Στην Τεχεράνη ηττήθηκαν οι ακραίοι

Με ανακούφιση, αλλά και πολλά ερωτήματα, υποδέχθηκε χθες η Βρετανία τους 15 στρατιωτικούς της, που κρατήθηκαν στην Τεχεράνη για 13 ημέρες.
Τελικά, ποιος κέρδισε και ποιος έχασε σε αυτήν τη σκληρή παρτίδα σκάκι μεταξύ Ιράν και Δύσης; Το μόνο βέβαιο είναι πως ένθεν κακείθεν, οι ακραίοι βγαίνουν αποδυναμωμένοι.

Με κανονική πτήση της Βritish Αirways μεταφέρθηκαν χθες από το διεθνές αεροδρόμιο του Μεχραμπάντ στο Χίθροου οι 15 Βρετανοί ναυτικοί που συνελήφθησαν στις 23 Μαρτίου ενώ έπλεαν στον δίαυλο Σατ αλ Άραμπ, στον Περσικό Κόλπο. Ταξίδεψαν μάλιστα στην πρώτη θέση, συνοδεία μόνο Βρετανών διπλωματών, ώστε να μην έχουν επαφές με άλλους επιβάτες. «Η σαμπάνια ρέει και τα γέλια αφθονούν», μετέδωσε εν πτήση ο ρεπόρτερ βρετανικού τηλεοπτικού σταθμού. Αμέσως μετά την άφιξή τους στο Χίθροου, οι 15 ναυτικοί επρόκειτο να μεταφερθούν με στρατιωτικά ελικόπτερα σε βάση της πολεμικής αεροπορίας στη νοτιοδυτική Αγγλία, προκειμένου να συναντηθούν μακριά από τους προβολείς με τους οικείους τους, αλλά και να δώσουν λεπτομερείς αναφορές για τα όσα διαδραματίστηκαν στην Τεχεράνη.

Οι αλήθειες αυτής της διαμάχης, αρχής γενομένης από το αν υπήρξε παραβίαση των εθνικών υδάτων, μάλλον δεν θα γίνουν ποτέ γνωστές

Καταιγισμός. Τα ερωτήματα που θέτει ο βρετανικός Τύπος είναι καταιγιστικά: τι κρύβεται πίσω από την απόφαση που ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά την Τρίτη ο Ιρανός πρόεδρος να απελευθερώσει, ως «δώρο στον βρετανικό λαό» τους Βρετανούς συλληφθέντες; Τι ρόλο έπαιξε την προηγουμένη η απελευθέρωση- δύο μήνες αφότου είχε απαχθεί στο Ιράκ- ενός Ιρανού διπλωμάτη; Μήπως πρέπει να περιμένουμε να δούμε προσεχώς πίσω στην πατρίδα τους τούς πέντε Ιρανούς, οι οποίοι συνελήφθησαν από αμερικανικές δυνάμεις στο Αρμπίλ του Ιράκ τον Ιανουάριο; Άραγε οι ναυτικοί, ομολογώντας ότι είχαν πράγματι παρεισφρήσει στα ιρανικά ύδατα- κάτι που η Βρετανία αρνείται πεισματικά- συνέβαλαν στην απελευθέρωσή τους; Μήπως κατ΄ ιδίαν Βρετανοί και Ιρανοί διπλωμάτες έλεγαν πράγματα διαφορετικά από εκείνα που έλεγαν οι πολιτικοί για δημόσια κατανάλωση; Και στα παρασκήνια του Ιράν; Τι ακριβώς συνέβαινε όλο αυτό το διάστημα; Η σύλληψη των 15 ήταν άραγε ένα καλά οργανωμένο σχέδιο, ώστε να αποκτήσει η Τεχεράνη ένα διαπραγματευτικό ατού ή μήπως ήταν απλώς μια κίνηση καιροσκοπισμού από τη ρεπουμπλικανική φρουρά; Είχε την έγκριση του ανώτατου ηγέτη, του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ ή μήπως η τελική λύση του δράματος αποδεικνύει, παρά την πανηγυρική προεδρική εμφάνιση, την περιθωριοποίηση του σκληροπυρηνικού Αχμαντινετζάντ υπέρ του περισσότερο πραγματιστή Αλί Λαριτζανί, του επικεφαλής διαπραγματευτή για τα πυρηνικά; Όπως αναφέρει η «Ιndependent», οι αλήθειες και οι μύθοι αυτής της διαμάχης, αρχής γενομένης από το αν υπήρξε πράγματι παραβίαση των εθνικών υδάτων και γιατί, μάλλον δεν θα γίνουν ποτέ γνωστά- «και δεν έχουν και ζωτική σημασία».

