Ένας βομβαρδισμός που δεν έπρεπε να γίνει…

Πρόσφατα το περιοδικό «ΤΙΜΕ» δημοσίευσε ένα αφιέρωμα στην απόφαση των Συμμάχων για την εκστρατεία στην Ιταλία το 1943, με τον τίτλο «Μεγάλη βλακεία;» Τώρα, με τον δεύτερο τόμο της τριλογίας του για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ένας βραβευμένος δημοσιογράφος ρίχνει φως σε όσα οδήγησαν στην πανωλεθρία του Μόντε Κασίνο ως αποτέλεσμα μιας από τις πλέον αμφιλεγόμενες στρατιωτικές αποφάσεις των συμμαχικών δυνάμεων.

Το σκαρφάλωμα στον απότομο λόφο με τις διάσπαρτες ελιές δεν είναι εύκολο. Όποιος όμως φθάσει στην κορυφή έχει την ίδια θέα προς το μοναστήρι του Μόντε Κασίνο και την κοιλάδα με εκείνη που είχαν οι στρατιώτες των συμμαχικών δυνάμεων το 1944. Ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Washington Ρost» Ρικ Άτκινσον επισκέφθηκε πολλές φορές το μέρος αυτό όπου διεξήχθη μια από τις πιο φονικές μάχες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου πριν από 63 χρόνια. Ο 54χρονος Άτκινσον γράφει μια ιστορία για την απελευθέρωση της Ευρώπης, ο δεύτερος τόμος της οποίας μόλις κυκλοφόρησε. Για τον πρώτο τόμο, στον οποίο περιέγραφε την εκστρατεία της Βορείου Αφρικής, τιμήθηκε με το βραβείο Πούλιτζερ. Στον δεύτερο τόμο, με τον τίτλο «Ημέρα μάχης», ασχολείται με την απόβαση στην Ιταλία, για την οποία μέχρι σήμερα διεξάγονται έντονες συζητήσεις αν έπρεπε να γίνει.

Απόρθητο κέντρο. Η πόλη Κασίνο βρίσκεται στους πρόποδες του βουνού προς τα βόρεια. Για τους Γερμανούς αποτέλεσε το απόρθητο κέντρο της βαριά οχυρωμένης γραμμής Γκούσταβ. Για τους Συμμάχους το βασικότερο εμπόδιο στον δρόμο για τη Ρώμη ήταν η κατάκτηση αυτής της περιοχής. Στην κορυφή του βουνού Κασίνο στέκει το αβαείο, σαν φρούριο. Εδώ τον 6ο αιώνα ο Άγιος Βενέδικτος της Νουρσίας ίδρυσε το μοναχικό τάγμα των Βενεδικτίνων.

Τον χειμώνα του 1943, ένας συμμαχικός στρατός με περίπου 300.000 άνδρες από 15 διαφορετικές χώρες εισέβαλε στην Ιταλία αποφασισμένος να συντρίψει τις χιτλερικές δυνάμεις. Τον Ιανουάριο του 1944, ο Αμερικανός στρατηγός Μαρκ Κλαρκ, αρχηγός των συμμαχικών δυνάμεων στην περιοχή, διέταξε την επίθεση στο Κασίνο, πόλη την οποία είχε καταλάβει η 15η γερμανική μεραρχία. Ακολούθησε πανωλεθρία. Οι Γερμανοί είχαν πολύ καθαρή ορατότητα των αντιπάλων τους, και οι Σύμμαχοι έχασαν 2.000 άνδρες μέσα σε 48 ώρες. «Οι απώλειες ή ταν τόσο μεγάλες ώστε αρκετοί, Τεξανοί, αξιωματικοί μετά τον πόλεμο, έκαναν μήνυση εναντίον του Κλαρκ», λέει ο Άτκινσον. «Αλλά, βέβαια, θα έπρεπε να θεωρηθεί υπεύθυνος και για το ό,τι συνέβη στη μονή».Οι Γερμανοί επανειλημμένα είχαν δηλώσει στους Συμμάχους ότι μέσα στο αβαείο του Μόντε Κασίνο δεν είχαν ούτε στρατιώτες ούτε όπλα. Ο Τζούλιους Σλέγκελ, αντισυνταγματάρχης των ναζί, είχε υφαρπάξει από εκεί τους θησαυρούς και τα αρχαία χειρόγραφα. Οι Γερμανοί είχαν σκάψει ορύγματα σε όλο το βουνό και από εκεί πυροβολούσαν ανελέητα την 34η Μεραρχία Πεζικού από την Εθνοφρουρά της Αϊόβα και της Μινεσότα που προσπαθούσαν να ανέβουν προς τη μονή. Δύο Αμερικανοί στρατηγοί που πέταξαν πάνω από το αβαείο δήλωσαν ότι είδαν Γερμανούς στην αυλή του. Ένας άλλος στρατηγός είπε ότι δεν

[ ΙΝFΟ]

Από την «Τριλογία της Απελευθέρωσης» του Ρικ Άτκινσον, κυκλοφορούν οι δύο πρώτοι τόμοι: «Ένας στρατός την αυγή» και «Ημέρα μάχης» (εκδ. Ηenry Ηolt). Για περισσότερες πληροφορίες: http://www.liberationtrilogy.com/

είδε τίποτα, ενώ ο Γάλλος στρατηγός Αλφόνς Πιερ Ζουίν παρακάλεσε τους Αμερικανούς να μην επιτεθούν στο μνημείο.

