Θύμα εθνικιστών το Φανάρι

ΘΥΜΑ και της προεκλογικής περιόδου στην Τουρκία είναι το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αφού φαίνεται ότι ούτε το κόμμα του κ. Ερντογάν δεν μένει αμέτοχο στον συναγωνισμό εθνικισμού των αντιπάλων του, που ζητούν την απομόνωση του Φαναρίου.

Η απόφαση των τουρκικών αρχών να ακυρώσουν την τελευταία στιγμή τη συναυλία του Γιώργου Νταλάρα το Σάββατο- επρόκειτο να δοθεί στο πλαίσιο του Β΄ Παγκοσμίου Συνεδρίου της Ορθοδόξου Νεολαίας που οργάνωσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο-, με την πρόφαση ότι έλειπαν χαρτιά για την έκδοση σχετικής άδειας, ήταν απλώς το τελευταίο επεισόδιο σε μια σειρά πληγμάτων που έχει φέρει το τουρκικό βαθύ κράτος στο Φανάρι, κάνοντας τον Πατριάρχη να αισθάνεται όλο και περισσότερο όμηρος των αβέβαιων πολιτικών εξελίξεων στη γείτονα.

«Θέλουν να φυτοζωώ, αλλά δεν θα τους κάνω το χατίρι», φέρεται να είπε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος σε άνθρωπο του στενού του περιβάλλοντος, λίγο μετά την απαγόρευση της επίμαχης συναυλίας που είχε αποδέκτη το Φανάρι. Ο Πατριάρχης, άλλωστε, δεν βιώνει την κατάσταση για πρώτη φορά, ούτε η στάση της Τουρκίας είναι νέα. «Ό,τι πιστεύει πως είναι δίκαιο να το πει, θα το πει», έλεγαν χθες κύκλοι του Φαναρίου.

Οι συντονισμένες ενέργειες του τελευταίου καιρού, με αποκορύφωμα την απόφαση πριν από τρεις εβδομάδες του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου που αμφισβητούσε την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου, δεν αποτελούν νέο φαινόμενο. Ωστόσο, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, «ενώ υπήρχε μια σχετική βελτίωση σε αυτά τα ζητήματα, φαίνεται να εξαφανίζεται τον τελευταίο καιρό λόγω της προεκλογικής πόλωσης», αφούέλεγαν οι ίδιες πηγές- «η κυβέρνηση Ερντογάν φοβάται μήπως τα δύο αντιπολιτευόμενα κόμματα CΗΡ και ΜΗΡ (σ.σ.: των εθνικιστών) αποτελέσουν ισχυρή αντιπολίτευση». Έτσι, κατέληγαν, «ο Ερντογάν αυτή τη στιγμή γίνεται ενδοτικός στις φωνές που ζητούν το αίμα του Φαναρίου».

Οι αριστεροί
Το ίδιο φαίνεται να πιστεύει και ο καθηγητής Ερόλ Κατιρτζίογλου, επικεφαλής της προεκλογικής καμπάνιας του αριστερού υποψηφίου, του καθηγητή Μπασκίν Οράν, ο οποίος κατεβαίνει στις εκλογές ως ανεξάρτητος υποψήφιος για να εκπροσωπήσει τις μειονότητες και το κομμάτι της Αριστεράς, που δεν συμφωνεί με τις εθνικιστικές κορόνες του Ντενίζ Μπαϊκάλ. Όπως εξηγεί, «λόγω του αυξανόμενου εθνικισμού, αλλά και του φόβου των Κεμαλιστών ότι το κόμμα τού Ερντογάν θα έρθει πρώτο στις εκλογές, ορισμένοι θεσμοί και πρόσωπα σκοπίμως πλήττονται. Ακόμη κι αν ο Ερντογάν κερδίσει, οι Κεμαλιστές δεν θα χωνέψουν εύκολα το αποτέλεσμα. Και η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου για την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου και η ακύρωση της συναυλίας του Νταλάρα συνδέονται με τις εκλογές και την πιθανή νίκη του ΑΚΡ. Το κόμμα του Ερντογάν ενοχλεί τους εθνικιστές, γιατί είναι φιλοευρωπαϊκό κι έχει καλές σχέσεις με την Αθήνα».

Αιχμή του δόρατος, πάντως, αποτελεί η επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, η οποία έχει λάβει διεθνή προσοχή τα τελευταία χρόνια. Ο ίδιος ο Μπιλ Κλίντον, κατά την επίσκεψή του στην Τουρκία το 1999, είχε ζητήσει από τον Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ να επιτρέψει την επαναλειτουργία της, την οποία έχει στηρίξει και το αμερικανικό Κογκρέσο. Αλλά και η Ε.Ε. το έχει θέσει ως προαπαιτούμενο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Σημειωτέον ότι στη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο Πρωθυπουργός δεν έθεσε το θέμα, παρά τις κραυγές απόγνωσης του Πατριάρχη.

Σύμφωνα, πάντως, με άλλες πηγές, οι προκλήσεις προς το Φανάρι «εντάσσονται στη διαπραγματευτική τακτική της Άγκυρας. Σύντομα θα ανοίξει το κεφάλαιο της Δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και η Τουρκία θα πιεστεί με το θέμα του Πατριαρχείου. Δυσκολεύουν λοιπόν τα πράγματα, ώστε ό,τι κάνουν αργότερα, να φανεί ως υποχώρηση».

Σε κάθε περίπτωση πάντως, όπως εκτιμούν στο ΥΠΕΞ, που περιμένει να δει κατά πόσο θα λυθούν τα χέρια του κ. Ερντογάν μετά τις εκλογές, «η ελληνική πολιτική δεν πρέπει να συρρικνώνει το Πατριαρχείο σε διμερές ζήτημα, γιατί θα το χάσει. Είναι ένας μοχλός πίεσης για να ξυπνάμε την Ε.Ε.».