Γύρισε 63 χρόνια μετά τον εφιάλτη

«Τέτοιες μέρες πριν από 63 χρόνια ήρθαν οι Γερμανοί και μας συνέλαβαν όλους. Ήμουν μόλις 17 χρόνων. Η μητέρα μου Έστρεα, η γιαγιά μου Μπουλισά, οι αδελφές μου Έλσα και Ρόζα, ο αδελφός μου Ζόζεφ και εγώ μπήκαμε σ΄ ένα καμιόνι με κλωτσιές που μας έριχναν οι γκεσταπίτες…».

O Βίκτωρ Χασόν, ένας 80χρονος Εβραίος της Ρόδου, στέκεται με συγκίνηση στην πόρτα του νεοκλασικού σπιτιού που κάποτε ήταν η κατοικία της οικογένειάς του. Σ΄ αυτό το σπίτι επέστρεψε προχθές, 63 χρόνια μετά τη σύλληψη και μεταφορά του ιδίου και άλλων 1.672 Εβραίων της Ρόδου στο Άουσβιτς. Αυτό το ταξίδι ξεκίνησε ακριβώς σαν σήμερα, πριν από 63 χρόνια. Επέζησαν μόλις 151 άνθρωποι και ανάμεσά τους ο Βίκτωρ Χασόν.

Το ταξίδι με τα τρία πλοία που μετέφερε τους Εβραίους της Ρόδου κράτησε πολλές

ΙΟΥΛΙΟΣ ΤΟΥ ΄44

Η οικογένειά του συνελήφθη από την Γκεστάπο και οδηγήθηκε σε στρατόπεδα συγκεντρώσεως

ημέρες. Πιάνουν αρχικά στη Νίσυρο, στη συνέχεια στις Κω, Λέρο, Σάμο και τελικά φτάνουν στον Πειραιά, όπου όλοι οι Εβραίοι εγκαθίστανται στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου.

«Στις 3 Αυγούστου 1944 ξεκινά το ταξίδι με προορισμό το Άουσβιτς…». Δεν μπορεί να φανταστεί ανθρώπινος νους το τι υποφέραμε μέχρι να φτάσουμε εκεί», λέει ο Βίκτωρ. «Είναι γεγονότα που δεν ξεχνιούνται όσα χρόνια και εάν έχουν περάσει. Ήμουν τυχερός γιατί κατά τύχη συνάντησα τους δικούς μου στο Άουσβιτς Μπιρκενάου». Εκεί χώρισαν. Και σήμερα ακόμη τον πνίγει η θλίψη που δεν μπόρεσε ν΄ αποχαιρετήσει τη μάνα του και τους άλλους δικούς του ανθρώπους, που δεν τους ξαναείδε. Μόνο μια μέρα- όπως διηγείται τώρα- πήρε το μάτι του την αδελφή του Έλσα. Την είδε μέσα από τα συρματοπλέγματα του στρατοπέδου και με κίνδυνο της ζωής του της πέταξε ένα κομμάτι ψωμί. Η Έλσα ήταν το άλλο μέλος της οικογένειας Χασόν, που κατόρθωσε να επιζήσει!… Πέθανε πέρσι στην Ιταλία.

Στο Μαουτχάουζεν
Τον Ιανουάριο του 1945- και αφού έχει περάσει μαρτυρικές μέρες στο Άουσβιτς- ο Βίκτωρ μαζί με άλλους 40.000

κρατουμένους ξεκίνησε μια πορεία με τα πόδια για το Μαουτχάουζεν. Περπατούσε 13 ημέρες και θυμάται ότι κοιμήθηκε σ΄ έναν αχυρώνα ένα βράδυ. Κατάφερε να κρατηθεί ζωντανός «μέχρι τις 5 Μαΐου 1945 που μπήκαν οι Αμερικανοί στο στρατόπεδο. Δεν μπορούσα να σταθώ στα πόδια μου και περπατούσα με τα τέσσερα. Ήμουν μόλις 27 κιλά», λέει ο Βίκτωρ.

Για τον Βίκτωρ Χασόν η περιπέτεια δεν τελειώνει. Πηγαίνει στην Ιταλία και στη συνέχεια στην Αίγυπτο. Το όνειρό του είναι να επιστρέψει στη γενέτειρά του, τη Ρόδο. Τα καταφέρνει! Μάλιστα στο λιμάνι τον περιμένει ο μεγαλύτερος αδελφός του, ο Ρομπέρ Χασόν, ένας τολμηρός Εβραίος, που λίγο πριν οι Γερμανοί αρχίσουν τις συλλήψεις κατορθώνει μαζί μ΄ έναν Τούρκο και αρκετούς Ιταλούς στρατιώτες να δραπετεύσει με μια βάρκα στις απέναντι τουρκικές ακτές. Δηλώνει ότι είναι Έλληνας και προωθείται από τους Άγγλους στη Μέση Ανατολή. Κατατάσσεται στο Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό και υπηρετεί στο «Αβέρωφ». Μάλιστα ο Ρομπέρ είναι από τους πρώτους Έλληνες που πάτησαν το πόδι τους στην ελεύθερη Ρόδο τον Μάιο του 1945.

Στην Αφρική
Τα δυο αδέλφια σμίγουν ξανά και με τη βοήθεια συγγενικών τους προσώπων εγκαθίστανται στο πρώην Βελγικό Κογκό. Εκεί αναπτύσσουν επιχειρήσεις που εξαπλώνονται στην Αμερική και στην Ευρώπη. Ο Ρομπέρ πέθανε πριν από δύο χρόνια. Παρέμεινε Έλληνας υπήκοος και δημότης Ρόδου ώς το τέλος της ζωής του. Ο Βίκτωρ Χασόν επιστρέφει στη γενέτειρά του. Μιλάει άπταιστα τα ελληνικά και μάλιστα με τη ροδίτικη προφορά. Στη συνοικία της Ψαροπούλας όπου βρίσκεται το πατρικό του σπίτι ο Βίκτωρ εξακολουθεί να θυμάται τα πάντα με νοσταλγία. Θυμάται όλους τους γείτονες, τις αλάνες, την εξέδρα στην παραλία. Όμως η σκηνή με τους γκεσταπίτες στην πόρτα του σπιτιού του παραμένει ανεξίτηλη στη μνήμη του. Την άλλη εβδομάδα τα παιδιά και τα εγγόνια του θα βρίσκονται στη Ρόδο για να δουν τα πατρικά χώματα, που με τόση νοσταλγία τούς περιγράφει κάθε φορά ο παππούς Βίκτωρ.