Το φάντασμα του «θείου Χίτλερ» στο Πεκίνο του 2008

Ο αρχιτέκτονας του Χίτλερ, Άλμπερτ Σπέερ, άφησε τη σφραγίδα του στο ναζιστικό Βερολίνο. Σήμερα ο γιος του ξανασχεδιάζει το Πεκίνο εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων. Και το μεγαλεπήβολο σχέδιό του ξυπνάει κακές μνήμες.

Άλλοι άνθρωποι, διαφορετικές εποχές, θα μπορούσε να πει κάποιος. Ο Άλμπερτ Σπέερ υιός γεννήθηκε το 1934, τη χρονιά που ο πατέρας του οριζόταν επικεφαλής αρχιτέκτονας του ναζιστικού κόμματος. Έπειτα, δεν ήταν ποτέ ιδιαίτερα δεμένος με τον πατέρα του κι ακόμη

Ο ΥΙΟΣ ΣΠΕΕΡ

Είναι αρχιτέκτονας που πρεσβεύει την ιδέα των «προοδευτικών» πόλεων. Πολλοί όμως βρίσκουν ομοιότητες με το ναζιστικό Βερολίνο

κι αν διάλεξε το ίδιο επάγγελμα δεν συμμερίστηκε ποτέ την εμμονή του με τη μεγαλοπρέπεια. Αντίθετα, είναι αρχιτέκτονας που πρεσβεύει την ιδέα των «προοδευτικών» πόλεων, φτιαγμένων για τον άνθρωπο, και των ανοικτών κοινωνιών που θα σέβονται το περιβάλλον και τις ατομικές ελευθερίες. Κι όμως, το τελευταίο του σχέδιο στην Κίνα ξυπνάει εφιαλτικές μνήμες: Το μέγεθός του θυμίζει τη «Γερμανία- Βερολίνο», τη φαραωνική «πρωτεύουσα του κόσμου» που ο πατέρας του Σπέερ είχε σχεδιάσει για τον «θείο Χίτλερ», όπως αποκαλούσε ο μικρός Άλμπερτ τον ναζιστή δικτάτορα. Το Πεκίνο του 2008 θα έχει, πράγματι, έναν οδικό άξονα πολλών χιλιομέτρων, που θα συνδέει τον κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό της Κίνας με την Απαγορευμένη Πόλη και την Πλατεία Τιενανμέν και θα κατευθύνεται στο Ολυμπιακό Χωριό. Ακριβώς όπως ο άξονας, μήκους πέντε χιλιομέτρων και πλάτους 120, που ήθελε να κατασκευάσει ο Σπέερ στο Βερολίνο και που δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ επειδή κατέρρευσε το ναζιστικό καθεστώς.

Σαν τους Εβραίους
Έπειτα, για να εξασφαλιστεί χώρος στη νέα οδική αρτηρία πρόκειται να κατεδαφιστούν πολλά παλιά σπίτια και οι ένοικοί τους, που φτάνουν περίπου το 1,5 εκατομμύριο, πρέπει να μετακινηθούν. Με τον ίδιο τρόπο οι νέες συνοικίες στο Βερολίνο τη δεκαετία του 1930 εξασφάλισαν χώρο χάρη στις κατεδαφίσεις χιλιάδων εβραϊκών ιδιοκτησιών.

Οι ομοιότητες δεν σταματούν εδώ: ο Σπέερ υιός δημιουργεί κάποια από τα στάδια που θα φιλοξενήσουν τους Αγώνες του Πεκίνου, όπως ο πατέρας του είχε κατασκευάσει το 1936 το Ολυμπιακό Στάδιο του Βερολίνου. Επίσης, οι εργάτες στα εργοτάξια του Πεκίνου προέρχονται από πολλές χώρες της Ασίας και της Αφρικής κι εργάζονται σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Το 1944, τονίζουν οι επικριτές, αντιμετώπιζαν εξίσου δύσκολες συνθήκες στα εργοτάξια του Σπέερ Πολωνοί, Ρώσοι και Εβραίοι.

«Είναι ο γιος που αντιγράφει τον πατέρα ή προσπαθεί ακόμη και να τον ξεπεράσει;», αναρωτιέται η γερμανική εφημερίδα «Ντι Βελτ». Ο Σπέερ πάντως χαρακτηρίζει «ανοησίες» τέτοιου είδους ερωτήματα, αν και παραδέχεται ότι η σύγκριση με τον πατέρα του είναι αναπόφευκτη. «Το Βερολίνο του 1930 ήταν καθαρή μεγαλομανία. Στο Πεκίνο προσπαθώ να μεταφέρω στο μέλλον μια πόλη 2.000

ετών», λέει. Αλλά εκείνη η δήλωσή του ότι το δικό έργο θα είναι «πολύ πιο μεγάλο» από του πατέρα του μάλλον δείχνει ότι το ερώτημα της «Ντι Βελτ» δεν είναι και τόσο «ανόητο».