Στάχτη και η Πεντέλη

«Τώρα που καήκαμε, ήρθαν τα πυροσβεστικά»

«Καιγόταν ο τόπος και δεν είχε έρθει ούτε ένα πυροσβεστικό. Προσπαθούσαμε μόνοι μας με κλαδιά να σώσουμε ό,τι μπορούσαμε. Τώρα που όλα έγιναν στάχτη, έχουν έρθει τέσσερα οχήματα και δύο τζιπ. Είναι, όμως, αργά», έλεγε χθες στα «ΝΕΑ» ο κ. Δημήτρης Μπαλιούσης, κάτοικος Κηφισιάς. Μόλις την τελευταία στιγμή κατάφερε να σώσει το σπίτι του από τις φλόγες που το είχαν κυκλώσει.

Λίγο παραπέρα, το σπίτι του κ. Παναγιώτη Χουσμαδάκη. Αρχικά είχε εγκαταλειφθεί στο έλεος της φωτιάς και ο ίδιος παρακολουθούσε την καταστροφή ανήμπορος να αντιδράσει. Το ξημέρωμα, όταν πια είχε γίνει στάχτες, βρέθηκε περικυκλωμένο από πυροσβεστικά οχήματα.

Με δυο μικρά παιδιά να κλαίνε στην αγκαλιά της, την ίδια ώρα που οι φλόγες έμπαιναν από τα παράθυρα η κ. Βασιλική Μουστάκα, κάτοικος της περιοχής, περιγράφει τις εφιαλτικές στιγμές που έζησε. «Προσπαθούσαμε με τενεκέδες και κλαδιά να σταματήσουμε τη φωτιά. Είδαμε ότι δε μπορούσαμε να κάνουμε τίποτα. Έπρεπε να το εγκαταλείψουμε. Άρπαξα τα παιδιά, πήραμε ό,τι μπορούσαμε να σώσουμε και φύγαμε. Είμαστε πολύ τυχεροί που είμαστε ζωντανοί και το σπίτι μας δεν καταστράφηκε εντελώς».

«Επαναλαμβάνεται ο εφιάλτης που ζήσαμε το ΄81. Και τότε η κατάσταση ήταν κάπως έτσι. Λείπαμε στην εξοχή, όταν μας ειδοποίησαν για το τι συνέβαινε. Όταν φτάσαμε, οι φλόγες ήταν κοντά στο σπίτι μας. Εμείς, ευτυχώς, δεν είχαμε πολύ μεγάλες ζημιές, το σπίτι του γείτονά μας, όμως, καταστράφηκε εντελώς», είπε η κ. Μαρία Κούρτη.

Συγκλονιστική ήταν η εικόνα του κ. Σάββα Καλαϊτζόγλου, ο οποίος με χέρια γυμνά και με τη βοήθεια ενός φτυαριού έψαχνε στα αποκαΐδια για τα σταυρουδάκια των γιων του. Τα παιδιά, πέντε και τριών ετών αντίστοιχα, σώθηκαν την τελευταία στιγμή.

Ρήμαξε ο τόπος. «Η φωτιά πρέπει να ξεκίνησε κοντά στο Μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα. Όταν πια είχε φουντώσει, ήρθε η αστυνομία και μας ειδοποίησε να εγκαταλείψουμε τα σπίτια μας. Όταν επιστρέψαμε, ο τόπος είχε ρημάξει», σημείωνε χθες η κ. Μαρία Αντωνοπούλου, από τη Νέα Πεντέλη. Το σπίτι της έχει πάθει μεγάλες ζημιές.

«Τη φωτιά δεν πρέπει ποτέ να την υποτιμήσεις. Όταν την είδαν στην αρχή θεώρησαν πως είναι μικρή και δεν έδωσαν σημασία. Μετά οι φλόγες φούντωσαν. Οι πυροσβέστες έκαναν πραγματικά ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατό. Ήταν όμως πια πολύ αργά. Δε θα μπορούσαν να τη σταματήσουν», είπε ο 80χρονος πρώην πυροτεχνουργός κ. Γιώργος Καρούζος.
Μόνον 180 πυροσβέστες πάλευαν με τις φλόγες

Τουλάχιστον 50 σπίτια καταστράφηκαν στην Πεντέλη, από μια φωτιά που ξέσπασε- σύμφωνα με την ανακοίνωση της Πυροσβεστικής- «σε χαμηλή βλάστηση με μικρά πεύκα και πουρνάρια».

