Νέα όπλα κατά του διαβήτη

Η καθημερινή ζωή των ανθρώπων με σακχαρώδη διαβήτη αλλάζει θεαματικά και γίνεται πιο εύκολη και πιο ολοκληρωμένη, με νέα φάρμακα και «έξυπνες» συσκευές. Αρκεί αυτοί να μην επαναπαυθούν στα νέα επιτεύγματα και πάψουν να επαγρυπνούν για τη νόσο.

Αυτά τονίζει η υπεύθυνη του Διαβητολογικού Κέντρου στο Γενικό Νοσοκομείο «Πολυκλινική» κ. Μαριάννα Μπενρουμπή. Και επισημαίνει: «Τα τελευταία δύο χρόνια κυκλοφόρησαν στις ΗΠΑ σκευάσματα, αποτέλεσμα μακροχρόνιων ερευνητικών προσπαθειών. Όμως, και η χώρα μας δεν υστερεί σε κυκλοφορία νέων ουσιών για την αντιμετώπιση του διαβήτη».

Συγκεκριμένα:

* Το φθινόπωρο πρόκειται να κυκλοφορήσουν και στην Ελλάδα δύο σκευάσματα, που ανήκουν στη νέα κατηγορία φαρμάκων για την αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2.
* Πριν από μερικούς μήνες κυκλοφόρησε η εισπνεόμενη ινσουλίνη, που αναμενόταν με μεγάλη προσδοκία από τους ασθενείς με διαβήτη.
* Τα είδη αναλόγων ινσουλίνης, που διατίθενται στην ελληνική αγορά, αυξάνονται έτσι ώστε να καλύψουν όλο και πιο εξατομικευμένες ανάγκες, τόσο αυτών που έχουν διαβήτη τύπου 1 όσο και αυτών με διαβήτη τύπου 2.
* Παράλληλα, τεχνολογικά βοηθήματα, όπως ο μετρητής συνεχούς καταγραφής γλυκόζης ή οι αντλίες συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης, εξελίσσονται ως προς την ακρίβεια και την ευαισθησία στη λειτουργία τους. Επίσης, μικραίνουν σε μέγεθος, με αποτέλεσμα να είναι ακόμη πιο εύχρηστα.

Δύο νέα φάρμακα

Ποια είναι τα νέα σκευάσματα που θα κυκλοφορήσουν τους επόμενους μήνες στη χώρα μας και σε ποιους απευθύνονται;

«Τα καινούργια αυτά φάρμακα ανήκουν στην κατηγορία που φέρει το όνομα ινκρετίνες και αποτελούν μία διαφορετική προσέγγιση στην αντιμετώπιση του διαβήτη τύπου 2», εξηγεί η κ. Μπενρουμπή. «Οι ινκρετίνες είναι ορμόνες που παράγονται στο έντερο. Όταν εισέλθει τροφή στο λεπτό έντερο, δίνεται εντολή για την έκκρισή τους. Αυτές διεγείρουν την έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας και έτσι εκκρίνεται ινσουλίνη πριν ακόμα απορροφηθεί η γλυκόζη από το έντερο. Με τον τρόπο αυτό, προηγείται η ινσουλίνη της γλυκόζης κι έτσι, εκτός των άλλων μηχανισμών, επιτυγχάνονται φυσιολογικά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, ακόμα και μετά τη λήψη τροφής».

Υπάρχουν πολλές ινκρετίνες, αυτές όμως που παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στον μεταβολισμό της γλυκόζης είναι οι GΙΡ και η GLΡ-1. Φαίνεται ότι εκτός από την ιδιότητα που έχουν οι ορμόνες αυτές να αυξάνουν την έκκριση ινσουλίνης, έχουν και άλλες, που συμβάλλουν στη μείωση των επιπέδων του σακχάρου στο αίμα:

