Πρωτόνια κατά καρκίνου του μαστού

Πολλά χρόνια με τη νόσο τους πρέπει να μάθουν να ζουν οι γυναίκες με καρκίνο του μαστού, καθώς η συνεχής βελτίωση των διαγνωστικών, αλλά και των θεραπευτικών μεθόδων τον έχουν πλέον καταστήσει από «επάρατη» σε χρόνια νόσο- στις περισσότερες περιπτώσεις τουλάχιστον. «Οι εποχές που ζούμε είναι συναρπαστικές», λέει ο δρ Πολ Γκος, επικεφαλής του Προγράμματος Καρκίνου του Μαστού στο Γενικό Νοσοκομείο της Μασαχουσέτης.

«Μπορεί η συχνότητα του καρκίνου του μαστού να αυξάνεται διαρκώς, αλλά η θνησιμότητά του μειώνεται τα τελευταία χρόνια στις ανεπτυγμένες χώρες, χάρη στην εξάπλωση των διαγνωστικών τεχνικών οι οποίες οδηγούν σε έγκαιρο εντοπισμό της νόσου και στη διαρκή βελτίωση των θεραπειών». «Το πιο σημαντικό είναι να διαγνωστεί ο καρκίνος όσο το δυνατόν πιο νωρίς», τονίζει η δρ Ιρέν Κάτερ, από το Κέντρο Καρκίνου του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης. «Σε αυτό βοηθάει σημαντικά η ολοένα ευρύτερη, συστηματική χρήση της μαστογραφίας, αλλά και προηγμένες τεχνικές όπως η μαγνητική τομογραφία μαστού, η οποία φαίνεται ότι είναι πιο κατάλληλη για νεώτερες γυναίκες με πιο πυκνούς μαστούς, στις οποίες η κλασική μαστογραφία δίνει συχνά- σε ποσοστό έως 50% των περιπτώσεων- ψευδώς αρνητικά ευρήματα».

Στον τομέα των θεραπειών, η βελτίωση είναι εμφανής σε όλα τα είδη, κατά τον δρα Γκος.

1 Στις τοπικές θεραπείες, όπως οι εγχειρήσεις, εφαρμόζονται πλέον εξελιγμένες τεχνικές όπως η μαστεκτομή με «διάσωση» της θηλής του μαστού ώστε η γυναίκα να μην αισθάνεται άσχημα για το στήθος της.

2 Στον τομέα των πιο εκτεταμένων θεραπειών, όπως οι ακτινοθεραπείες, έχουν επινοηθεί τεχνικές πιο εστιασμένης ακτινοβόλησης με ταυτόχρονη διαφύλαξη των άλλων ιστών. «Η μερική ακτινοβόληση του στήθους έχει θαυμάσια ακρίβεια και ταυτοχρόνως εκθέτει λιγότερο τους άλλους ιστούς στην ακτινοβολία», εξηγεί ο δρ Γκος, αναφερόμενος σε μία μέθοδο κατά την οποία γίνονται υπό γωνίαν δύο ακτινοβολήσεις του μαστού την ημέρα, επί τέσσερις ημέρες.

Σημαντική πρόοδος θεωρείται και η νέου τύπου ακτινοθεραπεία με ακτίνα πρωτονίων, δηλαδή με μόρια που δεν διαπερνούν απ΄ άκρη σ΄ άκρη το σώμα, αλλά σταματούν τη διείσδυσή τους ακριβώς στο σημείο που έχουν επιλέξει οι ακτινοθεραπευτές (έτσι αποφεύγεται η ακτινοβόληση των υποκείμενων πνευμόνων, καθώς και της καρδιάς όταν ο όγκος βρίσκεται στον αριστερό μαστό). Στις ΗΠΑ υπάρχουν μόλις τέσσερα κέντρα που εφαρμόζουν αυτή τη μορφή ακτινοθεραπείας σε δύσκολα περιστατικά, στην Ευρώπη έχουν ήδη τοποθετηθεί τα πρώτα μηχανήματα στη Γερμανία ενώ ετοιμάζονται και σε άλλες χώρες.

3 Στις συστηματικές θεραπείες, δηλαδή στον τομέα της χημειοθεραπείας, οι εξελίξεις είναι ακόμα πιο εντυπωσιακές, κατά τον δρα Γκος. «Καθημερινά σχεδόν έρχονται ερευνητικά στοιχεία από νέα φάρμακα, αλλά και από νέες χρήσεις παλαιών φαρμάκων, και οι γυναίκες όχι μόνο πρέπει να μάθουν να ζουν επί χρόνια με τη νόσο τους, αλλά και με τις συνεχείς αλλαγές στις πληροφορίες για τις θεραπείες», επισημαίνει. «Ο θεμέλιος λίθος στην αντιμετώπιση του καρκίνου του μαστού παραμένουν τα φάρμακα που εμποδίζουν τη δράση των οιστρογόνων, της γυναικείας ορμόνης του φύλου, καθώς τα δύο τρίτα των καρκίνων του μαστού έχουν θετικούς οιστρογονικούς υποδοχείς όταν γίνεται η διάγνωση».