Η νέα καταστροφή- αυτήν τη φορά ουσιαστικά σε κατοικημένη περιοχή – έφερε για μια ακόμα φορά στην επιφάνεια τις ελλείψεις σε πυροσβεστικά μέσα και σε ανθρώπινο δυναμικό. Δεκάδες είναι οι καταγγελίες, τόσο για την αργοπορία επέμβασης των πυροσβεστικών δυνάμεων όσο και για τις μικρές δυνάμεις που διατέθηκαν για την αντιμετώπιση της φωτιάς.

Την ώρα της μεγάλης έντασης της φωτιάς, που έζωνε από παντού κατοικημένες περιοχές, στη φλεγόμενη ζώνη υπήρχαν μόλις 61 πυροσβεστικά οχήματα με 180 πυροσβέστες και μια ομάδα 50 πεζοπόρων. Σημειώνεται ότι σε μία πυρκαγιά σε εργοστάσιο παιδικών παιχνιδιών, που έχει εύφλεκτα υλικά, χρησιμοποιούνται ώς και 40 πυροσβεστικά οχήματα!

Καθηλωμένα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, στο Λεκανοπέδιο Αθηνών υπάρχουν 250 πυροσβεστικά οχήματα όλων των τύπων- για δασικές και αστικές πυρκαγιές. Από τα οχήματα της Πυροσβεστικής, τα 120 χρησιμοποιούνται για τη φρούρηση και περιπολία ευαίσθητων στόχων και βρίσκονται «καθηλωμένα» στις περιοχές φρούρησης και δεν μπορούν να απομακρυνθούν σε έκτακτα συμβάντα, όπως ήταν η φωτιά στην Πεντέλη. Διαθέσιμα στους Πυροσβεστικούς Σταθμούς του Λεκανοπεδίου, για άμεση κινητοποίηση σε δασικές πυρκαγιές βρίσκονται μόλις 50 πυροσβεστικά οχήματα. Στην Πυροσβεστική Υπηρεσία του Λεκανοπέδιου υπηρετούν μόλις 1.800 πυροσβέστες- με αποτέλεσμα τα περισσότερα πυροσβεστικά να στελεχώνονται μόνο με δύο και όχι με τρεις πυροσβέστες, όπως προβλέπεται.

Στην Πεντέλη- που θεωρείται μόνιμος στόχος- περιπολούν πέντε πυροσβεστικά οχήματα. Τα δύο ήταν κοντά στο αρχικό μέτωπο της φωτιάς και τα τρία στην ευρύτερη περιοχή και επενέβησαν, αλλά δεν κατάφεραν να περιορίσουν την καταστροφή.

Η Πυροσβεστική, σύμφωνα με υπευθύνους, στη φωτιά της Πεντέλης εξάντλησε όλες τις δυνάμεις σε πυροσβεστικά οχήματα και αναγκάσθηκε να «δανειστεί» 21 επιπλέον απο την περιφέρεια- Στέρεα Ελλάδα και Πελοπόννησο.

Για να καλυφθούν οι ανάγκες της μεγάλης δασικής φωτιάς της Πεντέλης χρειάστηκε δηλαδή να κινητοποιηθούν και δυνάμεις από την επαρχία, με αποτέλεσμα να χαθεί χρόνος- μόλις στις 3.30 το μεσημέρι, ενώ είχαν καεί μεγάλες εκτάσεις.

Μετά την καταστροφή, αφού χάθηκε στις στάχτες η φετινή αντιπυρική περίοδος στο λεκανοπέδιο με την καταστροφή της Πάρνηθας και της Πεντέλης, υπάρχει… σχεδιασμός προμήθειας 90 δασικών οχημάτων και διαγωνισμός για άλλα 65. Να σημειωθεί ακόμα ότι απαιτείται και ανανέωση των οχημάτων καθώς πολλά από τα πυροσβεστικά έχουν ηλικία μεγαλύτερη των 15 χρόνων.

