«Καμένο» το σύστημα δασοπυρόσβεσης

Έξι πληγές μετρά το υπάρχον σύστημα για την προστασία των δασών αλλά και την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών, που κρίνεται από τους ειδικούς ως αναποτελεσματικό.

Η ελλιπής επιστημονική κατάρτιση σε θέματα δασικών πυρκαγιών, η ιδιαίτερα μεγάλη έμφαση που έχει δοθεί στα εναέρια μέσα, ο ανεπαρκής εξοπλισμός των δασοπυροσβεστών που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην απώλεια ζωών, η έλλειψη συνεργασίας και ο κατακερματισμός των εμπλεκόμενων φορέων πρόληψης και καταστολής περιλαμβάνονται στις πληγές που οδηγούν στην καταστροφή των ελληνικών δασών.
Ελλιπής επιστημονική γνώση στην αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών

«ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΜΠΛΟΚΗ ΜΑΣ με τις δασικές πυρκαγιές, διαπιστώσαμε ότι μας λείπουν αρκετές γνώσεις», παραδέχεται στα «ΝΕΑ» ο κ. Νίκος Χάνιας, αξιωματικός του Πυροσβεστικού Σώματος στην Ηλεία. Επισημαίνει δε ότι το 1998, όταν η πυρόσβεση των δασικών πυρκαγιών πέρασε στις αρμοδιότητες του Πυροσβεστικού Σώματος, το επιστημονικό προσωπικό της Δασικής Υπηρεσίας παρέμεινε ανεκμετάλλευτο. «Οι επιστήμονες που γνώριζαν σε βάθος το θέμα δεν προσελήφθησαν», παρατηρεί ο κ. Χάνιας.

Κατά το 1998 και το 1999, είχε δοθεί έμφαση στις ελλείψεις γνώσεων των πυροσβεστών όσον αφορά στην κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών και πραγματοποιήθηκαν αρκετά ημερήσια και διήμερα σεμινάρια σε αξιωματικούς του Πυροσβεστικού Σώματος, τα οποία γίνονταν κάθε χρόνο έως το 2004. «Από τότε, τίποτα. Επιπλέον από το 2003 οι προσλήψεις επιστημονικού δυναμικού δεν γίνονται με αποτελεσματικό τρόπο», αναφέρει ο κ. Δημήτρης Καρύδης, υπεύθυνος του Τομέα Δημόσιας Τάξης του ΠΑΣΟΚ.

Ο δρ. Γαβριήλ Ξανθόπουλος είναι ο δασολόγος- ειδικός στις δασικές πυρκαγιές που παρέδιδε τα σεμινάρια (1998-99). «Σήμερα ελάχιστοι αξιωματικοί έχουν πραγματική γνώση των δασικών πυρκαγιών και δεν βρίσκονται ψηλά στην ιεραρχία», λέει ο δρ. Ξανθόπουλος από το Εργαστήριο Δασικής Προστασίας και πυρκαγιών του ΕΘΙΑΓΕ.

«Επιστημονικά θέματα δεν μπορείς να βάλεις σε εμένα που είμαι βοσκός», αναφέρει ο κ. Αλέξανδρος Φαραντάκης, αναπληρωτής πρόεδρος των συμβασιούχων πυροσβεστών. Γι΄ αυτό έχουμε τους αξιωματικούς, που υποτίθεται ότι γνωρίζουν τα θεωρητικά της υπόθεσης- από εκείνους περιμένουμε να μας πουν τι να κάνουμε. Όμως και αυτών οι επιστημονικές γνώσεις αποδεικνύονται ελλιπείς. Γι΄ αυτό και σήμερα θρηνούμε τον χαμό των τριών παιδιών που κάηκαν στο Ρέθυμνο. Αυτός ο άνθρωπος που τους έστειλε να καούν είχε θεωρητική εκπαίδευση;» αναρωτιέται ο κ. Φαραντάκης.

Όπως αναφέρει ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων κ. Νίκος Μπόκαρης, «φαινόμενα όπως η ένταση και η συμπεριφορά της φωτιάς θα έπρεπε να διδάσκονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε όσο το δυνατόν περισσότερους».


Τεράστια έμφαση στα εναέρια μέσα

ΟΠΩΣ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΟΥΝ οι ειδικοί, η Ελλάδα διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους πυροσβεστικών αεροπλάνων στον κόσμο- αναλογικά μεγαλύτερο και από αυτόν των ΗΠΑ. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση των εναέριων μέσων έχει ως αποτέλεσμα οι επίγειες δυνάμεις να θεωρούν αυτονόητο ότι η δασοπυρόσβεση θα γίνει από αυτά, ενώ οι ίδιες περιορίζονται στον ρόλο της τελικής κατάσβεσης και φύλαξης για τις αναζωπυρώσεις.

«Είναι ιδιαίτερης σημασίας η εκπαίδευση των στελεχών των συντονιστικών κέντρων ώστε να στέλνουν τον απολύτως απαραίτητο αριθμό εναέριων μέσων και να μην ξεγυμνώνεται η υπόλοιπη Ελλάδα όταν έχουμε μεγάλο αριθμό πυρκαγιών», λέει ο δρ.

Ξανθόπουλος.