«Φάρμακα όπως η ταξόλη, η ταμοξιφαίνη, η ταξοτέρη και πιο πρόσφατα οι επονομαζόμενοι αναστολείς της αρωματάσης, όπως η λετροζόλη, έχουν βελτιώσει πάρα πολύ την πρόγνωση του καρκίνου του μαστού, μειώνοντας τον κίνδυνο μεταστάσεως και θανάτου από αυτόν», προσθέτει η δρ Κάτερ.

Τι επιφυλάσσει το μέλλον

Το μέλλον του πολέμου εναντίον του καρκίνου διαγράφεται ελπιδοφόρο, αλλά απαιτείται πολύς κόπος και χρόνος για να επιτευχθεί ο στόχος.

«Είναι πολλά ακόμα αυτά που αγνοούμε για τον καρκίνο, αλλά όλα δείχνουν ότι σε δυο-τρεις δεκαετίες θα υπάρχουν δεκάδες φάρμακα για κάθε μορφή καρκίνου ξεχωριστά και εξατομικευμένες θεραπείες που θα βελτιώνουν ακόμα περισσότερο την πορεία των ασθενών», αναφέρει ο δρ Πολ Γκος. «Μέχρι την χρονο-ογκολογία έχουμε επιστρατεύσει για να καταστήσουμε πιο αποτελεσματικά τα φάρμακα- μελετάμε δηλαδή τα γονίδια του καρκινικού όγκου αναζητώντας την ώρα της ημέρας που είναι πιο ευάλωτος στα φάρμακα, ώστε να βελτιώσουμε την αποτελεσματικότητά τους».

Από την πλευρά του, ο δρ Ντέιβιντ Έπσταϊν, πρόεδρος του Ογκολογικού Τομέα της φαρμακευτικής εταιρείας Νovartis που διοργάνωσε ενημερωτική ημερίδα στη Βοστώνη για τις εξελίξεις στην ογκολογία, επισημαίνει ότι ο στόχος της έρευνας για νέα φάρμακα είναι η αναχαίτιση της λειτουργίας συγκεκριμένων βιολογικών μηχανισμών οι οποίοι ενοχοποιούνται για την ανάπτυξη και την εξέλιξη του καρκίνου. Μέσα στο 2008, λ.χ., αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί οι μελέτες για επτά νέα φάρμακα της εταιρείας που δοκιμάζονται σε 11 διαφορετικές μορφές καρκίνου, άλλες εκ των οποίων είναι πολύ συχνές (όπως οι καρκίνοι του μαστού, του πνεύμονος και του παχέος εντέρου) και άλλες λιγότερο συχνές (όπως το γλοιοβλάστωμα).

Ποιότητα ζωής και ψυχολογία

Πέρα από τις εξελίξεις, πάντως, «στην καρδιά κάθε γιατρού βρίσκεται η ποιότητα της ζωής των ασθενών», τονίζουν οι ειδικοί.

«Καθημερινά κερδίζουμε μικρές μάχες εναντίον του καρκίνου και καθημερινά αυξάνονται οι επιζήσαντες, όπως τους αποκαλούμε», λέει η δρ Λίντια Σαπίρα, από το Κέντρο Καρκίνου του Γενικού Νοσοκομείου της Μασαχουσέτης. «Αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ, περισσότεροι από 10 εκατομμύρια άνθρωποι ανήκουν στους επιζήσαντες. Είναι άνθρωποι που υποβλήθηκαν σε ισχυρές, τοξικές θεραπείες οι οποίες μοιραία επηρέασαν πολλά όργανα του σώματός τους αλλά και την ψυχή τους, και γι΄ αυτό χρειάζονται πολυεπίπεδη φροντίδα».

Φροντίδα χρειάζονται και τα μέλη των οικογενειών τους, σύμφωνα με τους ειδικούς, οι οποίοι επισημαίνουν ότι το 25% των ενηλίκων με καρκίνο έχουν παιδιά ηλικίας κάτω των 18 ετών, τα οποία ξαφνικά έρχονται αντιμέτωπα με ασθένειες που απειλούν την ασφάλεια και τη ζωή των πιο σημαντικών ανθρώπων στη ζωή τους.

Η ψυχολογία των ασθενών και των συγγενών τους είναι ιδιαίτερα ευάλωτη, τονίζουν οι επιστήμονες. Μελέτες λ.χ. έχουν δείξει ότι το 30% των γυναικών με καρκίνο του μαστού διακόπτουν κάποια στιγμή τη φαρμακευτική αγωγή τους, κρύβουν τα χάπια τους ή λένε ψέματα ότι τα παίρνουν, γιατί θέλουν να δώσουν τέλος στην αγωνία που τις βασανίζει.