Μεγάλες ευθύνες. «Χωρίς παίκτες πώς να παίξεις μπάλα; Με τόσες ελλείψεις σε μέσα και σε προσωπικό πώς θα γίνει αποτελεσματική αντιμετώπιση των πυρκαγιών;», λέει στα «ΝΕΑ» ο συνδικαλιστής πρώην πρόεδρος Ομοσπονδίας Ελλήνων Πυροσβεστών και αντινομάρχης Πειραιά υπεύθυνος πολιτικής προστασίας κ. Κωνσταντίνος Καράς: «Υπάρχουν μεγάλες ευθύνες. Δεν τηρήθηκε από τους υπεύθυνους η νομοθεσία που ορίζει την αριθμητική δύναμη της Πυροσβεστικής στους 12.500 πυροσβέστες. Σήμερα στην Πυροσβεστική Υπηρεσία ο αριθμός των πυροσβεστών δεν φθάνει ούτε τους 8.500. Οι πυρκαγιές αυξάνονται και το προσωπικό μειώνεται. Στην Πεντέλη, αν υπήρχε δυνατότητα δεν θα επενέβαιναν μόνον 180 πυροσβέστες»…


Κατηγορούν 57χρονο για εμπρησμό

Στον εισαγγελέα οδηγείται σήμερα 57χρονος με την κατηγορία του εμπρησμού από πρόθεση για την πυρκαγιά που εκδηλώθηκε την Πέμπτη το πρωί στην περιοχή του Αγίου Παντελεήμονα της Πεντέλης. Ο ίδιος αρνείται κάθε σχέση. Η υπόθεση ωστόσο λαμβάνει περίεργες διαστάσεις, καθώς ο 57χρονος- κάτοικος Πεντέλης- είναι πατέρας εθελοντή πυροσβέστη, ο οποίος πριν από έναν μήνα είχε χάσει τη ζωή του από αναθυμιάσεις σε πυρκαγιά που είχε ξεσπάσει στο προαύλιο εργοστασίου. Σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλείται η ΕΛ.ΑΣ., ο 57χρονος εθεάθη να κινείται με τη μοτοσυκλέτα του στην περιοχή όπου ξέσπασε η φωτιά. Η σύλληψή του έγινε όταν προχθές το βράδυ στην Πεντέλη βρέθηκε με σοβαρές ζημιές από τη φωτιά το αυτοκίνητο του αδελφού του, ο οποίος πάντως αποδείχθηκε ήδη ότι δεν έχει καμία σχέση με τον εμπρησμό. Μέσα στο αυτοκίνητο βρέθηκε ένας ασύρματος, γεγονός που κίνησε τις υποψίες των αξιωματικών του Ανακριτικού Τμήματος της Πυροσβεστικής. Διερευνώντας την ιστορία του αυτοκινήτου έφτασαν στο σπίτι του 57χρονου στο οποίο βρέθηκε, σύμφωνα με πληροφορίες, μία ποσότητα βενζίνης, που θεωρήθηκε ενοχοποιητικό στοιχείο. Σύμφωνα με την Πυροσβεστική, σύντομα θα υπάρξουν αποδεικτικά στοιχεία ότι οι φωτιές οφείλονταν σε εμπρησμό.
Έγινε στάχτη το νεαρότερο δάσος

Το νεαρότερο δάσος της Πεντέλης- ίσως και ολόκληρης της Αττικής, όπως λένε οι δασολόγοιέγινε στάχτη την Πέμπτη. Περισσότερα από 5.500 στρέμματα, τα περισσότερα με πεύκα ηλικίας έως 25 ετών, έγιναν κάρβουνο. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, «πολύ δύσκολα θα αναγεννηθούν με φυσικό τρόπο».