Ποιος κέρδισε τι

Το Ιράν κέρδισε

Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ

Διεθνείς επαίνους για την απελευθέρωση των συλληφθέντων

Η Βρετανία βρίσκεται θέση υπόχρεου

Την επαναβεβαίωση του ρόλου του ως περιφερειακής δύναμης ικανής να βλάψει τα συμφέροντα των ΗΠΑ και της Βρετανίας

Πιθανή υποστήριξη σε ζητήματα όπως αυτό του πυρηνικού του προγράμματος

Η Βρετανία κέρδισε

Τόνι Μπλερ

Διεθνείς επαίνους για την επιμονή στη διπλωματική οδό

Την απελευθέρωση των στρατιωτικών της χωρίς καμία φανερή παραχώρηση

Την ευκαιρία βελτίωσης των σχέσεών της με το Ιράν

Την πιθανότητα βελτίωσης των σχέσεων της με τη Δαμασκό χάρη στη μεσολάβηση της Συρίας για τη διευθέτηση της κρίσης

Η μετατόπιση. Για τον Άντριαν Χάμιλτον, σημασία έχει η παρατηρούμενη μετατόπιση των τεκτονικών πλακών στα «σύνορα» Ιράν και Δύσης. Η Τεχεράνη μοιάζει να μετακινείται σε μία περισσότερο πραγματιστική, διπλωματική οδό. Με τον τρόπο αυτό καθιστά πιο δύσκολη την απομόνωσή της και την αντιπαράθεση μαζί της όσον αφορά τις πυρηνικές φιλοδοξίες της ή το Ιράκ. Στο άλλο άκρο, στην Ουάσινγκτον, παρ΄ ότι ο Τζορτζ Μπους επιμένει στον δρόμο της αντιπαράθεσης με το Ιράν και της περιθωριοποίησης της Συρίας, το Δημοκρατικά ελεγχόμενο Κογκρέσο κινείται πλέον προς την αντίθετη κατεύθυνση. Η επίσκεψη που πραγματοποίησε η πρόεδρος της Βουλής Νάνσι Πελόσι, στη Συρία, κάνοντας έξαλλο τον Αμερικανό πρόεδρο, αποτελεί απλώς μία ακόμα απόδειξη πως το ενισχυμένο Δημοκρατικό Κόμμα έχει βάλει πλώρη για μια νέα πολιτική στη Μέση Ανατολή.


ΓΝΩΜΗ Το μάθημα για τους Αμερικανούς

Με τη σύλληψη και την ανακοίνωση για την απελευθέρωση 15 Βρετανών στρατιωτών που ακολούθησε, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έστειλε στους αντιπάλους της ένα σαφές μήνυμα: όπως θα αντιμετωπίζει τη σύγκρουση με σύγκρουση, έτσι θα απαντά και με πραγματισμό σε αυτό που θεωρεί ευελιξία.

Το μήνυμα αυτό θα είναι καλό να ληφθεί υπόψη, καθώς οι ΗΠΑ και το Ιράν φαίνεται να οδεύουν προς τη σύγκρουση.

Αν οι Βρετανοί είχαν ακολουθήσει το αμερικανικό παράδειγμα, μόλις συνελήφθησαν οι ναύτες και οι πεζοναύτες θα είχαν κλιμακώσει τη σύγκρουση ασκώντας μεγαλύτερες πιέσεις στον ΟΗΕ ή στέλνοντας επιπλέον πολεμικά σκάφη στην περιοχή. Αντί γι΄ αυτό, οι Βρετανοί μετρίασαν τις δηλώσεις τους και επέμειναν ότι η διπλωματία είναι το μόνο μέσο για την επίλυση της κρίσης. Οι Ιρανοί το θεώρησαν επίδειξη πραγματισμού εκ μέρους του Λονδίνου και απάντησαν αναλόγως.

Οι ΗΠΑ έχουν δύο επιλογές: θα πρέπει είτε να κλιμακώσουν τη συγκρουσιακή πολιτική τους είτε να υιοθετήσουν μια πολιτική συνδιαλλαγής. Αντί να συγκρατήσει τον ιρανικό κίνδυνο, η κλιμάκωση το πιθανότερο είναι πως θα δημιουργήσει νέους κινδύνους για τις ΗΠΑ. Δεδομένης της ισορροπίας των δυνάμεων στην περιοχή, η συνεχιζόμενη πορεία σύγκρουσης με το Ιράν θα αναγκάσει τις ΗΠΑ να παραμείνουν επ΄ αόριστον στον Περσικό Κόλπο.

Η συνέχιση της πολιτικής της σύγκρουσης θα περιπλέξει επίσης την πολιτική της Αμερικής στο Ιράκ. Οι Ιρακινοί σιίτες εμπιστεύονται το Ιράν και εξαρτώνται από αυτό. Μια πολιτική στο Ιράκ που θα καταστήσει τις ΗΠΑ συμμάχους σουνιτικών αραβικών κυβερνήσεων για την εξάλειψη της ιρανικής επιρροής στο Ιράκ, θα θεωρηθεί μεροληπτική εναντίον των σιιτών. Είναι καιρός να δεχθούμε ότι η πίεση επί 28 χρόνια δεν επηρέασε τη συμπεριφορά του Ιράν. Μια πολιτική υπομονετικής συνδιαλλαγής θα αλλάξει το πλαίσιο και μπορεί να κάνει το Ιράν να δει ότι οι σχέσεις με την Αμερική είναι προς όφελός του.

Μόνο τότε η Τεχεράνη θα χαράξει μια νέα πορεία στο εσωτερικό και το εξωτερικό.

Ο Βάλι Νασρ είναι καθηγητής στη Μεταπτυχιακή Σχολή του Πολεμικού Ναυτικού και συγγραφέας του βιβλίου «Η σιιτική αφύπνιση: Πώς συγκρούσεις μέσα στο Ισλάμ θα διαμορφώσουν το μέλλον». Ο Ρέι Τέικι είναι υφηγητής στο Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων και συγγραφέας του βιβλίου «Κρυμμένο Ιράν: Παράδοξο και εξουσία στην Ισλαμική Δημοκρατία».