«Οι Αμερικανοί παίζουν το χαρτί του θύματος»

Το τελευταίο της μυθιστόρημα λέγεται «Η κόρη του νεκροθάφτη». Η Τζόις Κάρολ Όουτς έγραψε το πρώτο κεφάλαιο 15 φορές. «Όταν φτάνω στο τέλος του μυθιστορήματος ξαναγράφω την αρχή και το τέλος μαζί. Για μένα, αυτό σημαίνει γράψιμο». Ναι, αλλά πότε προλαβαίνει; Στη συγγραφική της σταδιοδρομία η Αμερικανίδα συγγραφέας έχει γράψει πενήντα μυθιστορήματα, πάνω από χίλια διηγήματα και μια δωδεκάδα βιβλία με δοκίμια, θεατρικά έργα και ποίηση.

Τούτο εδώ, πάντως, είναι διαφορετικό. Η διαβολεμένη της φαντασία έδωσε για λίγο τη θέση της στην πραγματική ζωή. Το μυθιστόρημα είναι εμπνευσμένο από τη ζωή της γιαγιάς της. «Η γιαγιά μου είχε εμπειρίες παρόμοιες με αυτές της Ρεβέκκας στο βιβλίο». Η Ρεβέκκα δραπέτευσε την τελευταία στιγμή από το σπίτι την ώρα που ο πατέρας της σκότωνε όλη την οικογένεια.

«Στην πραγματική ζωή ο προπάππος μου ήταν και αυτός νεκροθάφτης», λέει. «Βέβαια δεν σκότωσε τη γυναίκα του, την τραυμάτισε όμως στέλνοντάς τη στο νοσοκομείο. Επίσης απείλησε την κόρη του και εντέλει αυτοκτόνησε τινάζοντας τα μυαλά του στον αέρα με κυνηγετικό όπλο. Όλα αυτά είναι αλήθεια».

Μια άλλη αλήθεια είναι ότι της αρέσουν οι μεταμορφώσεις. Στο βιβλίο αυτό η Ρεβέκκα γίνεται από τη μια μέρα στην άλλη Χέιζελ Τζόουνς. Στην «Ξανθιά», ένα από τα διάσημα βιβλία της, η Όουτς ασχολήθηκε με μια γυναίκα που την έλεγαν Νόρμα Τζιν Μπέικερ και που έγινε Μέριλιν Μονρόε. Οι ίδιοι οι πρόγονοί της, όταν έφτασαν στην Αμερική το 1890, άλλαξαν το όνομά τους από Μόργκενστερν σε Μόρνινγκσταρ. Η ίδια η Όουτς έμαθε πολύ αργά ότι η γιαγιά της και οι γονείς της ήταν Εβραίοι. Της το είχαν κρύψει επιμελώς.

«Προφανώς έθαψαν την εβραϊκή τους ταυτότητα μαζί με τα τραύματα όσων έζησαν στην Ευρώπη. Πάντως η γιαγιά μου δεν έπαιξε ποτέ το χαρτί του θύματος. Αυτό το χαρτί που παίζουν υπερβολικά σήμερα οι Αμερικανοί και τους βγαίνει σε κακό. Κι ας είχε πατέρα που παραλίγο να τη σκοτώσει και σύζυγο που την κακοποίησε. Στον καθένα μας μοιράζονται κάποια χαρτιά. Είναι ένας περιορισμένος αριθμός χαρτιών που πρέπει να τα μεταχειριστείς πολύ προσεκτικά. Όσοι επιλέγουν να παρουσιάσουν τους εαυτούς τους ως θύματα, νομίζω ότι κάνουν λάθος».