«Το τμήμα του δάσους που χάθηκε- χαλέπιος πεύκη- ήταν δασική έκταση που είχε καταστραφεί και πάλι πριν από αρκετά χρόνια. Ήταν σε εξέλιξη η διαδικασία φυσικής αναγέννησης του δάσους. Δύο φορές καμένα πευκοδάση όμως δεν μπορούν να αναγεννηθούν. Θα χρειαστεί τεχνητή δενδροφύτευση, διαδικασία δηλαδή που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να πετύχει», υπογραμμίζει ο περιβαλλοντολόγος κ. Κ. Παπακωνσταντίνου, μέλος της Ορνιθολογικής Εταιρείας. Όπως συμπληρώνει, τα δέντρα αυτής της ηλικίας δεν έχουν τόσο δυνατούς καρπούς ώστε να μπορέσουν να φυτρώσουν νέα μικρά δεντράκια.

«Μετά την πυρκαγιά ο τεράστιος φυσικός ταμιευτήρας του δάσους έχει καταστραφεί και ο κίνδυνος πλημμυρών είναι προφανής. Γι΄ αυτό, πριν από οποιαδήποτε αναδάσωση, πρέπει να γίνουν τα κατάλληλα έργα αποτροπής της διάβρωσης και συγκράτησης των επιφανειακών υδάτων. Ωστόσο, ο χρόνος μέχρι τα πρωτοβρόχια είναι ιδιαίτερα μικρός», λέει ο δρ. Ευθ. Λέκκας, καθηγητής Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και ειδικός σε θέματα Διαχείρισης Καταστροφών.

Θα λείψει το αεράκι, θα αυξηθεί η μέση θερμοκρασία και θα είναι πιο έντονες οι βροχοπτώσεις

Ο κίνδυνος. Ο καθηγητής υπογραμμίζει πάντως ότι «εάν δεν γίνουν αυτά τα έργα, υπάρχει κίνδυνος να παρασυρθεί έδαφος, χώμα, να χαθούν οι οργανικές εκείνες ουσίες που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως λίπασμα σε νέα δεντράκια. Η Πεντέλη αποτελεί όχι απλά περιαστικό δάσος, αλλά δάσος μέσα στην πόλη δεδομένου ότι ο οικιστικός ιστός συμπλέκεται με τη βλάστηση. Το χτύπημα αυτήν τη φορά ήταν στην καρδιά της πόλης και όχι στις παρυφές της», συμπληρώνει.

«Ένα είναι σίγουρο. Για ολόκληρο το βόρειο μέτωπο της Αττικής, από τις Αχαρνές έως τα Μελίσσια, την Κηφισιά και την Πεντέλη, ο φετινός χειμώνας δεν θα είναι ο ίδιος με τον περσινό. Η πρώτη διαφορά που θα αισθανθούν οι κάτοικοι είναι στο κλίμα. Θα λείψει το αεράκι, θα αυξηθεί η μέση θερμοκρασία, θα είναι πιο έντονες οι βροχοπτώσεις», λέει από τη δική του πλευρά ο περιβαλλοντολόγος κ. Φίλιππος Κυρκίτσος.

Καυτός αέρας. Μάλιστα, οι ειδικοί σημειώνουν ότι οι επιπτώσεις- ύστερα και από τη μεγάλη καταστροφή της Πάρνηθαςείναι προσθετικές. «Ο αέρας που φτάνει στην Αττική δεν θα περνά πάνω από δάση αλλά από καμένες μαύρες εκτάσεις. Δεν θα ψύχεται αλλά αντίθετα θα θερμαίνεται και πολύ μάλιστα. Τα βόρεια προάστια θα δέχονται ζεστό και όχι δροσερό αέρα. Η Αθήνα πέρα από τη θαλάσσια αύρα δεν θα έχει άλλους μηχανισμούς μείωσης της θερμοκρασίας της», υπογραμμίζει ο επικεφαλής του ελληνικού γραφείου της Greenpeace κ. Νίκος Χαραλαμπίδης.

«Οι τρεις βασικές μονάδες δροσισμού του Λεκανοπεδίου- Πάρνηθα, Πεντέλη και Υμηττός- υπέστησαν σοβαρές ζημιές αυτό το καλοκαίρι. Το πρόσθετο θερμικό φορτίο που δέχεται πλέον η πόλη είναι παραπλήσιο με αυτό που δημιουργεί η κίνηση των αυτοκινήτων. Απλά, είναι σαν να διπλασιάσαμε τα αυτοκίνητα στο Λεκανοπέδιο».


