Εκλογές στη Γαλλία

«Δεν θέλουμε να μας πιάσουν ξανά στον ύπνο»

Οκτώ ημέρες πριν από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών, η Γαλλία έχει πάρει φωτιά! Στους δρόμους οι προεκλογικές αφίσες δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, στις τηλεοράσεις η μία πολιτική εκπομπή διαδέχεται την άλλη, στα ραδιόφωνα οι συνεντεύξεις των υποψηφίων, όλων των υποψηφίων ισότιμα, αναγκαστικά, αραιά και πού μόνο διακόπτονται από λίγη μουσική- συχνά μουσική ραπ, βαθιά πολιτικοποιημένη και αυτή. «Είναι οι εκλογές με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το 1981», μας λένε όλοι και οι αριθμοί το αποδεικνύουν: σχεδόν δύο εκατομμύρια νέοι ψηφοφόροι προστέθηκαν στους εκλογικούς καταλόγους από τις αρχές του έτους. Ειδικά στους νέους, το ποσοστό συμμετοχής προβλέπεται να ξεπεράσει το 85%. Το παράδοξο είναι πως όσο περισσότερο παθιάζονται οι Γάλλοι, τόσο λιγότερο κατασταλάζουν: ένας στους δύο παραμένει αναποφάσιστος, γεγονός που διατηρεί τη μάχη ανοιχτή, και ας εμφανίζεται σαφές προβάδισμα του Νικολά Σαρκοζί. Σε αυτή τη συναρπαστική για τη Γαλλία- και όχι μόνο- περίοδο, «ΤΑ ΝΕΑ» βρίσκονται στο Παρίσι, αφουγκράζονται και μεταφέρουν τον παλμό των εξελίξεων.


«Η Γαλλία δεν χρειάζεται μια μαμά»

Όπου υπάρχει λόγος υπάρχει και αντίλογος και στην περίπτωση του Τομά Ολάντ, ο αντίλογος πουθενά δεν είναι ισχυρότερος από ό,τι στην Κατρίν Μιγιέ, την κριτικό τέχνης που σκανδάλισε πολλούς το 2001 με το βιβλίο «Η Σεξουαλική Ζωή της Κατρίν Μ.» (εκδόσεις Κέδρος). «Η Γαλλία δεν χρειάζεται μια μαμά να της κάνει μαθήματα ηθικής», είχε δηλώσει στο «Νouvel Οbservateur», χαρακτηρίζοντας την Σεγκολέν Ρουαγιάλ «ροβεσπιέρα» και «επικίνδυνη».

Συναντήσαμε την Μιγιέ στα γραφεία της «Αrt Ρress», της έγκυρης καλλιτεχνικής επιθεώρησης που διευθύνει. Δύσκολα συμφιλιώνει κανείς αυτήν την 59χρονη, μικροκαμωμένη γυναίκα με το προαναφερθέν βιβλίο αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία. Λοιπόν; Τι ακριβώς την εξοργίζει στην Σεγκολέν;

«Μου θυμίζει αρχηγό προσκόπων! Δίνει την εντύπωση ότι είναι ένας άνθρωπος εξαιρετικά αυταρχικός, άκαμπτος. Κι έπειτα, κάθε φορά που μιλάει για γονείς λέει “μαμά” και “μπαμπάς”, είναι μια προσπάθεια επιστροφής των πολιτών στην παιδική τους ηλικία που βρίσκω πραγματικά αφόρητη! Αντί να διαφοροποιηθεί πλήρως από αυτή την αδέξια πρόταση του Σαρκοζί για τη σύσταση ενός υπουργείου Μετανάστευσης και Εθνικής Ταυτότητας, άρχισε να μας λέει να κρεμάμε σημαίες στα μπαλκόνια… Τι να πω, υπάρχουν τόσοι Αριστεροί που αδυνατούν να ακολουθήσουν την Σεγκολέν, είναι κρίμα που το κόμμα την επέλεξε ως υποψήφια. Ο Ντομινίκ Στρος-Καν θα ήταν πολύ πιο κατάλληλος».

