Αγιάτρευτες οι πληγές της Πλάκας

Τα αυτοκίνητα, οι αισθητικές παρεμβάσεις στις όψεις των κτιρίων και η έλλειψη πρασίνου τραυματίζουν τον ιστορικό και αρχιτεκτονικό χαρακτήρα της Πλάκας, παρατηρεί ο αρχιτέκτονας Διονύσης Ζήβας
Στις αρχές του ΄70, η Πλάκα που ακόμα δεν είχε χαρακτηριστεί ιστορική διατηρητέα περιοχή, δεινοπαθούσε από μπουάτ και ταβέρνες που οι πινακίδες τους χαλούσαν τις όψεις των εγκαταλελειμμένων νεοκλασικών. Επίσης, τα αυτοκίνητα κυκλοφορούσαν στα στενά δρομάκια, προξενώντας ενόχληση στους κατοίκους, που όλο και κάποιο σταθμευμένο όχημα τούς έφραζε την είσοδο.

Η έκθεση εμπειρογνωμόνων της Unesco το 1969, για τη γύρω περιοχή της Ακρόπολης, ανέφερε πως «ο κίνδυνος που απειλεί την ιστορική περιοχή οφείλεται στην έλξη που ασκεί στους τουρίστες. Οι “έμποροι του ναού” κατέλαβαν ορισμένες οδούς ή τις ασχήμυναν συχνά πέρα από τα ανεκτά όρια». Είκοσι οχτώ χρόνια μετά το οργανωμένο «Σχέδιο Επέμβασης για την Προστασία της Παλαιάς Πόλεως των Αθηνών», με χιλιάδες αυτοκίνητα να επιβαρύνουν όλη την Αθήνα και την ιδιωτική πρωτοβουλία να βρίσκει «παράθυρα» στο ειδικό Διάταγμα Χρήσεων Γης, η Πλάκα συνεχίζει να υποφέρει.

«Παρά τα ευεργετικά αποτελέσματα της παρέμβασης που ξεκίνησε το 1979, αρκετά από τα αρχικά προβλήματα στην περιοχή από την εισβολή του τουρισμού και της αναψυχής, αλλά και την παράνομη κυκλοφορία και στάθμευση αυτοκινήτων, έχουν εμφανιστεί με μεγάλη οξύτητα», επισημαίνει ο αρχιτέκτονας Διονύσης Ζήβας.

Ο αρχιτέκτονας συμμετείχε στην ομάδα ειδικών που ερεύνησαν το ζήτημα της Πλάκας και καταγράφει στη δίτομη έκδοση «Πλάκα 1973-2003. Το Χρονικό της επέμβασης για την προστασία της Παλαιάς Πόλεως Αθηνών» την ιστορία του εγχειρήματος. Για να καταλήξει ότι οι σημερινές αισθητικές παρατυπίες και οι πολεοδομικές και αρχιτεκτονικές παραβάσεις προξενούν νέα προβλήματα.

ΙΝFΟ

Διονύση Α. Ζήβα, «Πλάκα 1973-2003. Το χρονικό της επέμβασης για την προστασία της Παλαιάς Πόλεως Αθηνών», Εκδόσεις Πολιτιστικού Ιδρύματος του Ομίλου Πειραιώς (τηλ. 210-
3218.105)

Οδός Κυδαθηναίων, σήμερα: Στην Πλατεία Φιλομούσου Εταιρείας, «ο πεζόδρομος έχει παραδοθεί στα τραπεζάκια καφέ και εστιατορίων. Τα καθίσματα πλημμυρίζουν τον χώρο και δυσκολεύουν την περίφημη βόλτα κάτω από την Ακρόπολη, για την οποία μας επισκέπτονται ακόμα εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες κάθε χρόνο».

Αδριανού και Δημοπρατηρίου: «Ο καφές σερβίρεται με θέα τους κάδους σκουπιδιών, όπου ανάμεσά τους, μπορεί και να δεις κάτι από Αρχαία Αγορά. Αντίθετα, στην οδό Αδριανού βλέπεις τις τάσεις στη βιομηχανία των τουριστικών ειδών, με την έννοια της κινέζικης «πραμάτειας» και όχι του ελληνικού ντιζάιν. Εκτός κι αν θεωρήσουμε ότι τα σανδάλια, το σαλβάρι, η λευκή πουκαμίσα και τα μπουκάλια στο σχήμα κίονα με Greek Virgin Οil, αρκούν για να ασκεί η Πλάκα τουριστική έλξη». Πεζοδρόμια: Όταν τα μάτια χαμηλώνουν, ανακαλύπτουν πως οι πεζοδρομημένες επιφάνειες στην «προστατευόμενη» Πλάκα δεν είναι πουθενά ομοιόμορφες. «Αλλά έχουν να προσφέρουν ένα κολάζ διαφορετικών επιστρώσεων. Καθώς όταν έσπαγε ή χάλαγε ένα κομμάτι του πεζόδρομου δεν υπήρχε περίπτωση να βρεθεί το ίδιο υλικό στην ίδια απόχρωση».

Πράσινο: Η μορφή πρασίνου στους δημόσιους χώρους της περιοχής είναι πρόχειρη. «Φυτεύονται φυτά που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους, το ένα πάνω στο άλλο. Πιο ορατή είναι η έλλειψη συντήρησης και διαμόρφωσης του πρασίνου.

Ζημιές: Σημαντικά ιστορικά κτίρια, όπως το σπίτι του στρατηγού Τσερτς, έχουν υποστεί ζημιές από τον σεισμό του 1999 και χρειάζονται στερέωση. Το δε αρχοντικό των Μπενιζέλων στην Αδριανού βρίσκεται σε χρόνια φάση «αποκατάστασης».


Προβλήματα και από την ενοποίηση

«Τα προβλήματα της προστασίας της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ενδιαφέρουν ολοένα και μεγαλύτερο αριθμό πολιτών. Συνδέονται δε άμεσα με την ανάπτυξη του τόπου», σημειώνει ο αρχιτέκτονας- καθηγητής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου Διονύσης Ζήβας. Τα νέα προβλήματα της Πλάκας, παρατηρεί, προέκυψαν από την ένταξή της στο πρόγραμμα της ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων της Αθήνας και τις νέες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, με βάση τις οποίες οι δρόμοι της Πλάκας χάνουν τον χαρακτήρα τους ως τμήματα κυκλοφορίας των αυτοκινήτων. Σε αυτό προ στίθεται και η συνήθης ελληνική τακτική της παράνομης στάθμευσης στα πεζοδρόμια πολυσύχναστων περασμάτων στις οδούς Λυσίου, Απόλλωνος, Νίκης, αλλά και στους πεζόδρομους Άστιγγος, Διογένους, Αιόλου, Πρυτανείου και στην περιοχή της Αγίας Αικατερίνης.