Φαινόμενα

Φούστες και μυώδεις «νύφες»

Είτε η κάμερα τεμαχίζει το γυναικείο σώμα είτε σόου καλλιτεχνών μιμούνται γυναικεία σουσούμια, η απόλαυση που προσφέρεται μετατρέπει τον θεατή σε υποτελή καρναβαλικού εξευτελισμού
Την περασμένη Παρασκευή η ομάδα του «Πρωινού Καφέ» βρίσκεται στη Λιβαδειά, σε μια από εκείνες τις καθιερωμένες πλέον εξορμήσεις των πρωινάδικων μπουλουκιών, όπου ο κόσμος της περιφέρειας καλείται να απολαύσει ζωντανή τηλεόραση. Στη «σκηνή» του ανοιχτού χώρου, όπου δινόταν η «παράσταση», μια χούφτα μοντέλες με πολύ κοντά φουστάνια αποτελούσαν την οφθαλμολουτροειδή διακόσμηση του μπουζουκοθεάματος. Ως εκ τούτου η κάμερα είχε χωθεί κάτω από τις- έτσι κι αλλιώς ελάχιστου μήκους- φούστες και έδειχνε πλάνα καμπυλωτής γυναικείας σάρκας. Πρόσωπο δεν υπήρχε. Μόνον γλουτοί που λικνίζονταν υπαινικτικώς.

Τέτοιου είδους πλάνα θεωρούνται απαραίτητο συμπλήρωμα τηλεθεαμάτων έξαλλης σουξεδοκατάνυξης, τόσο συνηθισμένα που σχεδόν δεν εντυπωσιάζουν πλέον, εκτός από φαντάρους σε απομονωμένες μονάδες που μαζεύονται στο Καψιμί για να σπάσουν πλάκα και να εκτονωθούν με ουρλιαχτά, χειροκροτήματα και εκφράσεις αρσενικής συνενοχής. Σχεδόν πάντα η προσφορά αφορά γυναικεία σάρκα, μεταμφιεσμένη σε «κουνιστό αντικείμενο», α-πρόσωπη, θέαμα, το οποίο απευθύνεται σε άτομα που χάρη στο άλλοθι ότι παρακολουθούν ένα «οικογενειακό» πρόγραμμα απολαμβάνουν απελευθερωμένοι την ηδονή της απαγορευμένης, κάτω από άλλες συνθήκες, θέας. Έτσι όμως, μετατρέπονται από άτομα σε υποτελείς, εφόσον η απόλαυση τούς προσφέρεται σαν στιγμή κλεμμένη από τις συμβάσεις και τον κοινωνικό έλεγχο, μεταμφιεσμένη σε «οικογενειακό» θέαμα.

