Σωτηρία από… τεχνητά ηφαίστεια

Μπορεί να ακούγονται τρελές, όμως μερικές εξωφρενικές ιδέες για τη σωτηρία του πλανήτη εξετάζονται σοβαρά από κορυφαίους επιστήμονες στις ΗΠΑ. Το γεγονός φανερώνει τους φόβους τους για την άνοδο της θερμοκρασίας, αλλά και την «αλλεργία» των Αμερικανών στην ιδέα να βάλουν όρια σ΄ έναν τρόπο ζωής βλαβερό για τον πλανήτη.

OΤζέιμς Λάβλοκ, «γκουρού» των οικολόγων και ο άνθρωπος που διατύπωσε τη θεωρία της Γαίας (Gaia) υποθέτοντας ότι η Γη συμπεριφέρεται όπως ένα ζωντανό σύστημα, ήταν κατηγορηματικός την περασμένη εβδομάδα, όταν μίλησε στη βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων: θα είμαστε τυχεροί αν το 20% της ανθρωπότητας επιβιώσει της επικείμενης κλιματικής καταστροφής. «Περάσαμε το σημείο από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή», επέμεινε. «Φτάσαμε στο σημείο που απειλείται ο ίδιος ο πολιτισμός και δεν έχουμε κανένα να κατηγορήσουμε πέρα από την άγνοια και την απληστία μας». Αν η ανθρωπότητα έχει κάποια ελπίδα, πρόσθεσε ο Λάβλοκ, αυτή βρίσκεται στη χρήση ριζοσπαστικών τεχνολογιών.

Τεχνολογίες όπως το τεχνητό ηφαίστειο που εκτοξεύει γιγατόνους θειαφιού στην ατμόσφαιρα· το διαστημικό αλεξήλιο, φτιαγμένο από τρισεκατομμύρια μικρούς ανακλαστήρες ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, που θα μειώσουν κάπως τη θερμοκρασία του πλανήτη· το δάσος των άσχημων τεχνητών «δένδρων» που απορροφά το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα· η «λύση Geritol», η οποία πήρε το όνομά της από μια πολυβιταμίνη με επιπλέον σίδηρο και στο πλαίσιο της οποίας σιδηρόσκονη σκορπίζεται στους ωκεανούς· ή ο στόλος των μεγάλων σκαφών που ραντίζει τον αέρα με θαλάσσιο νερό, δημιουργώντας έτσι επιπλέον σύννεφα για να αντανακλούν το ηλιακό φως πίσω στο Διάστημα.

Το «ηφαίστειο»
Στο πρόσφατο παρελθόν, οι επιστήμονες ήταν απρόθυμοι να εξετάσουν τέτοιες ιδέες. Πολλοί φοβούνταν τις ενδεχόμενες παρενέργειές τους· άλλοι ότι τέτοια προγράμματα μπορεί να θεωρηθεί ότι υποκαθιστούν τον μόνο πραγματικό τρόπο για την αντιμετώπιση του φαινομένου του θερμοκηπίου- τη μείωση των αερίων που το προκαλούν.

Όπως υπογραμμίζει ο Ντέιβιντ Κιθ, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι, κορυφαίος ερευνητής της γεωμηχανικής (geoengineering), οι προσεγγίσεις αυτές δεν υποκαθιστούν τη μείωση της ρύπανσης. Όταν εξερράγη το ηφαίστειο Πινατούμπο, πριν από 16 χρόνια στις Φιλιππίνες, δρόσισε τη Γη για περίπου ένα χρόνο επειδή τα σωματίδια των θειικών ριζών στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας αντανακλούσαν το ηλιακό φως.