Έπειτα από αυτόν τον χείμαρρο, με αιφνιδιάζει η αποκάλυψη πως η Κατρίν Μιγιέ δεν ψηφίζει ποτέ. «Είμαι λίγο αναρχική», προσπαθεί να μου εξηγήσει, «όχι στη ζωή μου αλλά στο μυαλό μου». Μία μόνο φορά μετάνιωσε που δεν ψήφισε, λέει, στο δημοψήφισμα για το Ευρωσύνταγμα:

μετάνιωσε γιατί θα ψήφιζε «ναι».
«Από εμάς εξαρτώνται όλα…»

Όπου βρεθεί και όπου σταθεί, η Σεγκολέν Ρουαγιάλ λέει πως θέλει για όλα τα παιδιά της Γαλλίας αυτά που επιθυμεί για τα παιδιά της, τα τέσσερα παιδιά που έχει αποκτήσει με τον γ.γ. του Σοσιαλιστικού Κόμματος, τον Φρανσουά Ολάντ. Πήγαμε λοιπόν να βρούμε τον πρωτότοκό της, τον 22χρονο Τομά. Άλλωστε, στην περίπτωσή του το μήλο έχει πράγματι πέσει εκεί όπου προβλέπει η φύση!

Φτάνει καθυστερημένος και ξέπνοος και ζητάει χίλια συγγνώμη. Βρισκόμαστε στη Μέκκα του γαλλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, στον αριθμό 10 της οδού Σολφερινό. Εδώ εδρεύουν και τα κεντρικά της Segosphere, της Σεγκόσφαιρας, του συμμετοχικού (τι άλλο;)

διαδικτυακού τόπου για νέους που δημιούργησε ο Τομά Ολάντ το περασμένο καλοκαίρι προκειμένου «να πλησιάσουμε τους απολιτικούς νέους, να τους βάλουμε στη συζήτηση».

Με υποδέχεται μια κοπέλα με κινητικά προβλήματα. Στο πάτωμα, κιβώτια με το Προεδρικό Σύμφωνο της Σεγκολέν και φυλλάδια που περιμένουν να διανεμηθούν. Στους τοίχους, οι αφίσες με τα φούξια γράμματα που πρωτοστατούν και στις προεκλογικές συγκεντρώσεις της Σεγκολέν: «Το Αύριο δεν θα Γίνει Χωρίς Εσένα». Υπογραφή Σεγκόσφαιρα. Ποιανού ήταν η ιδέα για αυτό το «κίνημα»;

«Δική μου πρωτοβουλία ήταν», μου λέει ο Τομά με φυσική συστολή.

«Πρέπει να πω όμως ότι η Σεγκολέν Ρουαγιάλ (έτσι την αποκαλεί) δεν με αποθάρρυνε, θα μπορούσε να είχε σκεφτεί “γιος μου είναι, άμα κάνει καμιά ανοησία θα μου γυρίσει μπούμερανγκ”, αλλά μου έδειξε εμπιστοσύνη. Η Σεγκόσφαιρα είναι η πρώτη μου στράτευση, το ότι έχω γονείς τόσο ενεργά αναμεμειγμένους στην πολιτική με είχε κάπως αποθαρρύνει, ακόμα και την κάρτα μέλους στο κόμμα πρόσφατα

ΕΙΠΕ

Εθνική ταυτότητα σημαίνει

κοιτάζω μπροστά,

βλέπω πού θέλουμε να

πάμε όλοι μαζί, είτε είμαστε παιδιά Μαροκινών

είτε Παριζιάνων

την πήρα».

