Το άγνωστο ρήγμα των Αφιδνών

Ένα άγνωστο ρήγμα, που κατά πάσα πιθανότητα προκάλεσε το 1705 σεισμό μεγαλύτερο από 6 Ρίχτερ, μελέτησαν με διεξοδικό τρόπο Έλληνες επιστήμονες στην περιοχή των Αφιδνών, στη Βορειοανατολική Αττική.

Το ρήγμα αυτό είχε πρωτοανιχνευτεί και απεικονιστεί σε χάρτη το 1999, μετά τον μεγάλο σεισμό της Αθήνας. Μελετήθηκε όμως συστηματικά τα τελευταία μόλις χρόνια. Το ρήγμα είναι ακόμη και σήμερα ενεργό. Εκτείνεται σε μήκος περίπου 14 χιλιομέτρων και μπορεί να προκαλέσει σεισμό έως και 6,4 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ. Ο κ. Δημήτρης Παπανικολάου, καθηγητής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, εξηγεί στα «ΝΕΑ» ότι το ρήγμα στις Αφίδνες φαίνεται να δραστηριοποιείται περίπου κάθε 2.000 χρόνια.

«Το γεγονός αυτό οφείλεται στον μικρό ρυθμό ολίσθησής του, που δεν ξεπερνά τα

«ΚΟΙΜΑΤΑΙ« ΑΠΟ ΤΟ 1705

Το ρήγμα θεωρείται ότι ευθύνεται για τον μεγάλο σεισμό του 1705 που είχε προκαλέσει ζημιές σε Αθήνα και Χαλκίδα

0,3 χιλιοστά τον χρόνο», λέει ο Έλληνας καθηγητής, ο οποίος μαζί με τον Γιάννη Παπανικολάου- διδάκτορα Γεωλογίας και μέλος του Κέντρου Έρευνας Βenfield Φυσικών Καταστροφών στο University College του Λονδίνου- μελέτησαν συστηματικά το ρήγμα.

Από τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι ειδικοί, εικάζεται ότι το συγκεκριμένο ρήγμα δραστηριοποιήθηκε για πρώτη φορά 800.000 με 500.000 χρόνια πριν από σήμερα. Και υποθέτουν ότι μπορεί να ευθύνεται για τον σεισμό του 1705, ο οποίος προκάλεσε ζημιές τόσο στην Αθήνα όσο και στη Χαλκίδα, αφού το επίκεντρό του βρισκόταν στην περιοχή της Βορειοανατολικής Αττικής.

Ο δρ Γιάννης Παπανικολάου τονίζει στα «ΝΕΑ» ότι «αν πράγματι το ρήγμα δραστηριοποιήθηκε το 1705, σε συνδυασμό και με το μεγάλο χρονικό διάστημα επαναδραστηριοποίησής του, η πιθανότητα γένεσης νέου σεισμού από το ίδιο ρήγμα για τις επόμενες δεκαετίες θεωρείται εξαιρετικά μικρή. Δυστυχώς, όμως, οι λιγοστές ιστορικές καταγραφές που υπάρχουν για το γεγονός του 1705 και σε συνάρτηση με την παρουσία και άλλων ενεργών ρηγμάτων στη Βορειοανατολική Αττική, δεν μας επιτρέπουν να οδηγηθούμε σε οριστικά συμπεράσματα ως προς την επικινδυνότητά του».

Μάλιστα στο παρελθόν, το ρήγμα αυτό έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του γεωλογικού ανάγλυφου της Αττικής. Εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια παλαιότερα, η περιοχή που σήμερα βρίσκονται τα Λιόσια και το Μενίδι, ήταν γεμάτη από λίμνες, οι οποίες περιβάλλονταν από λόφους που λειτουργούσαν ως φυσικά φράγματα. Εκείνη την περίοδο υπήρχε στην περιοχή και ένα άλλο ρήγμα, το οποίο καθώς ολίσθαινε, ανύψωνε τους λόφους που με τη σειρά τους εκλώβιζαν το νερό.

Ο κ. Δ. Παπανικολάου προσθέτει ότι το ρήγμα των Αφιδνών οδήγησε στην ανύψωση της περιοχής που σήμερα βρίσκεται το Κρυονέρι, κατά 500 με 600 μέτρα. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα το βόρειο τμήμα του Λεκανοπεδίου να πάρει κλίση προς τα νοτιοδυτικά, σχηματίζοντας τον Κηφισό ποταμό.

Παράλληλα, το ρήγμα αυτό προκάλεσε τη βύθιση την ευρύτερης περιοχής των Αφιδνών με τη δημιουργία της ομώνυμης λεκάνης.