…

Η πρωτοφανής συμμετοχή χαιρετίστηκε, ακόμη και από τους αντιπάλους του νεοϊδρυθέντος κόμματος, ως μια νίκη της Πολιτικής, μια απόδειξη της αντοχής των υλικών της και μια απάντηση στην έντονη αμφισβήτησή της, στην «αντι-πολιτική». Από τους φίλους του νέου κόμματος χαιρετίστηκε ως μια ισχυρή λαϊκή επικύρωση της ίδρυσής του, ώστε να μη θεωρηθεί κι αυτό άλλη μια κίνηση κορυφής, άλλη μια εύθραυστη, προσωρινή συμμαχία ακόρεστων πολιτικών φιλοδοξιών.

Από τη σκοπιά της Ελλάδας, πάλι, οι εκλογές της Κυριακής έχουν άλλο ενδιαφέρον. Αποδεικνύουν τι θα μπορούσε να είχε γίνει το 2004 (όταν το ΠΑΣΟΚ πρωτοτύπησε, εισάγοντας πρώτο στην Ευρώπη την εκλογή αρχηγού με άμεση ψηφοφορία) και δεν έγινε. Αλλά και τι θα έπρεπε να γίνει- και, δυστυχώς, μάλλον δεν θα γίνει- στις 11 Νοεμβρίου του 2007.

Τι συνέβη στην Ιταλία; Τι κινητοποίησε τόσους ανθρώπους να εκφραστούν πολιτικά σε μια εποχή που η «αντι-πολιτική» έμοιαζε να κυριαρχεί στη δημόσια σκηνή της χώρας τους; Το χάρισμα του νικητή των εκλογών, η μεγάλη δημοτικότητα του δημάρχου της Ρώμης Βάλτερ Βελτρόνι, δεν θα αρκούσε για να εξηγήσει

ΓΙΑ ΝΑ ΝΙΚΗΣΕΙ

η Πολιτική την «αντι-πολιτική» χρειάζεται να συνθέτει το αναγκαίο ηγετικό χάρισμα με ένα νέο και πραγματικό πολιτικό περιεχόμενο

μια πέραν πάσης προσδοκίας συμμετοχή. Και οι άγριοι καβγάδες του με τους δύο βασικούς του αντιπάλους (που συγκέντρωσαν 14% και 10%, απέναντι στο δικό του 75%), οι συγκρούσεις και τα (παραδοσιακά για την ιταλική, και όχι μόνον αυτή, Αριστερά) μαχαιρώματα δεν στάθηκαν ικανά να την περιορίσουν.

Το κίνητρο είναι φανερό ότι ήταν το ενδιαφέρον που προκαλεί ένα πολιτικό εγχείρημα που ωρίμασε μέσα σε μια δεκαετία δύσκολων αλλά πυκνών πολιτικών και ιδεολογικών διεργασιών και που φιλοδοξεί να αλλάξει εκ θεμελίων όχι μόνον την παραδοσιακή πολιτική γεωμετρία, αλλά και το παραδοσιακό μοντέλο πολιτικού κόμματος. Φιλοδοξεί να δώσει, επιτέλους, μια ισχυρή, αξιόπιστη απάντηση στον «πόλο Μπερλουσκόνι». Και να «επανεφεύρει» την Αριστερά. Να δώσει, δηλαδή, νέες απαντήσεις στα ερωτήματα τι είναι και τι δεν είναι «αριστερό» στις συνθήκες μιας ευρωπαϊκής χώρας σήμερα, ποια μπορεί να είναι μια ρεαλιστική εθνική απάντηση στα υπερεθνικά προβλήματα που η λεγόμενη «παγκοσμιοποίηση» θέτει και πώς μπορεί μια σύγχρονη Αριστερά να υπηρετεί με νέα, αποτελεσματικά μέσα τον παλιό, θεμελιώδη στόχο της: την Ισότητα.

Κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι το παράτολμο (και από κάποιες απόψεις προβληματικό) ιταλικό πείραμα θα επιτύχει. Κάθε άλλο. Αλλά, ακόμη κι αν αποτύχει, θα έχει αφήσει πίσω του τρία πολύτιμα- και δύσκολο να αμφισβητηθούν- διδάγματα προς εξαγωγήν και στην ελληνική πολιτική αγορά. Το ένα είναι πως η Κεντροαριστερά δεν μπορεί να είναι νικηφόρα αν δεν δοκιμάσει να βρει μια νέα σύνθεση ανάμεσα στις πιο «κεντρώες» και τις πιο «αριστερές» συνιστώσες της, αν δεν δοκιμάσει να συνθέσει τις παραδοσιακά σοσιαλδημοκρατικές με τις πιο ριζοσπαστικές εκδοχές της, αν δεν καταφέρει όχι να διαλύσει την Αριστερά στο Κέντρο αλλά να μετατοπίσει το Κέντρο προς τα Αριστερά. Το δεύτερο είναι πως για να είναι πειστικός φορέας νέων πολιτικών απαντήσεων, η Κεντροαριστερά πρέπει να είναι και φορέας νέων ιδεών, αλλά και νέων μορφών πολιτικής οργάνωσης. Και, τέλος, ότι για να νικήσει η Πολιτική την «αντι-πολιτική», που συχνά την πολιορκεί με τη δύναμη των Μέσων, χρειάζεται να συνθέτει το αναγκαίο ηγετικό χάρισμα με ένα νέο και πραγματικό πολιτικό περιεχόμενο- ως κίνητρο συμμετοχής των πολλών στις δουλειές των «λίγων».