Και τώρα που βρήκε μια δική του θέση εδώ, τι ακριβώς κάνει; Ο Τομά μού εξηγεί αναλυτικότατα. Υπάρχει μια δεκαμελής πανεθνική ομάδα που συντονίζει, ασχολείται με την ιστοσελίδα, ετοιμάζει το υλικό. Κατόπιν, η δράση επαφίεται στις κατά τόπους επιτροπές, «περίπου 4.000 άτομα». Όλοι, εκτός από δύο που ασχολούνται με λογιστικά και μετακινήσεις, είναι εθελοντές, κι αυτός το ίδιο. Διοργανώνουν τσατ στο Ίντερνετ, συμμετοχικές συζητήσεις σε καφέ, εκδηλώσεις κάθε είδους, μουσικές, καλλιτεχνικές… Η Σεγκόσφαιρα ακολούθησε πιστά την προεκλογική εκστρατεία της Σεγκολέν. Μέχρι τις 11 Φεβρουαρίου, «συλλέγαμε προτάσεις για το Προεδρικό Σύμφωνο» και μετά ανέλαβε να ενημερώσει τους νέους και να ελέγξει τις αντιδράσεις τους. Για να δούμε, πού υπήρξαν εχθρικές αντιδράσεις;

Οι αντιδράσεις. Ο Τομά μού απαντά με ευθύτητα, αναφέρει δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις. Η πρώτη ήταν όταν η Σεγκολέν εισηγήθηκε τον εγκλεισμό των ανήλικων παραβατών σε κέντρα με στρατιωτική στελέχωση. Και η δεύτερη όταν άρχισε (μετά την πρόταση Σαρκοζί για ένα υπουργείο Μετανάστευσης και Εθνικής Ταυτότητας) να μιλάει για το έθνος, τη σημαία και τη Μασσαλιώτιδα. «Οι νέοι ήθελαν διευκρινίσεις», μου λέει. «Ήθελαν να μάθουν τι ακριβώς εννοεί όταν μιλάει για εθνική ταυτότητα. Και τους εξήγησε πως για εκείνη, εθνική ταυτότητα δεν σημαίνει κοιτάζω πίσω όπως η Δεξιά αλλά μπροστά, βλέπω πού θέλουμε να πάμε όλοι μαζί, είτε είμαστε παιδιά Μαροκινών είτε Παριζιάνων».

Για τον Νικολά Σαρκοζί ως άνθρωπο ο Τομά δεν έχει άποψη, απλώς απορρίπτει το μοντέλο κοινωνίας που προτείνει, «ένα μοντέλο όπου κυριαρχεί ο ακραίος ατομικισμός και ο φόβος του άλλου». Όσο για τον Φρανσουά Μπαϊρού, τον θεωρεί «τον υποψήφιο του συντηρητισμού», τελεία. Είναι πεπεισμένος πως «έχουμε το καλύτερο πρόγραμμα και την καλύτερη υποψήφια»- έχει και την καλύτερη μητέρα: «ποτέ δεν νιώσαμε την έλλειψή της και πιστέψτε με δεν ήταν εύκολο να συμφιλιώνει επαγγελματική και προσωπική ζωή». Ο ίδιος πώς τα πάει σε αυτό; Με όλες αυτές τις σκληρές, συχνά προσωπικές επιθέσεις που έχει δεχθεί η Σεγκολέν δεν εξεγέρθηκε ποτέ;

«Δεν τα παίρνω προσωπικά, δεν βάζω τον εαυτό μου σε ρόλο θύματος: οι επιθέσεις με κινητοποιούν». Αισιόδοξος είναι; «Η νίκη δεν είναι δεδομένη, πιστεύω όμως ότι όλα εξαρτώνται από εμάς». Και μετά; Θα τον δούμε και αυτόν μια μέρα επαγγελματία πολιτικό; «Α, όχι, όχι», μου λέει. «Εγώ θέλω να γίνω καθηγητής (σπουδάζει Νομικά στη Σορβόννη), θέλω να διαγράψω δική μου πορεία ώστε αν πετύχω να μπορώ να πω ότι πέτυχα μόνος μου». Ως πρόεδρος, η Σεγκολέν δεν ξέρουμε πώς θα (αν) τα πάει. Ως μητέρα πάντως δείχνει να έχει κάνει καλή δουλειά.