Ήταν έγκλημα εξ αμελείας

Έγκλημα εξ αμελείας ήταν η φωτιά που έκανε στάχτη τον τελευταίο πνεύμονα της Αθήνας. Όπως αποκαλύπτει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αθηνών, ειδικός σε θέματα διαχείρισης Καταστροφών δρ Ευθύμιος Λέκκας «στη Νέα Πεντέλη λειτουργούσε πιλοτικά εδώ και αρκετούς μήνες πρόγραμμα ψηφιακής προειδοποίησης σε περίπτωση ανίχνευσης καπνού ή φωτιάς. Η Πυροσβεστική είχε τη δυνατότητα να γνωρίζει από την πρώτη στιγμή την εκδήλωση της φωτιάς».

Η λειτουργία του συστήματος βασιζόταν στην τοποθέτηση αισθητήρων ανά 100 μέτρα καμουφλαρισμένων μέσα στο δάσος, οι οποίοι ανίχνευαν την παρουσία φωτιάς ή καπνού. «Κάθε τέτοιος αισθητήρας διαθέτει ηλεκτρονικό θερμόμετρο, μονάδα ασύρματης επικοινωνίας και μικροϋπολογιστή. Με αυτούς ήταν γνωστή σε πραγματικό χρόνο η θερμοκρασία σε ολόκληρο το δάσος. Αν κατέγραφαν απότομη αύξησή της ενεργοποιούσαν συναγερμό στέλνοντας σήμα στο ειδικό κέντρο υποδοχής των σημάτων που είναι εγκατεστημένο στο Πολυτεχνείο», λέει ο δήμαρχος Νέας Πε ντέλης κ. Κώστας Κοσοβίτσας. Ψηφιακοί χάρτες. Το πρόγραμμα, που είχε χρηματοδοτηθεί από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, προβλέπει ακόμα και τη δημιουργία τρισδιάστατων ψηφιακών χαρτών οι οποίοι σε πραγματικό χρόνο αποτυπώνουν την κατάσταση της θερμοκρασίας στο δάσος, αλλά και την απεικόνιση όλων των δυνατών σεναρίων σε περίπτωση πυρκαγιάς, λαμβάνοντας υπ΄ όψιν και τις κλιματολογικές συνθήκες. Έτσι όλοι οι αρμόδιοι φορείς είναι σε θέση να πάρουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση τυχόν καταστροφών.

«Ταυτόχρονα», συμπληρώνει ο κ. Λέκκας, «το δάσος βρισκόταν σε στενή επιτήρηση με άμεση παρατήρηση από ειδικούς χώρους τους οποίους επάνδρωναν κυρίως εθελοντές των τοπικών κοινοτήτων και δήμων, αλλά και δασοπυροσβέστες. Όλα δείχνουν ότι ο συναγερμός δόθηκε έγκαιρα. Τα επιχειρησιακά σχέδια όμως που χρησιμοποιήθηκαν ήταν νηπιακού χαρακτήρα. Δεν είχαν προφανώς δοκιμαστεί στην πράξη, και δεν έλαβαν υπ΄ όψιν τους όλα τα σενάρια».


Καταγραφή των ζημιών και οικονομική ενίσχυση

Στην Πεντέλη θα ισχύσει ό,τι ακριβώς και για τις καμένες περιοχές στην Πάρνηθα, τόνισε χθες ο υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γιώργος Σουφλιάς. Στις πληγείσες από την προχθεσινή πυρκαγιά περιοχές βρίσκονται συνεργεία του ΥΠΕΧΩΔΕ και της νομαρχίας για την καταγραφή των ζημιών.

Όπως έγινε χθες γνωστό, θα δοθεί άμεση οικονομική ενίσχυση 150.000 ευρώ στη Νέα Πεντέλη και από 100.000

ευρώ στους Δήμους Μελισσίων και Κηφισιάς προκειμένου να καλυφθούν οι πρώτες ανάγκες των πληγέντων από τη φωτιά.