Λίγες ημέρες αργότερα το ριάλιτι-τάλεντ σόου «Ελλάδα έχεις ταλέντο» στο πλαίσιο του διαγωνισμού νούμερων διαφόρων ειδών πρόβαλε ένα drag queen show από σωματώδη, καλοσχηματισμένο νεαρό, ντυμένο ελάχιστα και προκλητικά, με έντονο γυναικείο μακιγιάζ, ψηλοτάκουνα και νυφικό πέπλο, ο οποίος τραγουδούσε το σουξέ της γιουροβιζιονικής Ντάνα Ιντερνάσιοναλ (μια αποθεωτική ωδή στην κραυγαλέα, καρναβαλική θηλυκότητα). Με ένα μικρό σορτ να κρύβει ελάχιστα, το υπόλοιπο σώμα γυμνό να επιδεικνύει μια εντυπωσιακά μυώδη αρρενωπή ρώμη, αλλά κινήσεις και μακιγιάζ που μιμούνταν τη θηλυκότητα. Εικόνα αινιγματική και ταυτοχρόνως αποκαλυπτική, απογειώθηκε σε μια παντομίμα υποτιθέμενου γάμου με τον Ψινάκη ως έτερο ήμισυ, τον οποίο προκάλεσε και παρέσυρε στη σκηνή, του φόρεσε το νυφικό πέπλο και τον σήκωσε στα χέρια, σαν γαμπρός τη νύφη, που όμως εκείνος είχε τη γυναικεία μεταμφίεση και ο Ψινάκης την ανδρική. Μια φάρσα, με αποκλειστική χρήση του σώματος. Η μεταμφίεση, η παρενδυσία ή τραβεστισμός ως καλλιτεχνικό υποτίθεται νούμερο, αφορά τα σώματα, όχι τα σώματα των ανθρώπων ως σύνολο, αλλά μόνον την υλικότητά τους (η οποία άλλωστε προηγείται της πνευματικότητας, άρα και της κοινωνίας, των κανόνων και των συμβάσεών της, τα οποία και καταργεί το εν λόγω σόου, όπως και κάθε καρναβαλική ανατροπή σωματικών μηνυμάτων). Το κοινό καλείται σε ένα όργιο γέλιου και από τους δύο πρωταγωνιστές, που έχουν ξεκαρδιστεί και εξισώνονται όλοι μέσω του καρναβαλικού εξευτελισμού των σωμάτων. Συναίσθημα απελευθερωτικό και αυτό εξίσου έντονο με εκείνο που προσφέρει η θέα της α-πρόσωπης σάρκας γυναικείων γλουτών και οπισθίων στο πλαίσιο του «οικογενειακού» θεάματος ενός πρωινάδικου.

Στην πρώτη περίπτωση των μοντέλων στον «Πρωινό Καφέ», το φύλο (το γυναικείο) συνοψίζεται σε μια περίληψη του σώματος, για την ακρίβεια σε ένα σημείο-μήνυμα (στα οπίσθια, που αποκαλύπτονται χάρη στην αναιδή κατάδυση του φακού σε κατάλληλα σημεία). Στη δεύτερη περίπτωση, του παράδοξου ζεύγους τού «Ελλάδα έχεις ταλέντο», τα φύλα αποδομούνται, διαλύονται για να επανασυντεθούν σαν μαγική εικόνα σε κάτι άλλο από αυτό που είναι.


Η γυναίκα παραμένει άγνωστη

Και στις δύο περιπτώσεις εκείνο που μένει στη σκιά, αποπροσωποποιείται και γελοιοποιείται είναι το μήνυμα της θηλυκότητας. Μεταξύ μισοκρυμμένων γυναικείων οπισθίων από κοντές φουστίτσες, τα οποία απομονώνονται σαν να μην υπάρχει υπόλοιπο σώμα (κυρίως σαν να μην υπάρχει πρόσωπο) και ανδρικών μυών που στριμωγμένοι σε προκλητικό σορτ μιμούνται τη θηλυκή κίνηση, εκείνο που απουσιάζει παντελώς από την τηλεοπτική γλώσσα των σεξουαλικών υπαινιγμών είναι η ίδια η γυναίκα, ως σύνολο, ως σαφές μήνυμα θηλυκότητας, ως ρεαλιστική παράσταση και όχι ως γκροτέσκα εικόνα (π.χ. χαχανίζουσας παρουσιάστριας με υπερβολικό μακιγιάζ και ξεγυμνωτικό ένδυμα). Το γυναικείο σώμα παρωδείται, είτε τεμαχιζόμενο είτε μέσω της γελοιοποίησης της κίνησής του.

Και κυρίως, πρόκειται για δύο περιπτώσεις τηλεοπτικού θεάματος που αντιμετωπίζουν τον τηλεθεατή ως υποτελή, ο οποίος απολαμβάνει τον τηλεοπτικό καρναβαλισμό, γιατί τους υποβιβάζει όλους σε μια κατάσταση ισότητας μπροστά στον εξευτελισμό (ή μήπως να τον πούμε αποδόμηση) των σωμάτων. Η μοναδική εξουσία εκχωρείται την τηλεοπτική κάμερα, μόνη αυτή να ορίζει εν τέλει τους κανόνες της θέας των σωμάτων χωρίς φύλο και προσωπικότητα.