Κορυφαίοι επιστήμονες προτείνουν να κάνουμε το ίδιο τεχνητά για να αντισταθμίσουμε την υπερθέρμανση του πλανήτη. Χρησιμοποιώντας αεριωθούμενες μηχανές, πυροβόλα ή αερόστατα για να φτάσουν τα σωματίδια των θειικών ριζών στην ατμόσφαιρα, θα μπορούσαμε να μειώσουμε την ηλιακή θερμότητα αυξάνοντας λίγο μόνο τη ρύπανση από το θείο. «Είναι το μικρότερο από τα δύο κακά», λέει ο Τομ Ουίγκλι του αμερικανικού Εθνικού Κέντρου Ατμοσφαιρικών Ερευνών.

Ήδη έχει τεθεί σε εφαρμογή από μια εταιρεία, τη Ρlanktos Ιnc. στο Φόστερ Σίτι της Καλιφόρνιας. Την περασμένη εβδομάδα απέπλευσε ένα σκάφος της εταιρείας για τον Ειρηνικό Ωκεανό, όπου θα ρίξει στη θάλασσα 50 τόνους σκόνης σιδήρου. Χάρη στον σίδηρο, θα αυξηθεί η ανάπτυξη του πλαγκτού και των φυκιών που απορροφούν το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Σύμφωνα με αξιωματούχους της Ρlanktos, για κάθε τόνο σιδήρου που θα χρησιμοποιηθεί, 100.000 τόνοι άνθρακα θα «απορροφηθούν» από τον ωκεανό.


«Συλλέκτες αέρα» αντί για δέντρα!

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ είναι γνωστά ως «συλλέκτες αέρα» και δεν μοιάζουν καθόλου με δένδρα. Πρόκειται για συσκευές σχεδιασμένες για να μιμούνται τον ρόλο των δένδρων όσον αφορά την κατακράτηση του διοξειδίου του άνθρακα. Φίλτρα συλλαμβάνουν το διοξείδιο του άνθρακα από τον αέρα και μετά το συμπιέζουν ώστε να υγροποιηθεί ή να γίνει πεπιεσμένο αέριο ώστε να μπορεί να μεταφερθεί αλλού. Την ιδέα είχε πριν από σχεδόν μια δεκαετία ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κολούμπια Κλάους Λάκνερ. Θα χρειαζόταν όμως πολλή ενέργεια για να λειτουργήσουν οι συσκευές αυτές. Από την άλλη, ακόμη κι αν κάθε φίλτρο είχε μέγεθος μόλις μιας τηλεοπτικής συσκευής, θα μπορούσε να αφαιρέσει από την ατμόσφαιρα περίπου 25 τόνους διοξειδίου του άνθρακα ετησίως, περίπου δηλαδή όσο παράγει ένας Αμερικανός στη διάρκεια μιας χρονιάς.


Ομπρέλα στο Διάστημα

ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΕΝΟ φθινόπωρο, ο Ρότζερ Έιντζελ, αστρονόμος του Πανεπιστημίου της Αριζόνας, πρότεινε να δημιουργηθεί ένα αλεξήλιο στο Διάστημα. Θα είναι ένα σύννεφο από μικρά, μεγέθους φρίσμπι, διαστημόπλοια, τα οποία θα παρεμβληθούν ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο και θα λειτουργήσουν σαν ομπρέλα, μειώνοντας (κατά 2%, σύμφωνα με τον Έιντζελ) τη ζέστη που προκαλεί ο Ήλιος. Κάθε δίσκος θα ζυγίζει λιγότερο από 30 γραμμάρια, θα έχει διάμετρο 3,3 μέτρα και τρία «αυτιά» λίγων εκατοστών με τα συστήματα ελέγχου. Περίπου 800.000 μπορούν να χωρέσουν σε κάθε πύραυλο που θα εκτοξεύεται και θα χρειαστούν 16 τρισεκατομμύρια, άρα θα εκτοξευθούν 20 εκατομμύρια πύραυλοι. Το κόστος θα είναι τουλάχιστον 3 τρισεκατομμύρια ευρώ σε 30 χρόνια, πιθανόν περισσότερα.