[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Αν δεν κρατήσουμε τον πολιτισμό ξαναγυρνάμε στη βαρβαρότητα

Λέγεται ότι ο Παρθενώνας οικοδομήθηκε σε τέσσερα χρόνια, αλλά οι αναστηλώσεις διαρκούν δεκάδες χρόνια. Ο Χαράλαμπος Μπούρας είναι ο άνθρωπος στον οποίο η Ελλάδα εμπιστεύθηκε επί 30ετία τη διεύθυνση της αναστήλωσης και κάθαρσης των μνημείων της Ακρόπολης. Καθηγητής Ιστορίας της Αρχιτεκτονικής στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ο κ. Μπούρας εφηύρε και εφήρμοσε, πριν από τη Χάρτα της Βενετίας, τις αρχές που διέπουν τα έργα της Ακρόπολης και την αυθεντικότητα των υλικών και μεθόδων εργασίας που έδωσαν τέλος στη μαζική χρήση του τσιμέντου. Η ολοκλήρωση του έργου αργεί, αλλά γίνεται για να διαρκέσει πολλούς αιώνες.

Αναστήλωση- ορόσημο η Ακρόπολη. Γιατί;

Επειδή είναι μνημείο με παγκόσμια ακτινοβολία. Γιατί ο Παρθενώνας είναι ανεπανάληπτος κατασκευαστικά;

Υπήρχε πρόθεση τελειότητας που ταιριάζει σ΄ ένα αφιέρωμα προς το θείον.

Τι είναι η αναστρεψιμότητα των επεμβάσεων;

Συναρμολογούμε με απόλυτο σεβασμό προς το αρχαίο υλικό και ει δυνατόν με τρόπο ώστε να μπορούμε να ξαναγυρίσουμε στην αρχή, να επιστρέφουμε δηλαδή και να διορθώνουμε τα λάθη.

Τι επιβάλλει τη χρήση νέου υλικού σε μια αναστήλωση; Είναι απαραίτητο για να στερεωθεί και να υποστηριχθεί ένα αρχαίο κομμάτι που έχει πέσει.

Πού πρέπει να σταματάει η χρήση του;

Στα απαραίτητα, προκειμένου να γίνει η στερέωση παλαιών. Τι κέρδισε η γνώση από τη διάλυση και ανασύνθεση των μνημείων;

Έγινε έρευνα απ΄ αρχής και βγήκαν νέα στοιχεία. Φερ΄ ειπείν ότι ο Παρθενώνας είχε παράθυρα στην ανατολική πλευρά.

Ποιος είναι ο μεγαλύτερος εχθρός των μνημείων, ο χρόνος ή ο άνθρωπος;

Προφανώς ο άνθρωπος, ακόμα και σήμερα.

Πόσα χρόνια μπορεί να αντέξουν οι σύγχρονες αναστηλώσεις;

Πολλούς αιώνες. Σε τι οφείλονται οι πολύχρονες καθυστερήσεις; Στην προσπάθεια να διορθώσουμε όλα τα παλιά σφάλματα και να επιτύχουμε, στις λίγες συμπληρώσεις που κάνουμε, τέλειες κατασκευές ανάλογες με το αρχαίο.

Πότε θα φύγουν οι σκαλωσιές από την Ακρόπολη;

Όταν δεν θα χρειάζονται. Κι αν τελειώσουμε, θα χρειάζεται συνεχώς συντήρηση του μαρμάρου.

Όταν η ανάπτυξη απαιτεί την καταστροφή ενός μνημείου τι μπορεί να κάνει η επιστήμη; Το μόνο που μπορεί να κάνει είναι η τέλεια τεκμηρίωση και δημοσίευση των ευρημάτων που η μοντέρνα ζωή καταδικάζει. Πολύ καλή φωτογράφηση, σχεδιασμός, περιγραφή κ.ά.

Τι μάθατε από τα σφάλματα των προηγούμενων αναστηλώσεων;

Ότι η αναστήλωση είναι συλλογικό έργο. Έμαθα τη συνεργασία.

Τι κοινό υπάρχει μεταξύ των βυζαντινών εκκλησιών της Ελλάδας που μελετήσατε εξαντλητικά και των μνημείων της Ακρόπολης που είναι το έργο της ζωής σας;

Η αγάπη για το μάρμαρο και τη λάξευσή του.

Μισό αιώνα στην αναστήλωση, μπορείτε να μας αναφέρετε μια αλησμόνητη στιγμή;

Δεν θυμάμαι. Να μείνουν ή όχι τα διατηρητέα μπροστά από το Νέο Μουσείο Ακροπόλεως; Εξαρτάται. Να ενταχθούν σε ευρύτερο πολεοδομικό σχεδιασμό, να γίνει μελέτη και πρόταση.

Ποια η θέση της αρχιτεκτονικής παράδοσης στον σύγχρονο κόσμο;

Ό,τι παραδίδεται από την προηγούμενη γενιά είναι λάθος να το μιμείται η αρχιτεκτονική. Ποια η διαφορά μεταξύ αναστήλωσης, αναπαλαίωσης και αποκατάστασης;

Η αναστήλωση τοποθετεί τα κομμάτια που έπεσαν, η αναπαλαίωση είναι λάθος λέξη – φαντασθείτε να φτιάχνω παλιά πράγματα εκ νέου. Η αποκατάσταση είναι ευρύτερος όρος που αφορά την αναστήλωση νεώτερων μνημείων και την ανακατασκευή στην αρχική μορφή.

Τι καθρεφτίζει η αρχιτεκτονική κάθε εποχής; Τις κοινωνικές ανάγκες και το καλλιτεχνικό γούστο.

Η ανακύκλωση των υλικών και τόπων κυριαρχεί στην εξέλιξη της αρχιτεκτονικής. Με ποιο κριτήριο αποφασίζεται τι θα μείνει και τι θα πεταχτεί από την Ιστορία ενός τόπου την ώρα της αναστήλωσης;

Τίποτε δεν πετάμε, προσπαθούμε να τα διατηρήσουμε όλα.

Αν ήταν οι αρχαίοι Έλληνες εδώ, θα πετούσαν τα σπασμένα κομμάτια και θα έφτιαχναν καινούργια.

Σε τι χρειάζεται η πρόοδος την αναστήλωση;

Είναι ο πολιτισμός. Αν δεν κρατήσουμε τον πολιτισμό ξαναγυρνάμε στη βαρβαρότητα.