«Μεταμορφώστε άφοβα την Αθήνα!»

Η μοντέρνα αρχιτεκτονική δεν συγκρούεται με την ιστορία μιας πόλης, υποστηρίζει ο εκπρόσωπος της αρχιτεκτονικής του 20ού αιώνα, Αλβάρο Σίζα
«Στο δωμάτιο του ξενοδοχείου μου ανοίγω τις κουρτίνες και βλέπω την Ακρόπολη. Το χαλί της Αθήνας που απλώνεται από κάτω και φτάνει μέχρι τη θάλασσα. Αν μιλήσουμε για ελληνική αρχιτεκτονική, μιλάμε για τα θεμέλια της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής», λέει ο Πορτογάλος Αλβάρο Σίζα. Ένας από τους σημαντικότερους Ευρωπαίους αρχιτέκτονες, καταξιωμένος μέσα από το διεθνές και πολυδιάστατο έργο του, και με αναρίθμητες διακρίσεις στο εκτενές βιογραφικό του. Η αρχιτεκτονική του Σίζα, σύμφωνα με την επιτροπή του βραβείου Πρίτζκερ που τον τίμησε το 1992, «είναι η χαρά των αισθήσεων, καθώς προκαλεί ευεξία πνεύματος. Κάθε γραμμή και κάθε καμπύλη του είναι τοποθετημένες με ικανότητα και σιγουριά».

Αυτήν τη σιγουριά και την προσπάθειά του τα κτίρια να μην είναι αταίριαστα με το τοπίο παρουσιάζει η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, με αντιπροσωπευτικά έργα του από το 1955 μέχρι σήμερα. Ανάμεσά τους, μακέτες, σχέδια, φωτογραφίες από το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στο Πόρτο, η Γκαλερί Σερπαντάιν στο Λονδίνο, η Εκκλησία Σάντα Μαρία στην Πορτογαλία, αλλά και ιδιωτικές κατοικίες. «Δεν μπορώ να διαλέξω ανάμεσα στα έργα μου ποιο είναι το σημαντικότερο. Είναι μια συνεχής αναζήτηση, από την οποία κάποια ολοκληρώθηκαν απρόσκοπτα και άλλα αντιμετώπισαν προβλήματα, χρονικές καθυστερήσεις και αρνητική κριτική. Εκείνο που συνάντησα είναι ο φόβος για τη μοντέρνα αρχιτεκτονική», λέει ο 74 ετών Σίζα, ο οποίος μίλησε χθες για την αρχιτεκτονική στο Αμφιθέατρο του Μουσείου.

Μια αρχιτεκτονική που οι ειδικοί έχουν χαρακτηρίσει ως αυθεντική περιπέτεια του σχεδιασμού, καθώς μας μεταδίδει μια εξαιρετική αίσθηση ελευθερίας και φρεσκάδας. Εκείνος όμως βλέπει στον ρόλο της αρχιτεκτονικής τον τρόπο να δίνει λύσεις στις ανάγκες των ανθρώπων.

«Σε μια πόλη όπως η Αθήνα, με ιστορικό παρελθόν», λέει, «η ύπαρξη της μοντέρνας αρχιτεκτονικής θα εγείρει αντιδράσεις. Ότι ο αρχιτέκτονας μπορεί να καταστρέψει τα όμορφα ιστορικά κτίρια. Ευτυχώς, οι αρχαιολόγοι μάς βοηθούν με τις ανασκαφές τους, καθώς καταγράφουν την ιστορία των διαφορετικών φάσεων που έχει περάσει η πόλη. Κι έτσι έχουμε τις αποδείξεις ότι οι πόλεις μεταμορφώνονται άλλοτε βίαια, άλλοτε τυχαία και ότι η αρχιτεκτονική δεν προκαλεί ρήξεις, αλλά συμβάλλει δυναμικά στη ζωή των ανθρώπων. Ας μην ξεχνάμε ότι δεν έχουμε τις ίδιες ανάγκες με τους ανθρώπους του παρελθόντος και ότι οι μεταμορφώσεις στην όψη μιας πόλης είναι ανάγκη των κατοίκων της. Οι ανάγκες των ανθρώπων είναι το πρόβλημα που κάθε φορά καλείται να λύσει ο αρχιτέκτονας», εξηγεί ο Σίζα.

Το έργο του έχει δεχτεί θετικές και αρνητικές κριτικές. «Ακόμα και από τις αρνητικές αντιδράσεις μπορείς να βελτιώσεις τη σκέψη σου. Κάποιες από αυτές τις αντιδράσεις προέρχονται από επαγγελματικό φθόνο, από πολιτικές αντιπαραθέσεις. Εκείνο όμως που με πείραξε ήταν όταν με αποκάλεσαν τύραννο που προσπαθεί να επιβάλλει την αρχιτεκτονική του. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει, γιατί προσπάθησα να εξηγήσω αυτό που πίστευα και δεν αρνήθηκα ποτέ τον διάλογο με τους πελάτες μου», συμπληρώνει ο Αλβάρο Σίζα, τον οποίο παρουσίασε στο ελληνικό κοινό ο αρχιτέκτονας Αλέξανδρος Τομπάζης, τονίζοντας ότι «ο Σίζα έχει δημιουργήσει με το έργο του διεθνή σχολή».

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Έργα του Αλβάρο Σίζα» παρουσιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη μέχρι τις 13 Μαΐου. Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ.
210-3453.111

Έμπνευση από τον Γκαουντί

Ο Αλβάρο Σίζα ήθελε να γίνει ζωγράφος και γλύπτης. Η επιμονή όμως του πατέρα του και τα κτίρια του Αντόνιο Γκαουντί τον έπεισαν να ασχοληθεί με την αρχιτεκτονική.

«Πήγαινα ακόμα σχολείο όταν επισκέφθηκα με την οικογένειά μου τη Βαρκελώνη. Στα κτίρια του Γκαουντί έβλεπα τις φόρμες της γλυπτικής. Κάθε κομμάτι, από τα πόμολα, τα παράθυρα, το ταβάνι ήταν διαφορετικά μεταξύ τους. Έμοιαζαν όμως σαν να τραγουδούσαν όλα μαζί έναν σκοπό. Τότε κατάλαβα την έννοια της σύνθεσης, του αρχιτεκτονικού όλου κι έκανα την επιλογή μου».