Την ώρα που γεννιόταν η ελληνική Αρχαιολογία

Στα χρόνια που η Ελλάδα άρχιζε να ανασκάπτεται αρχαιολογικά και στις άγνωστες στιγμές των ανασκαφών μάς γυρίζει μια φωτογραφική έκθεση στο Γερμανικό Ινστιτούτο Γκαίτε
Μόλις έχουν βγει από το χώμα. Θησαυροί μιας άλλης εποχής «χτίζουν» το πρόσωπο της αρχαίας Ελλάδας στα χρόνια που η νεώτερη έκανε τα πρώτα της βήματα ως ανεξάρτητο κράτος, το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Τις εικόνες που αντίκρυσε ο ιδρυτής των επιστημονικών αρχαιολογικών ανασκαφών και Νέστωρ της έρευνας της αρχαίας αρχιτεκτονικής, ο Γερμανός ερευνητής και εραστής της Ελλάδας (αφού έζησε 63 χρόνια εδώ) Βίλχελμ Ντέρπφελντ- από την Αθήνα έως την Τροία και από την Ολυμπία έως την Πέργαμο- θα έχουν την ευκαιρία να δουν όσοι επισκεφθούν τη φωτογραφική έκθεση «Wilhelm Dorpfeld, Παλαιές φωτογραφίες αρχαιολογικών χώρων» που πραγματοποιείται από το Γερμανικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών στο Ινστιτούτο Γκαίτε.

Πενήντα τρία ασπρόμαυρα καρέ – αρκετά από τα οποία παρουσιάζονται πρώτη φορά και προέρχονται από το πλούσιο φωτογραφικό αρχείο του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτουεπιλέχθηκαν με ιδιαίτερη προσοχή για να ανασυστήσουν μια εποχή κατά την οποία η φωτογραφία, άγουρη ακόμη, έκανε τα πρώτα της βήματα. Η παλαιότερη φωτογραφία της έκθεσης τραβήχτηκε το 1852- ένα χρόνο πριν από τη γέννηση του Ντέρπφελντ- και η νεώτερη το 1916, ένα χρόνο πριν από τον θάνατο της συζύγου του Άννας. «Παρ΄ ότι όταν άρχισε η δραστηριότητα του Ντέρπφελντ στην Αθήνα η φωτογραφία δεν βρισκόταν πια σε πειραματικό στάδιο, η χρήση της εξακολουθούσε να είναι σχετικά περιορισμένη. Αναμφίβολα στην ευρύτερη αποδοχή της συνέβαλε το γεγονός ότι την ίδια περίοδο γίνονταν μεγάλες αρχαιολογικές ανασκαφές και εντατικές έρευνες σε αρχαιολογικούς χώρους όπως η Τροία, η Ολυμπία, οι Δελφοί και η Πέργαμος.

Έτσι προέκυψαν νέες ανάγκες τεκμηρίωσης και η φωτογραφία φάνηκε να αποτελεί πρόσφορη λύση, καθώς προσέφερε πιστότερη αποτύπωση νέων ευρημάτων», εξηγεί ο υπεύθυνος του φωτογραφικού αρχείου του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αθηνών, Μίκαελ Κρούμε.

Η Ακρόπολη- η τοπογραφία των Αθηνών αποτέλεσε το επίκεντρο των αρχαιολογικών μελετών του Ντέρπφελντ κατά τη δεκαετία του 1890, καθώς πραγματοποίησε μεταξύ των άλλων έρευνες στην περιοχή της Αγοράς των Αθηνών, την οποία τοποθετούσε στις νοτιοδυτικές πλαγιές του Αρείου Πάγου -, το μινωικό μεγαλείο της Κνωσού, αρχαιότητες εντοιχισμένες ως οικοδομικό υλικό σε νεώτερα κτίσματα, αλλά και σκηνές από ανασκαφές στη Δήλο είναι μερικές από τις εικόνες που συνθέτουν την έκθεση.

«Σήμερα, περίπου 100 χρόνια μετά τη λήψη των φωτογραφιών, εντυπωσιάζουν με την τεχνική αρτιότητά τους, την αισθητική τους ποιότητα και την ακρίβεια στις λεπτομέρειες», επισημαίνει ο διευθυντής του τμήματος πολιτιστικών εκδηλώσεων του Γκαίτε, Βόλφγκερ Πόλμαν. «Για την καλύτερη απεικόνιση των διαστάσεων και αναλογιών, ο Ντέρπφελντ τοποθετούσε σχεδόν πάντοτε πρόσωπα στην εικόνα. Συμμετείχε έτσι, συνειδητά ή ασυνείδητα, στην εικονογραφική παράδοση του τόσο διαδεδομένου θέματος της πρόσληψης της αρχαιότητας στη ζωγραφική, καθώς σε όλες τις λήψεις αντικατοπτρίζεται η ρομαντική οπτική της ενότητας ανθρώπου και φύσης μπροστά στο μεγαλειώδες σκηνικό των ερειπίων της αρχαιότητας και των βουβών πειστηρίων του πολιτισμού μας που ξαναφέρνει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη».

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Wilhelm Dorpfeld, Παλαιές φωτογραφίες αρχαιολογικών χώρων» εγκαινιάζεται στις 17 Απριλίου στις 19.30 στο Ινστιτούτο Γκαίτε (Ομήρου 14)
με διάλεξη του καθηγητή στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο Μανώλη Κορρέ.

Και άρωμα Τροίας

Στην έκθεση περιλαμβάνονται και φωτογραφικά στιγμιότυπα από τη συμμετοχή του πρωτοπόρου αρχαιολόγου Βίλχελμ Ντέρπφελντ (που εισήγαγε την παρατήρηση των στρωμάτων – στρωματογραφία- και την ακριβή καταγραφή των ευρημάτων) σε ένα από τα πλέον μεγαλόπνοα ερευνητικά προγράμματα: τις ανασκαφές στην προϊστορική Τροία το 1890. Ήταν η τελευταία χρονιά κατά την οποία συμμετείχε στις ανασκαφές ο Ερρίκος Σλήμαν (πέθανε στο τέλος της χρονιάς), ο οποίος και χαρακτήρισε τον Ντέρπφελντ «επιφανέστερο άνδρα παγκοσμίως στο πεδίο της αρχαίας αρχιτεκτονικής».