Προσήγγιζε τις ταινίες του σαν μουσικός της τζαζ

Ο Τζων Κασσαβέτης πρωτοστάτησε μαζί με τη γυναίκα του, Τζίνα Ρόουλαντς, στη δημιουργία του αμερικανικού ανεξάρτητου κινηματογράφου. Οι Άγγλοι τον τιμούν φέτος με τη χρονιά αφιερωμένη στο έργο του.

Ο Κασσαβέτης λάτρευε το ευρωπαϊκό σινεμά και τις ταινίες χαρακτήρων, παρά την αμερικανική παράδοση που βασιζόταν στο σενάριο και τη δράση. Προσήγγιζε κάθε ταινία του με τον τρόπο που παίζει μουσική ένας τζαζίστας – και συγκεκριμένα ένας που παίζει περισσότερο τη μουσική της Δυτικής Ακτής και την κουλ τζαζ των 50΄ς.

Κλασικό παράδειγμα ταινίας γυρισμένης σαν ρυθμός της τζαζ, είναι το πρώτο του φιλμ, «Σκιές» του 1958, την εποχή που ανθούσε το κίνημα των Βeat ποιητών. Στη συνέχεια, ο Ελληνοαμερικανός σκηνοθέτης γύρισε άλλες δύο ταινίες, τις «Τoo Late Βlues» και «Α Child is Waiting», που δεν έτυχαν ανάλογης υποδοχής από τους κριτικούς.

«Ξεπουλήθηκε στο Χόλιγουντ», είπαν κάποιοι, «αναγκάστηκε να προσαρμοστεί στο Χόλιγουντ», τον δικαιολόγησαν άλλοι. Ήταν όμως, και οι δύο, ταινίες που ήθελε να γυρίσει ο ίδιος. Ο Κασσαβέτης αγαπούσε πολύ την ταινία «Τoo Late Βlues» ακριβώς επειδή το θέμα της ήταν για την τζαζ μουσική. Ήταν και η πρώτη φορά που σκηνοθέτησε γνωστούς επαγγελματίες και μάλιστα κατάφερε να πετύχει σπουδαίες ερμηνείες από όλους. Για τον ίδιο λόγο, ήταν χαρούμενος στην επόμενη ταινία του («Α Child is Waiting»), όπου διάλεξε για πρωταγωνιστές τους Τζούντι Γκάρλαντ και Μπαρτ Λάνκαστερ. Βέβαια, επιστρέφοντας ξανά στο αυτοσχεδιαστικό του στυλ και τις παραγωγές χαμηλού προϋπολογισμού με τις δύο επόμενες ταινίες, ο Κασσαβέτης βρέθηκε ανακουφισμένος στο στοιχείο του. Γυρίζοντας τα «Shadows in Faces» (1968) και «Σύζυγοι» (1970) επέστρεψε και στην πρώτη θέση των προτιμήσεων κριτικών και σινεφίλ κοινού. Τον βοήθησε να βρει το προσωπικό του στυλ η σύζυγός του, Τζίνα Ρόουλαντς, με την οποία ήταν παντρεμένοι από το 1954. Η γυναίκα του, αφού έκανε ένα πέρασμα στις «Σκιές», πρωταγωνίστησε αρχικά στο φιλμ «Μίνι και Μάσκοβιτς», για να κλέψει μετά την παράσταση στο «Μία γυναίκα εξομολογείται».

Υπήρχαν και οι ταινίες που δεν άρεσαν στην εποχή τους, αλλά μετά έγιναν καλτ επιτυχίες, όπως το φιλμ «Τhe Κilling of a Chinese Βookie» του 1976, ταινία χαρακτήρων παρά θρίλερ, όπως την είχαν χαρακτηρίσει. Το 1984 κέρδισε το πρώτο βραβείο του Φεστιβάλ Βερολίνου με τα «Κύματα Αγάπης», όπου έπαιζαν η Ρόουλαντς και ο Γιον Βόιτ. Πέθανε από κίρρωση του ήπατος πέντε χρόνια αργότερα, αφού είχε καταφέρει να γυρίσει ακόμα ένα φιλμ.