«Έχουμε γίνει πολύ εγωπαθείς»

Είναι νέοι, το πολύ 25 ετών, αλλά δεν θα αργήσει η ημέρα που θα πρωταγωνιστούν στην πολιτική και τη διπλωματική σκηνή της Γαλλίας. Προς το παρόν, παρακολουθούν στενά την προεκλογική εκστρατεία και ζυγίζουν την ψήφο τους- γιατί θα ψηφίσουν όλοι! Οι φοιτητές του Ινστιτούτου Πολιτικών Σπουδών του Παρισιού, του περίφημου Σιάνς-Πο, μιλούν για όλα…

Είναι μεσημέρι Τετάρτης και η καφετέρια του Σιάνς-Πο, στο κεντρικό κτίριο του πανεπιστημίου, σφύζει από ζωή- και φασαρία. Πλησιάζω κάπως διστακτικά μια παρέα τεσσάρων κοριτσιών. Άτοπος ο δισταγμός: και αυτά και όλα τα υπόλοιπα παιδιά διψούν να μιλάνε για τις επικείμενες εκλογές.

Στην πλειοψηφία τους θα ψηφίσουν για πρώτη φορά. Κρατούν ωστόσο ζωντανές τις μνήμες του 2002, τότε που ο ακροδεξιός Λε Πεν απέκλεισε στον πρώτο γύρο τον σοσιαλιστή Ζοσπέν. «Είναι και αυτός ένας λόγος που υπάρχει τόσο ενδιαφέρον», λέει η 21χρονη Ελσά. «Δεν θέλουμε να μας πιάσουν ξανά στον ύπνο». Άλλος λόγος; «Κοιτάξτε, όλες οι προηγούμενες εκλογές ήταν βασισμένες στον δικομματισμό, Αριστερά-Δεξιά, τώρα ξαφνικά έχουμε στη μιντιακή σκηνή έναν νέο υποψήφιο (εννοεί τον κεντρώο Φρανσουά Μπαϊρού), κάτι διαφορετικό», λέει η 22χρονη Μπενεντίκτ.

Διαπίστωση πρώτη: Ο Νικολά Σαρκοζί είναι εδώ persona non grata. Μπορεί το Σιάνς-Πο να βρίσκεται «χιλιάδες» χιλιόμετρα μακριά από τα υποβαθμισμένα (γεμάτα μετανάστες) προάστια στα βόρεια του Παρισιού, εκεί όπου πολλοί δημοφιλείς ράπερ σαν τον 30χρονο Ροστ από το Τόγκο κεντρίζουν νυχθημερόν τους νέους να ψηφίσουν (δηλαδή να καταψηφίσουν τον Σαρκοζί), αλλά σε τελική ανάλυση οι απόψεις δεν διαφέρουν και πολύ: «Ο λόγος του Σαρκοζί είναι ακραίος, δεν ταιριάζει σε νέους με ανοιχτό μυαλό», λέει η 22χρονη Κλερ, φοιτήτρια στο τμήμα Επικοινωνίας. «Ειδικά σε επίπεδο ατομικών ελευθεριών, εμένα προσωπικά με τρομάζει», λέει ο 20χρονος Ντικό. «Δεν είναι ο άνθρωπος που θέλω να δω να ηγείται της Δημοκρατίας, περισσότερο για σκληροτράχηλος επικεφαλής επιχείρησης μου κάνει», προσυπογράφει η νεαρή Ναντέζ.

Διαπίστωση δεύτερη: Παρά την αριστερή (για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους) παράδοση του πανεπιστημίου, η Σεγκολέν δεν έχει καταφέρει ιδιαίτερα να «κερδίσει» τους φοιτητές. «Νιώθω βαθιά αριστερή και θα ήθελα πολύ να δω μια γυναίκα στα Ηλύσια Πεδία, αλλά δεν με πείθει», λέει η 22χρονη Ορελί. Ακούσαμε και καλύτερα («Η συμμετοχική δημοκρατία που εφήρμοσε ήταν κάτι πραγματικά καλό», κρίνει ο 20χρονος Ντικό) αλλά και πολύ χειρότερα: «Όλες αυτές οι γκάφες που έκανε, με τη “θαρρότητα” που ξεφούρνισε στην Κίνα ή το άλλο που τάχθηκε υπέρ ενός “ελεύθερου Κεμπέκ”…, τη θεωρώ ανίκανη», αποφάνθηκε η Ναντέζ.

