[ Δρόμοι ]

Τα μνημεία…
… του πολιτισμού στενάζουν κάθε καλοκαίρι, τώρα που τα ταξίδια που άλλοτε ήταν προνόμιο των λίγων έχουν γίνει δικαίωμα των πολλών. Πλάνταξαν πια, δεν αντέχουν άλλα πλήθη. Στην Κοιλάδα των Βασιλέων, ο αιγυπτιολόγος Κεντ Γουίκς κάθησε και μέτρησε πως, μόνο και μόνο με την αναπνοή του, κάθε τουρίστας αφήνει ένα φλιτζάνι του καφέ υγρασία πάνω στους αρχαίους τάφους. Πιο κοντινό μας παράδειγμα, η Βενετία: με μόλις 60.000 μόνιμους κατοίκους, δέχεται 16,5 εκατομμύρια τουρίστες κάθε χρόνο. Ένας τουρίστας…
… μπορεί να ξεκινάει με τις καλύτερες φιλοδοξίες να κάνει ένα ταξίδι που ελάχιστοι άλλοι τόλμησαν να κάνουν, αλλά συνήθως καταλήγει σε χιλιοπερπατημένους δρόμους. Πάνω κάτω, όλοι οι τουρίστες διαβάζουν τους ίδιους ταξιδιωτικούς οδηγούς προτού επιλέξουν τον προορισμό τους, βρίσκουν σε αυτούς τους ίδιους δρόμους, τις ίδιες παραλίες, ακόμη και τις ίδιες προκαταλήψεις για ξένους τόπους και ανθρώπους. Με ξεφλουδισμένες μύτες, ακατάστατα μαλλιά, τσαλακωμένα μπλουζάκια και σορτσάκια με χίλιες τσέπες, επηρεάζονται και επηρεάζουν τον τόπο που επισκέπτονται. Όχι πως οι προκαταλήψεις εκείνων που τους υποδέχονται στον ξένο τόπο είναι λιγότερες. Όμως έχουν κι αυτοί τα δίκια τους. Ακόμη κι από την επίθεση που δέχονται τα μνημεία τους, συχνά η επίθεση που δέχονται τα ήθη τους και η αισθητική τους είναι πιο μεγάλη. Όπως η εμφάνιση Ελληνοαμερικανού σε πολυσύχναστη νησιωτική παραλία, με πλαστικό διάδημα, πορφυρή χλαμύδα και αρχαιοπρεπή σαντάλια κάτω από το λιοπύρι. Προφανώς μετέωρος ανάμεσα στην ελληνική και την αμερικανική κουλτούρα του, θέλησε να δείξει την προτίμησή του στην πρώτη μιμούμενος τον Ακραγαντίνο φιλόσοφο Εμπεδοκλή, που έβγαινε στον κόσμο με ζώνη χρυσή, χάλκινα σαντάλια στα πόδια και δελφικό στέμμα στο κεφάλι. Η οπτική ρύπανση ήταν ακαριαία. Ακριβώς όπως μιαν άλλη φορά που ένα αεράκι είχε σηκώσει το «κιλτ» ενός Σκωτσέζου τουρίστα στην Ακρόπολη (σύμφωνα με έρευνα που έκανε το ουίσκι «Φέιμους Γκράουζ», επτά στους δέκα Σκωτσέζους δεν φορούν εσώρουχο κάτω από αυτό το «φουστάκι».)

Μια άμυνα…
… σε αυτές τις προσβολές που δέχεται η αισθητική μας θα ήταν ίσως να εφαρμοστεί και για την τουριστική περιβολή η ιδέα που πρότεινε η «Εφημερίδα της τέχνης» για να σωθούν τα μνημεία: να επιβληθεί ένα ειδικό τέλος για τις επισκέψεις στη Βενετία και να πληρώνουν ακριβότερο εισιτήριο όσοι επισκέπτονται την «Τζοκόντα» στο Λούβρο. Έτσι τα μνημεία του πολιτισμού θα απαλλαγούν από ένα περιττό βάρος, αφού πολλοί τουρίστες θα προτιμήσουν ένα μπουκάλι κρασάκι από το χαράτσι για την καθιερωμένη επίσκεψη στην «Τζοκόντα» ή τον Παρθενώνα.

Και τέλος…
… τουριστικής περιβολής λοιπόν; Ίσως όμως είναι προτιμότερο να μάθουμε να ζούμε με όλα αυτά τα διαφορετικά και τα παράξενα και να τα κοιτάζουμε απορημένοι. Γιατί είναι τόσο εύκολο σήμερα να ταξιδεύεις από τη μια άκρη του κόσμου στην άλλη και να μην απορείς πια, να μην συναντάς τίποτα που να σου είναι ξένο.