* Μειώνουν την έκκριση της γλυκαγόνης, ορμόνης που αυξάνει την παραγωγή γλυκόζης από το ήπαρ.
* Επιβραδύνουν την κινητικότητα του στομάχου. Αυτό συμβάλλει στο να δημιουργείται ένα αίσθημα πληρότητας και κορεσμού, με επακόλουθο τη μείωση της προσλαμβανόμενης τροφής.
* Αξιοποιούν καλύτερα την υπάρχουσα ινσουλίνη, μέσω της αύξησης της ευαισθησίας των ιστών στη δράση της.
* Συμβάλλουν στη μείωση του σωματικού βάρους, κάτι που φαίνεται να μην οφείλεται μόνο στο αίσθημα κορεσμού που προκαλούν, αλλά σε συστηματική δράση των ορμονών αυτών.
* Από πειράματα σε πειραματόζωα, παρατηρήθηκε αύξηση του πληθυσμού των β-κυττάρων του πακρέατος, κάτι που αν επιβεβαιωθεί και στον άνθρωπο, μπορεί να έχει ιδιαίτερα ευεργετικά αποτελέσματα.

Από αυτήν την κατηγορία φαρμάκων, έγκριση έχει πάρει και πρόκειται να κυκλοφορήσει σε μερικούς μήνες στην Ελλάδα μόνο μία συνθετική GLΡ-1, η εξενατίδη. Αυτή κυκλοφορεί σε ενέσιμη μορφή και χορηγείται όπως η ινσουλίνη.

«Η χορήγησή της, στον διαβήτη τύπου 2, φαίνεται να συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των επιπέδων ζαχάρου του αίματος, ενώ δεν υπάρχει κίνδυνος για εμφάνιση υπογλυκαιμιών», τονίζει η κ. Μπενρουμπή.

«Σημαντικό είναι, επίσης, ότι αντίθετα με ό,τι συμβαίνει όταν αρχίζει κανείς θεραπεία με ινσουλίνη, όχι μόνο δεν αυξάνεται το σωματικό βάρος, αλλά παρατηρείται και μείωση της τάξεως των 4-5 κιλών».

Το δεύτερο νέο φάρμακο, που θα είναι σε μορφή δισκίων, ανήκει στην κατηγορία των αναστολέων της DΡΡ-ΙV. «Οι ινκρετίνες καταστρέφονται ταχύτατα μετά την έκκρισή τους», λέει η κ. Μπενρουμπή. «Η σιταγλιπτίνη είναι μία ουσία που συμβάλλει στο να αναστείλει αυτήν την αποδόμηση και να αυξήσει τον χρόνο δράσης της GLΡ-1, με όλα τα ευεργετικά αποτελέσματα που αυτό συνεπάγεται».

Το μυστικό της καλής ζωής του διαβητικού

Ημεγάλη θεραπευτική πρόοδος του σακχαρώδη διαβήτη δεν μειώνει στο ελάχιστο την ανάγκη και τη σπουδαιότητα της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της συνεχούς παρακολούθησης.

«Γνωρίζουμε ότι ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2 μπορεί να προληφθεί, αν αποφύγουμε ή απαλείψουμε παράγοντες κινδύνου, όπως είναι η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής άσκησης κ.λπ.», λέει η κ. Μπενρουμπή. «Παρ΄ όλα αυτά, βλέπουμε ολοένα και περισσότερους παχύσαρκους ανθρώπους».

Όταν η νόσος εμφανισθεί, κλειδί στην αποτελεσματική θεραπεία και στην πρόληψη των χρόνιων επιπλοκών είναι η επίτευξη σταθερά καλού γλυκαιμικού ελέγχου. «Επίκεντρο του διαχρονικά καλού γλυκαιμικού ελέγχου είναι η καλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη», υπογραμμίζει η κ. Μπενρουμπή και συμπληρώνει: «Έτσι, προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα επιτυγχάνουν τον στόχο της Αμερικανικής Εταιρείας Διαβήτη (<7%) ή της Παγκόσμιας Οργάνωσης Διαβήτη (<6,5%). Η μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης συνδέεται- με στατιστική σημαντικότητα- με τη μείωση του κινδύνου για επιπλοκές».