Διαπίστωση τρίτη: Με εξαίρεση τον 24χρονο Γκιγιόμ που δήλωσε αποφασισμένος να ψηφίσει Σεγκολέν και τον Φεντερικό που δήλωσε ότι θα ψηφίσει Μπαϊρού, όλοι οι υπόλοιποι αμφιταλαντεύονται (ακόμα!) μεταξύ Ρουαγιάλ και Μπαϊρού.

Τελικά, τι είναι αυτό που τους ελκύει στον κεντρώο υποψήφιο; «Δεν υπόσχεται τον ουρανό με τ΄ άστρα». «Ούτε αυτός με κάνει να ονειρεύομαι αλλά τι να κάνω;»… «Βασικά, τον θεωρώ και λίγο καιροσκόπο, τοποθετήθηκε εκεί όπου έπρεπε για να εκμεταλλευτεί τις αδυναμίες των άλλων δύο, μου αρέσει όμως που είναι ένθερμος Ευρωπαϊστής και που δεν προέρχεται από την ελίτ (έχει αγροτικές ρίζες), δεν είναι σαν τη Σεγκολέν που προέρχεται από την ΕΝΑ (Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης) και τον Σαρκοζί που ήταν για καιρό δικηγόρος». Να υποθέσουμε πάντως ότι είναι ικανοποιημένοι από το επίπεδο του προεκλογικού αγώνα; «Όχι ιδιαίτερα», λέει ο Φεντερικό, «τα περισσότερα προβλήματα ίσα-ίσα που θίγο νται, μόλις πλησιάζουμε κάτι συγκεκριμένο επιστρέφουμε αμέσως στον συναισθηματικό παράγοντα».

Διαπίστωση τέταρτη: Όλος αυτός ο υπερθεματισμός γύρω από την εθνική ταυτότητα («δημαγωγικό εκλογικό παιχνίδι» το χαρακτηρίζουν) στην καλύτερη περίπτωση κάνει τους φοιτητές να γελάνε:

«Πατριωτισμός δεν σημαίνει ανεμίζω τη σημαία και τραγουδάω τον εθνικό ύμνο, αυτά τα έκαναν υποχρεωτικά στη Χιλή!», λέει η Ελσά. «Είναι κρίμα να αναλωνόμαστε σε αυτό το θέμα όταν μόλις γιορτάσαμε τα πενηντάχρονα της Ε.Ε.», λέει ο Ντικό. «Είχε κάποιο δίκιο που μίλησε η Σεγκολέν, ώστε να μη νομίζει ο κόσμος ότι μόνο η Δεξιά και η Ακροδεξιά ασχολούνται με τη Γαλλία, αλλά πέραν τούτου δεν νομίζω ότι δίνει καλή εικόνα της Γαλλίας στο εξωτερικό, αυτή η εσωστρέφεια», λέει ο Γκιγιόμ. «Δείχνει πραγματικά έλλειψη εμπιστοσύνης στη γαλλική κουλτούρα το να σκεπτόμαστε πως αν η Γαλλία ανοιχτεί στον έξω κόσμο θα “εξαφανιστεί”».

Διαπίστωση πέμπτη και τελευταία: Όλοι ανεξαιρέτως οι φοιτητές λυπούνται για τη μικρή θέση που κατέχει αυτός ο «έξω κόσμος» στον προεκλογικό λόγο: «Έχουμε γίνει τόσο εγωπαθείς…» Α! Και κάνα δύο τάχθηκαν υπέρ ενός «κεντροαριστερού συνασπισμού», μιας συμμαχίας ΣεγκολένΜπαϊρού: η Γαλλία, αποφάνθηκαν, το έχει πραγματικά ανάγκη.