«Αυτός είμαι. Αν σας ενοχλεί, δικό σας το πρόβλημα»

«Το δεξί μου χέρι κάνει διάφορα τρελά πράγματα. Χθες για παράδειγμα, νόμιζα ότι κάποιος μου είχε κλέψει το πορτοφόλι!». Με ατάκες όπως αυτή, ο Τζος Μπλου βγήκε πέρυσι πρώτος στον διαγωνισμό για νέους κωμικούς του δικτύου ΝΒC. Δεν έπιασα το ανέκδοτο, θα σκεφτεί κανείς.
Πράγματι, είναι αστείο μόνο αν ξέρεις ότι ο Τζος πάσχει από εγκεφαλική παράλυση. Οι Αμερικανοί τηλεθεατές λάτρεψαν τον τρόπο με τον οποίο έκανε ακομπλεξάριστα χιούμορ με την αναπηρία του.

Ηδημόσια εικόνα ανθρώπων με ειδικές ανάγκες συχνά παρουσιαζόταν μεταξύ ηρωικού και τραγικού, αλλά ο 28χρονος Τζος Μπλου εκπροσωπεί τη νέα εικόνα του ατόμου με ειδικές ανάγκες, που τον τελευταίο καιρό σταδιακά και σταθερά πλημμυρίζει την τηλεόραση και τον κινηματογράφο. Αυτή η νέα εικόνα που μερικές φορές προκαλεί αντιδράσεις, απεικονίζει τη νέα απαίτηση που ολοένα και πιο έντονα εκφράζουν πολλοί άνθρωποι με ειδικές ανάγκες, δηλαδή να τους συμπεριφέρονται ως άτομα που τυγχάνει να έχουν κάποια αναπηρία και όχι ως άτομα που καθορίζονται από την αναπηρία τους και αντιμετωπίζονται με λύπηση ή θαυμασμό.

«Βλέπουμε ολοένα και συχνότερα άτομα με ειδικές ανάγκες που αντί να επικεντρώνονται στο να ξεπεράσουν την αναπηρία τους, απλώς θέλουν να υπάρχουν, να ζουν ανεξάρτητα από την αναπηρία

Στις ΗΠΑ, τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι η μεγαλύτερη μειονότητα: φτάνουν τα 51 εκατομμύρια

τους, όσο καλύτερα μπορούν», λέει ο Λόρενς Κάρτερ- Λονγκ, διευθυντικό στέλεχος του Δικτύου Αναπηριών της πόλης της Νέας Υόρκης. Το Δίκτυο παρουσιάζει από πέρυσι μια κινηματογραφική σειρά με τον τίτλο «Η αναπηρία μέσα από μια εντελώς νέα ματιά», στην οποία εμφανίζονται με αντισυμβατικό και ασυνήθιστο τρόπο εικόνες και καταστάσεις από τη ζωή ανθρώπων με ειδικές ανάγκες. Και καταλήγει: «Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι με τέτοια προβλήματα λένε τώρα, “εγώ αυτός είμαι. Εάν σας ενοχλεί, δικό σας το πρόβλημα”».

Ο εναγκαλισμός από το Χόλιγουντ μιας πιο ξεκάθαρης και ειλικρινούς απεικόνισης της αναπηρίας αποτυπώνεται στην καθημερινή ζωή από πολλές ταινίες και τηλεοπτικές σειρές. Αυτό έχει οδηγήσει σε μια ευρύτερη κοινωνική αποδοχή αυτής της νέας εικόνας της αναπηρίας, η οποία φαίνεται και από το γεγονός ότι διαρκώς μειώνεται η ζήτηση για ειδικά καλύμματα που εφαρμόζονται σε πρόσθετα πόδια για αισθητικούς λόγους. Αντίθετα, όπως λένε οι ειδικοί στο θέμα των τεχνητών μελών, ολοένα και περισσότεροι ασθενείς φοράνε χωρίς κανένα απολύτως κάλυμμα τα τεχνητά μέλη τους- όπως πόδια- συχνά στολίζοντάς τα με διάφορα σχέδια που επιδεικνύονται σαν τατουάζ. Η ανάγκη να αντιμετωπίζονται σαν να είναι απλοί, φυσιολογικοί άνθρωποι σημαίνει ότι πλέον για πολλούς ανθρώπους με ειδικές ανάγκες, ακόμα και τα εις βάρος τους αστεία ή πειράγματα μπορεί να είναι ευπρόσδεκτα. Η τάση για μεγαλύτερη συμμετοχή στις δραστηριότητες της ζωής δεν είναι νέα, αλλά ενισχύεται από τη δύναμη των αριθμών. Η έννοια της αναπηρίας έχει διευρυνθεί αισθητά τα τελευταία χρόνια και αφορά περισσότερες καταστάσεις και είδη αναπηρίας, μεταξύ των οποίων τις διανοητικές. Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη καταγραφή του πληθυσμού στις ΗΠΑ, το 2002, ο πληθυσμός των ατόμων με ειδικές ανάγκες είναι η μεγαλύτερη μειονότητα της χώρας: περιλαμβάνει 51 εκατομμύρια ανθρώπους ή, αλλιώς, 18% του αμερικανικού πληθυσμού. Οι περισσότεροι από αυτούς- 32 εκατομμύρια άνθρωποι – έχουν κάποιο είδος αναπηρίας που αξιολογείται ως σοβαρό.


Βλέποντας, κατανοούμε καλύτερα

Η δημόσια εικόνα των ανθρώπων με ειδικές ανάγκες «διαμορφώνεται και συμπληρώνεται από το ίδιο το βίωμα, την αντίληψη της αναπηρίας και όχι από μια φανταστική, θεωρητική κατανόηση της αναπηρίας», σημειώνει ο Ντέιβιντ Μίτσελ, αναπληρωτής καθηγητής στον τομέα Μελέτης των Αναπηριών στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στο Σικάγο. Ο κ. Μίτσελ είναι και σκηνοθέτης, αλλά βρίσκεται καθηλωμένος σε αναπηρική καρέκλα εξαιτίας νευρομυϊκής πάθησης. Ωστόσο προσθέτει: «Μη βιαστούμε όμως, ως σύγχρονη κοινωνία, να δώσουμε συγχαρητήρια στους εαυτούς μας. Η πρόοδος που έχουμε κάνει είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα του γεγονότος ότι ήμασταν οπισθοδρομικοί για τόσο πολύ καιρό…».