«Έχουμε διαπιστώσει ότι η καλή ψυχολογία παίζει καθοριστικό ρόλο όχι μόνο στην αντιμετώπιση αλλά και στον κίνδυνο υποτροπής του καρκίνου, αν και δεν καταλαβαίνουμε πώς ακριβώς», λέει ο δρ Πολ Γκος. «Γι΄ αυτό και δοκιμάζουμε οτιδήποτε ενδέχεται να βοηθήσει».

Στη μάχη αυτή επιστρατεύονται ακόμα και οι συμπληρωματικές (εναλλακτικές) θεραπείες. «Ο βελονισμός, το τάι τσι, η γιόγκα, ο διαλογισμός, οι τεχνικές χαλάρωσης είναι μερικές από τις μεθόδους που αυξάνουν την ευεξία των ασθενών και σίγουρα μόνο να βοηθήσουν μπορούν», αναφέρει η δρ Σαπίρα. «Οι ασθενείς μας δεν είναι μονάχα σώμα, αλλά και μυαλό και ψυχή- και ό,τι βοηθάει το μυαλό και την ψυχή αποτελεί αληθινή Ιατρική. Το πρόβλημα το έχουμε με ό,τι καταπίνεται ή μπαίνει μέσα στο σώμα, διότι μπορεί να αλληλεπιδράσει με τις θεραπείες μας. Από εκεί και πέρα δεχόμαστε με χαρά κάθε μέθοδο που βοηθάει τον ασθενή να αντιμετωπίσει καλύτερα τον καρκίνο του».

Μικροτσίπ θα ρυθμίζει είδος φαρμάκου και συχνότητα δόσεων για καρκινοπαθείς

Oλλανδοί επιστήμονες επινόησαν ένα προηγμένο τεστ που αποκαλύπτει γρήγορα ποιο φάρμακο για τον καρκίνο μπορεί να επιδράσει καλύτερα σε κάθε ασθενή ξεχωριστά και σε ποια δόση.

Το να βρει κανείς τη σωστή φαρμακευτική αγωγή για τη θεραπεία του καρκίνου κάθε ασθενούς αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην ογκολογία. Τα καρκινικά κύτταρα μπορεί να είναι ανθεκτικά σε αρκετά φάρμακα, γεγονός που σημαίνει ότι είναι πιθανό να χαθεί πολύτιμος θεραπευτικός χρόνος έως ότου διαπιστωθεί ότι η αγωγή που δίνεται σε έναν ασθενή δεν τον βοηθά.

Μικροτσίπ

Τώρα, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Τwente, της Ολλανδίας, ανακοίνωσαν ότι δημιούργησαν στο εργαστήριο ένα μικροτσίπ, που μπορεί να βοηθήσει τους γιατρούς να διαλέξουν το σωστό είδος και τη σωστή δόση ενός φαρμάκου, πριν καν το δοκιμάσουν σε έναν ασθενή. Το μικροτσίπ αποτελεί τον πυρήνα της λειτουργίας μιας διαγνωστικής συσκευής, η οποία χρειάζεται να ελέγξει λίγα μόνον κύτταρα από τον όγκο του ασθενούς. Τα κύτταρα αυτά εκτίθενται σε πολλά διαφορετικά φάρμακα, για να εντοπιστεί εκείνο που δίνει τέλος στην «αθανασία» τους, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό της απόπτωσής τους (έτσι λέγεται επιστημονικά ο θάνατος ενός κυττάρου). Το κύριο χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων είναι ότι δεν πεθαίνουν όπως πρέπει, αλλά επιζούν αρκετό καιρό ώστε να μετακινηθούν σε άλλο σημείο του σώματος και να προκαλέσουν την ανάπτυξη νέων καρκίνων.

Καταγραφή

Η συσκευή καταγράφει επίσης τον χρόνο που χρειάζεται ένα φάρμακο για να δράσει, ώστε να μπορούν οι γιατροί να αυξήσουν σταδιακά τη δόση του έως ότου εντοπίσουν εκείνη που επιδρά ταχύτερα και αποτελεσματικότερα.

Η συσκευή έχει προς το παρόν δοκιμαστεί μόνο σε καρκινικά κύτταρα που καλλιεργήθηκαν στο εργαστήριο, αλλά το επόμενο βήμα είναι να χρησιμοποιηθεί σε κύτταρα που έχουν ληφθεί με βιοψία από γυναίκες με καρκίνο του μαστού, γράφουν οι επιστήμονες στην επιθεώρηση «Τhe Εngineer».