Παρ΄ όλα αυτά ο στρατηγός Κλαρκ διέταξε επίθεση. Εκείνη τη στιγμή δεν το ήξερε, αλλά θα περνούσε το μεγαλύτερο μέρος της υπόλοιπης ζωής του υπερασπιζόμενος αυτή την απόφαση, την οποία δεν πήρε με ευκολία. Δεν ήταν σίγουρος ότι οι Γερμανοί είχαν ταμπουρωθεί στη μονή και προέβλεψε ότι με την καταστροφή της θα τους έδινε περισσότερες ευκαιρίες να κρυφτούν.

Στις 15 Φεβρουαρίου, 250 αεροσκάφη των Συμμάχων έριξαν 1.300

βόμβες και 1.200 εμπρηστικές βόμβες. Εκατοντάδες πρόσφυγες, κυρίως γυναικόπαιδα που είχαν ζητήσει καταφύγιο στο αβαείο, σκοτώθηκαν. «Τετρακόσιοι πολίτες», λέει ο Άτκινσον. «Τόσους υπολογίζουμε. Αλλά ούτε ένας Γερμανός. Αυτό είναι ξεκάθαρο για την Ιστορία».
Επανέλαβαν το λάθος στη Βαγδάτη

Ύστερα από τον αεροπορικό βομβαρδισμό, το αβαείο καταστράφηκε πλήρως. Οι Γερμανοί κρύφτηκαν στα χαλάσματα, όπως είχε προβλέψει ο Κλαρκ, επειδή οι Σύμμαχοι δεν ακολούθησαν με μια μεγάλη επίθεση από εδάφους. Τα γερμανικά στρατεύματα είχαν πλέον νέες οχυρώσεις με πολλά πλεονεκτήματα (στρατιωτικοί αναλυτές θεωρούν πως οι Αμερικανοί δεν έμαθαν τίποτα από το εκείνο το λάθος και επανέλαβαν την ίδια μέθοδο στη Βαγδάτη). Καθήλωσαν τις συμμαχικές δυνάμεις και κέρδισαν αρκετούς μήνες. Την άνοιξη χιλιάδες Αμερικανοί, Βρετανοί, Γάλλοι, Πολωνοί και Ιταλοί στρατιώτες, μεταξύ άλλων, θα θυσίαζαν τη ζωή τους σε αυτό το άστοχο, κακοοργανωμένο σχέδιο. «Το περιστατικό αυτό», σχολιάζει ο Άτκινσον, «έδωσε στους Γερμανούς την ευκαιρία να πουν ότι εκείνοι ενδιαφέρονται για τους αμάχους. Τότε είχαν ξεσπάσει πολλές αντιδράσεις στην Αμερική, διότι εκείνη την εποχή όλοι ταυτίζονταν με όσα συνέβαιναν στον πόλεμο. Χρειάσθηκε να περάσουν πολλά χρόνια και να φθάσουμε στον Πόλεμο του Βιετνάμ για να καταλάβουμε τι σημαίνει να νιώθεις αποξενωμένος από τη χώρα σου: οι στρατιώτες σου να παίρνουν μέρος σε έναν πόλεμο και εσύ να ελπίζεις ότι θα κερδίσει ο αντίπαλος».


312.000 νεκροί σε 608 ημέρες

«Αν κοιτάξουμε πίσω, λέει ο Άτκινσον, ο στρατηγός Κλαρκ δεν είχε πολλές επιλογές. Νωρίτερα, ο Τσώρτσιλ είχε στείλει τηλεγράφημα στον Βρετανό προϊστάμενο του Κλάρκ, Χάρολντ Αλεξάντερ: «Τι συμβαίνει; Γιατί κάθεσαι και δεν κάνεις τίποτα;». Ο Αϊζενχάουερ συμφώνησε. Δεχόμενος μεγάλη πίεση, ο Αλεξάντερ διέταξε επίθεση».

Τελικά, ποιος εγκλώβισε ποιον; «Οι Σύμμαχοι εισέβαλαν στην Ιταλία για να καθηλώσουν τους Γερμανούς», λέει ο Άτκινσον. «Όμως έτσι είχαν ένα εκατομμύριο άνδρες στην Ιταλία, καθηλωμένους, που σημαίνει ότι δεν μπορούσαν να μεταβούν στη Νορμανδία». Η εκστρατεία των Συμμάχων στην Ιταλία διήρκεσε 608 ημέρες και στοίχισε τη ζωή σε 312.000 στρατιώτες.