ΔΡΟΜΟΙ Ποια συγγνώμη;…

… Τα 200 χρόνια από την κατάργηση της δουλείας στη Βρετανία συμπίπτουν με μια κρίση τύψεων που φαίνεται να κυριεύει την πολιτική και πνευματική ηγεσία της χώρας. Όλοι ζητούν συγγνώμη, πολιτικοί, εκκλησιαστικοί ηγέτες, διασημότητες, με πάθος που σπάνια επιδεικνύουν σε άλλα, τρέχοντα ζητήματα. Υπάρχει…
… άραγε κανείς που να διαφωνεί σήμερα πια πως η δουλεία είναι κακό πράγμα; Κι ωστόσο, το δουλεμπόριο αντιμετωπίζεται σαν «βρετανικό Ολοκαύτωμα» αλλά με χάπι εντ (στο κάτω κάτω, οι Βρετανοί το κατήργησαν). Όλοι λοιπόν σπεύδουν με ενθουσιασμό να δείξουν πως νιώθουν τύψεις για τη δουλεία, διεκδικώντας έτσι μια καθαρή συνείδηση. Όμως, οι συγγνώμες και οι γονυκλισίες δεν είναι παρά κενές τελετουργίες, σχολιάζει ο Μικ Χιουμ στους «Τάιμς του Λονδίνου». Άλλωστε, κανείς δεν πρόκειται να κλειστεί στη φυλακή επειδή αναλαμβάνει σήμερα την ευθύνη για ένα έγκλημα που δεν διέπραξε πριν από 200 χρόνια. Πρόκειται απλώς για υστερόβουλη επίδειξη μεταμέλειας χωρίς συνέπειες. Όλη αυτή η ιστορία μοιάζει με επιδεικτική πλειοδοσία ιερής αγανάκτησης, στην οποία κάθε ομιλητής προσπαθεί να δείξει πως λυπάται για τη δουλεία περισσότερο από τον προηγούμενο και να πείσει πως η δική του συγγνώμη είναι η πιο ειλικρινής από όλες τις υπόλοιπες. Έτσι, ο δήμαρχος του Λονδίνου Κεν Λίβινγκστον πήρε το θάρρος να ζητήσει συγγνώμη εξ ονόματος όλων των Λονδρέζων και κατακεραύνωσε όλους τους άλλους πολιτικούς που δεν έκαναν το ίδιο, σαν να είχαν τα χέρια τους βαμμένα στο αίμα δεκάδων γενεών δούλων.

Δεν είναι…
… όμως μόνο εκείνοι που ζητούν συγγνώμη, αλλά και οι άλλοι που την απαιτούν: οργανώσεις μαύρων, μεταναστών, ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τόσο οι μεν όσο και οι δε, όμως, δεν ωθούνται από ιστορικά κίνητρα αλλά από τις πολιτικές της λεγόμενης πολυπολιτισμικότητας που, μοιραία, εκείνο που στην ουσία διεκδικεί για τον εαυτό της είναι η ταυτότητα του θύματος. Κάθε ομάδα από αυτές που συνθέτουν το μωσαϊκό της πολυπολιτισμικότητας συναγωνίζεται να αποδείξει ότι αυτή έχει υποφέρει περισσότερο από όλες τις άλλες. Ποιος ωφελείται από όλα αυτά; Η εικόνα με την οποία παρουσιάζονται οι μαύροι είναι η εικόνα των δούλων του παρελθόντος, που σαν να μην μπορούν να ξεφύγουν ακόμη από αυτή την κληρονομιά. Όλοι αυτοί που ζητούν συγγνώμη είναι σαν να λένε πως τα σημερινά προβλήματα των μαύρων είναι αποτέλεσμα ενός «ιστορικού ντετερμινισμού» και πως δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γι΄ αυτό (όπως εκείνα τα παιδιά που επειδή τα κακομεταχειρίστηκαν κάποτε στο παρελθόν, δεν μπορούν να φερθούν σωστά στο παρόν).

Είναι θλιβερό…
… η ευγενική ιδέα της χειραφέτησης να ευτελίζεται σε μια προσπάθεια να βάλει κανείς τους άλλους να παραδεχθούν πως πράγματι είναι το αδύναμο θύμα της ιστορίας που υποστηρίζουν ότι είναι.