[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Εκφυλισμένη διαμάχη

O Μartin Βell αποτιμώντας το ιδεολογικό έργο του Τ. Μπλερ σκιαγραφεί σε ένα σημείο μια σκέψη, την οποία θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα οι παρανοϊκοί στρατοί των διεκδικητών της ηγεμονίας του ΠΑΣΟΚ.

Τι λέει απλά ο Μ. Βell; Η μόνη πολιτική κληρονομιά του Τ. Μπλερ ήταν ο κίνδυνος που συνεχώς αιωρούνταν πάνω από τον χώρο, μήπως δηλαδή ο ίδιος ο Άγγλος πρωθυπουργός καταστρέψει το κόμμα για το οποίο- δήθεν- ενδιαφερόταν!

Γιατί το αναφέρω αυτό; Γιατί το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχει δυστυχώς χάσει τη «συλλογική του συνείδηση» και ο αγώνας για την προεδρία έχει μεταβληθεί σε μια εκφυλισμένη ροή κουτσομπολιών και ακατανόητου εκθειασμού των ικανοτήτων των προσώπων που επιθυμούν να γίνουν «αρχηγοί», λες και αναφερόμαστε σε μεσαιωνικούς μονάρχες που θα στεφθούν ενώπιον του παραληρούντος πλήθους! Όμως γι΄ αυτή τη μεταμοντέρνα αξιακή έκπτωση του ΠΑΣΟΚ, σημαντική ευθύνη έχουν οι δύο βασικοί υποψήφιοι πρόεδροι.

Έτσι, ο Γ. Παπανδρέου συνέβαλε στην αποδυνάμωση της συλλογικής κουλτούρας αυτού του χώρου, γιατί επί τρία χρόνια- ως ηγέτης- διαμόρφωσε ένα απωθητικό «μεταδημοκρατικό κόμμα», το κλασικό μοντέλο του οποίου περιγράφει καταπληκτικά ο Κ. Κράουτς («Μεταδημοκρατία»).

Στο ιδανικό πρότυπο αυτού του κόμματος δεν υπάρχουν οι παραδοσιακοί ομόκεντροι κύκλοι, δηλαδή οι φίλοι, οι ακτιβιστές, τα ενδιάμεσα στελέχη και ο ηγετικός πυρήνας.

Υπάρχει απλώς μια αυτοαναπαραγόμενη ηγετική ολιγαρχία, η οποία είναι απομακρυσμένη από τη λαϊκή κινηματική βάση και περιβάλλεται από συμβούλους δημοσκοπήσεων!

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να πούμε καθαρά ότι ο Γ. Παπανδρέου δεν άσκησε συλλογικά και ανοικτά την κομματική εξουσία του ΠΑΣΟΚ, αλλά με ένα στενό κύκλο «αδύνατων» προσώπων, τα οποία δεν μπορούσαν να παραγάγουν ούτε πολιτική, ούτε ιδεολογία.

Έτσι επομένως εξηγείται η έλλειψη ενός ενιαίου αντιπολιτευτικού λόγου και η αποκρουστική ιδεολογική κακοφωνία είτε στη συνταγματική τροποποίηση του άρθρου 16 είτε στην ανεξήγητη ιδιωτικοποίηση υγιών δημόσιων τραπεζών είτε αλλού. Υπ΄ αυτήν την έννοια η επίκληση του ενός εκατομμυρίου υπογραφών, που οδήγησαν στην εκλογή του Γ. Παπανδρέου, δεν έχει σήμερα καμία σημασία.

Από την άλλη μεριά ο άλλος βασικός διεκδικητής, δηλαδή Ε. Βενιζέλος, συμβάλλει με έναν ιδιόμορφο τρόπο στην υπονόμευση της συλλογικής κουλτούρας αυτού του χώρου, αφού εγγενώς η ίδια η υποψηφιότητά του θεμελιώνεται στην ευφυΐα και τις ικανότητές του, όπως λένε τουλάχιστον οι υποστηρικτές του, άρα σε ένα μέγεθος που είναι a priori ασύμβατο με μια καινούργια συλλογικότητα. Όμως όλοι θα συμφωνούσαμε, μαζί με τον Μπρεχτ, ότι σήμερα δεν έχουμε ανάγκη από τέτοιες προσωπικότητες που έχουν υπερδιογκωμένο μέσα τους το «εγώ», αφού τίποτε δεν μας εγγυάται ότι θα μοιράζονταν την εξουσία συλλογικά (και αφού όλοι θυμόμαστε την τελευταία εκφυλιστική περίοδο του Α. Παπανδρέου)!

Όμως υπάρχει και ένα άλλο σοβαρό ζήτημα: Η «κεντρώα» πολιτική διαδρομή του Ε. Βενιζέλου (και το μη μπόλιασμα της σκέψης του με τα θετικά απαυγάσματα της μαρξιστικής θεώρησης) δεν εγγυάται επαρκώς ότι υπό την ηγεσία του θα παραμείνει μέσα στο «συλλογικό γίγνεσθαι» αυτού του κινήματος και η αριστερή του πτέρυγα και ίσως η υποψηφιότητα τούτη να είναι η πιο αδύνατη με τα προκείμενα κριτήρια.

Τη στιγμή, μάλιστα, που το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να είναι απλώς ένας πολυσυλλεκτικός ιδεολογικός πολτός, που θα εναλλάσσεται στην εξουσία μαζί με τη Νέα Δημοκρατία, αλλά ένα ευρύτερο αριστερό κίνημα που θα αντιπροσωπεύει πολιτικά τα συμφέροντα των περιθωριοποιημένων γενιών των 600 ευρώ (και των «υπερχρεωμένων» τμημάτων της μεσαίας τάξης, αφού η υπερχρέωση είναι η πιο σύγχρονη μορφή της φτώχειας).

Ποιο είναι το συμπέρασμα; Οι δύο βασικοί διεκδικητές και «οι στρατοί τους» διαβρώνουν τη συλλογική συνείδηση και την ενότητα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης και η υποψηφιότητα του Κ. Σκανδαλίδη, αν και δεν έχει ελπίδες, συνιστά μια αρχική διέξοδο.

Πάντως, ο εκφυλιστικός αγώνας για την προεδρία απαξιώνει την πολιτική και δικαιώνει συγκυριακά τις επικίνδυνες κραυγές των στοχαστών εκείνων, που μας καλούν «να μην περιμένουμε τίποτε από τα πολιτικά κόμματα» (Βadiou)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής στο ΑΠΘ

Ο ΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ

για την προεδρία απαξιώνει την πολιτική και δικαιώνει συγκυριακά τις επικίνδυνες κραυγές των στοχαστών εκείνων που μας καλούν «να μην περιμένουμε τίποτε από τα πολιτικά κόμματα»