Επιπλέον, τα εναέρια μέσα κρίνονται από τους ειδικούς αναποτελεσματικά στην περίπτωση που πυλώνες υψηλής τάσης της ΔΕΗ με μεγάλο ύψος βρίσκονται κοντά στις εστίες. «Τα εναέρια μέσα δεν κατεβαίνουν αρκετά όταν υπάρχουν αυτοί οι πυλώνες, με αποτέλεσμα να μην γίνονται οι ρίψεις σωστά και να μη σβήνει η φωτιά», σημειώνει ο δρ. Λυριντζής, τακτικός ερευνητής και διευθυντής του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων.


Ανεπαρκής εξοπλισμός δασοπυροσβεστών

Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ στο Ρέθυμνο απέδειξε ότι ο εξοπλισμός των δασοπυροσβεστών είναι ελλιπής και ότι η πολιτεία οφείλει να μεριμνήσει για τους ήρωες των 650 ευρώ. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στον εξοπλισμό των δασοπυροσβεστών πρέπει οπωσδήποτε να συμπεριληφθεί αντίσκηνο προστασίας ή έστω μία κουβέρτα από αλουμίνιο για την προστασία τους από τη φωτιά. «Είναι υποχρεωτικά για τους Αμερικανούς δασοπυροσβέστες και σώζουν ζωές. Επιπλέον, αντί για μακό μπλουζάκια θα μπορούσαν να έχουν πουκάμισα από υλικό νόμεξ, καθώς μπορούν να τους δώσουν την ευκαιρία να βγουν άθικτοι μέσα από τις φλόγες. Το νόμεξ είναι το υλικό που χρησιμοποιείται στις στολές των πιλότων της φόρμουλα 1 και προσφέρει πυροπροστασία για 2 με 3 λεπτά», αναφέρει ο δρ.

Ξανθόπουλος.


Ανεκμετάλλευτες τεχνολογίες και τεχνικές κατάσβεσης

ΕΛΛΙΠΗΣ ΕΩΣ ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ χρήση επιβραδυντικών ουσιών που δίνουν τον απαραίτητο χρόνο στα επίγεια τμήματα να δημιουργήσουν αντιπυρικές ζώνες, ανεκμετάλλευτα προγράμματα συμπεριφοράς και εξάπλωσης της πυρκαγιάς και μέθοδοι που χρησιμοποιούνται διεθνώς, με εξαίρεση την Ελλάδα, είναι μόνο μερικά από αυτά που καταγγέλλουν οι ειδικοί.

«Κατ΄ αρχάς, δεν χρησιμοποιούμε μία από τις παγκοσμίως βασικές τεχνικές κατάσβεσης, που είναι το σβήσιμο της φωτιάς με φωτιά.

Πολύ απλά, προβλέπουμε προς τα πού θα κινηθεί το μέτωπο και καίμε την καύσιμη ύλη μπροστά από αυτό έτσι ώστε να μην έχει τι να κάψει», αναφέρει ο δρ. Ξανθόπουλος.

Επίσης, στην Ελλάδα δεν αξιοποιείται πλήθος προγραμμάτων υπολογιστή που γνωρίζουν οι αρμόδιοι και μπορούν να προβλέψουν την ταχύτητα της εξάπλωσης της πυρκαγιάς.

Επιπλέον, τεχνολογικά συστήματα με ειδικούς αισθητήρες θερμότητας που συνεργάζονται με προγράμματα υπολογιστή, όπως το SCΙΕR που έχει αναπτυχθεί στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, παραμένουν ανεκμετάλλευτα.


Έλλειψη του πρώτου χτυπήματος- διάλυση των δασοκομάντος

ΟΠΩΣ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΙ ο κ. Αλέξανδρος Κοντός, ιδρυτής και εκπαιδευτής του σώματος των δασοκομάντος που πραγματοποίησε επιχειρήσεις σε περισσότερες από χίλιες πυρκαγιές την περίοδο 1993-1997, «το σύστημα δασοπυρόσβεσης σήμερα έχει χάσει ένα σημαντικό πλεονέκτημα: δεν υπάρχει πλέον το πρώτο χτύπημα στη φωτιά, πριν προλάβει να εξαπλωθεί και γίνει ανεξέλεγκτη».

Το σώμα των δασοκομάντος αποτελούνταν από 500 ειδικά εκπαιδευμένους καταδρομείς και πεζοναύτες, οι οποίοι με 16 ελικόπτερα μπορούσαν να μεταβούν εντός 5-15 λεπτών σε δυσπρόσιτα σημεία της ελληνικής επικράτειας όπου υπήρχαν εστίες φωτιάς. Όλοι τους είχαν επιστημονική γνώση των δασικών πυρκαγιών. «Ήταν εξοπλισμένοι με επινώτιους πυροσβεστήρες, αλυσοπρίονα για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, ενώ διέθεταν και ειδικές κουβέρτες από αλουμίνιο για την προστασία τους», αναφέρει ο κ. Κοντός.


Κατακερματισμός των εμπλεκόμενων φορέων στη δασοπυρόσβεση

ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ κάνουν λόγο για «σκορποχώρι» φορέων, χωρίς την ύπαρξη κεντρικού μηχανισμού που να επιτηρεί και να συντονίζει αποτελεσματικά τις ενέργειες των εμπλεκομένων. «Η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας δεν έχει διοικητικές εξουσίες και υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικών, το Πυροσβεστικό Σώμα στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης, η Δασική Υπηρεσία στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Αν ψάξει κανείς για ευθύνες, όπως για παράδειγμα στα Δερβενοχώρια, θα πέσει σε έναν κυκεώνα μη αποδοχής ευθυνών ανάμεσα στους φορείς των διαφορετικών υπουργείων», επισημαίνει ο κ. Κοντός.