Έχει υπολογισθεί ότι, εάν στο Ηνωμένο Βασίλειο λ.χ., καταστεί δυνατό με τις σωστές παρεμβάσεις να αυξηθεί από το 20% σήμερα στο 50% έως το 2012, το ποσοστό των ατόμων με διαβήτη με γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη κάτω από 7%, θα κερδηθούν 200.000 χρόνια ζωής. Πόσο θα αλλάξει, τελικά, το τοπίο στον διαβήτη με τη δυνατότητα πρόσβασης στα νέα, αποτελεσματικά σκευάσματα;

Πόσο θα βελτιωθεί η ζωή των ασθενών;

«Σίγουρα πάρα πολύ, με την προϋπόθεση ότι- παράλληλα με τη συνταγογράφηση- θα βοηθήσουν και οι ίδιοι οι ασθενείς», βεβαιώνει η κ. Μπενρουμπή. «Τα καλύτερα φάρμακα, οι πιο έξυπνες συσκευές και οι καλύτεροι γιατροί δεν αλλάζουν τίποτα, αν οι ασθενείς δεν είναι συνειδητοποιημένοι, εκπαιδευμένοι και ευαισθητοποιημένοι. Τακτικές μετρήσεις, έγκαιρη επίσκεψη στον γιατρό, σωστή εκπαίδευση στις μεθόδους και τα σύγχρονα μέσα- εκεί κρύβεται το μυστικό της σωστής αντιμετώπισης του διαβήτη».

Ινσουλίνες με πλεονεκτήματα

Σ τον χώρο των ινσουλινών, η κυκλοφορία της εισπνεόμενης ινσουλίνης δημιούργησε έντονη αίσθηση και δημιούργησε πολλές προσδοκίες για απαλλαγή από τις ενέσεις, τουλάχιστον στους ανθρώπους με διαβήτη. Πόσες από αυτές τις προσδοκίες θα εκπληρωθούν;

«Σίγουρα για κάποιον που δεν χρειάσθηκε να πάρει ινσουλίνη, η ιδέα της ένεσης ακούγεται απειλητική. Όμως οι περισσότεροι ασθενείς, μετά την πρώτη δοκιμή, δηλώνουν ότι δεν ένιωσαν κανέναν πόνο και πολύ γρήγορα εξοικειώνονται με την όλη διαδικασία. Η κατάσταση με τις καθημερινές ενέσεις είναι πιο δύσκολη για τα μικρά παιδιά, εκεί όμως δεν έχει ένδειξη η χορήγηση εισπνεόμενης ινσουλίνης», διευκρινίζει η κ. Μπενρουμπή.

Μπορεί η εισπνεόμενη ινσουλίνη να μπει στη ρουτίνα των ανθρώπων με διαβήτη; «Θεωρώ ότι δύο προϋποθέσεις υπάρχουν- επισημαίνει η κ. Μπενρουμπήγια την ευρύτερη χρήση της εισπνεόμενης ινσουλίνης: 1) Η εξέλιξη του συστήματος χορήγησης, σε μικρότερο και πιο διακριτικό, κάτι που πιστεύω ότι θα επιτευχθεί στα επόμενα χρόνια. 2) Η πιστοποίηση ότι η μακροχρόνια χρήση της δεν έχει επιπτώσεις στο αναπνευστικό σύστημα».

Τι προσφέρουν

Εκτός από την εισπνεόμενη ινσουλίνη, υπάρχουν και άλλα νέα στο ίδιο πεδίο. «Πρόσφατα προστέθηκαν στις σύγχρονες ινσουλίνες που ήδη κυκλοφορούν, δύο νέα μείγματα αναλόγων ινσουλίνης, καθώς και μία που είναι ανάλογο μακράς δράσης», μας πληροφορεί η κ. Μπενρουμπή. «Οι ινσουλίνες αυτές προσφέρουν σημαντική βελτίωση στην ποιότητα ζωής τόσο των ανθρώπων με διαβήτη τύπου 1 όσο και αυτών με διαβήτη τύπου 2. Το προφίλ δράσης τους (που προσεγγίζει πολύ αυτό του φυσιολογικού ανθρώπου), το γεγονός ότι δεν υπάρχει η ανάγκη να περιμένει κανείς από τη στιγμή που θα κάνει την ινσουλίνη έως ότου φάει, η μείωση των επεισοδίων υπογλυκαιμίας σε σχέση με τις παλαιότερες ινσουλίνες, αποτελούν μερικές από τις παραμέτρους που συμβάλλουν σε αυτήν την βελτίωση της ποιότητας ζωής».