Διεκδικούν τώρα και τον Αϊ-Στράτη

Επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ κ. Σέφερ για το θέμα του Αϊ- Στράτη απέστειλε η τουρκική πλευρά μετά τα σχετικά διαβήματα της Αθήνας, περιλαμβάνοντας σε αυτήν πρωτοφανείς ισχυρισμούς και σηματοδοτώντας τη βούλησή της να επαναφέρει δυναμικά στο σκηνικό των ελληνοτουρκικών σχέσεων την υπόθεση των γκρίζων ζωνών.
Στην επιστολή της- την οποία ο γενικός γραμματέας της Συμμαχίας δεν έκανε τον κόπο να κοινοποιήσει στην ελληνική αντιπροσωπεία, σε μία ακόμη ένδειξη της «ουδετερότητας» του ΝΑΤΟ στα θέματα του Αιγαίου- η Τουρκία δίδει σαφείς ενδείξεις για τις προθέσεις της. Χαρακτηρίζει τον Αϊ-Στράτη «αποστρατικοποιημένη ζώνη»- κάτι που δεν προβλέπεται από τη Συνθήκη της Λωζάννης- και άρα προϊδεάζει πως δεν πρόκειται στις διεκδικήσεις της να στηριχθεί στις υπάρχουσες συνθήκες.

Το πιο σοβαρό στοιχείο από όλα όμως είναι ότι ο Αϊ-Στράτης στην τουρκική επιστολή αναφέρεται και με το τουρκικό του όνομα και αφήνονται αιχμές επί της κυριότητάς του- για πρώτη φορά σε έγγραφο προς τη Συμμαχία. Αυτή ήταν μια πρακτική που η Άγκυρα ακολούθησε στην υπόθεση των βραχονησίδων, τις οποίες ονομάτιζε με τουρκικές ονομασίες που ουδείς εγνώριζε, μέχρι που η Τουρκία υιοθέτησε το 1996 και με την κρίση των Ιμίων την πολιτική των γκρίζων ζωνών.

Διπλωματικές πηγές, υπόψη των οποίων ετέθη από «ΤΑ ΝΕΑ» το θέμα της τουρκικής επιστολής, έλεγαν πως είναι σαφές ότι η Άγκυρα όχι μόνο επαναφέρει το θέμα των γκρίζων ζωνών στην ατζέντα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, αλλά επιπλέον το διευρύνει: από έκει που μιλούσε για κάποιες διαφιλονικούμενες

Η Άγκυρα ανεβάζει όλο και πιο ψηλά τον πήχυ των διεκδικήσεών της στο Αιγαίο

βραχονησίδες κοντά στα παράλιά της, που υποτίθεται ότι έφεραν και ερωτηματικά ως προς τις διεθνείς συνθήκες μεταβίβασής τους προς την Ελλάδα, τώρα προωθεί την αντίληψη ότι γκρίζες ζώνες μπορεί να υπάρχουν σε ολόκληρο το Αιγαίο και μάλιστα σε κατοικημένα νησιά!

Όπλο στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ο στόχος της Άγκυρας είναι προφανής: ανεβάζει όλο και πιο ψηλά τον πήχυ των διεκδικήσεών της, επιδιώκοντας μια συνολική διμερή διαπραγμάτευση με την Ελλάδα, από την οποία να βγει όσο το δυνατόν ωφελημένη. Επιπλέον, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έχει καταλήξει πως πλέον η Αθήνα δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει σε μια τέτοια διαπραγμάτευση το όπλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης- για τον απλούστατο λόγο ότι οι Ευρωπαίοι, ακόμη κι αν η Τουρκία είναι «καλό παιδί» έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου, δεν είναι διατεθειμένοι να δώσουν στην Άγκυρα και πολλά και μάλιστα πλήρη ένταξη.

Από την άλλη πλευρά, η τουρκική διπλωματία και οι Τούρκοι στρατηγοί θεωρούν- όπως έλεγε διπλωματική πηγή στα «ΝΕΑ»- πως οι Αμερικανοί στην υπόθεση του ΡΚΚ αλλά και της προοπτικής ανεξάρτητου Κουρδιστάν όχι μόνο δεν τήρησαν τα υπεσχημένα, αλλά μπορεί και να παίζουν παιχνίδι εις βάρος τους. Ως εκ τούτου η τουρκική πλευρά θεωρεί ότι οι Αμερικανοί τους χρωστούν σε άλλα γήπεδα- και ποιο είναι καλύτερο από το Αιγαίο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να ασκήσει την παραμικρή πίεση στον Τάσσο Παπαδόπουλο.

«Όλα στο τραπέζι». Η επιστροφή της Άγκυρας στην πολιτική τού «όλα στο τραπέζι και να τα λύσουμε διμερώς» ενδεχομένως εξηγεί- λένε διπλωματικές πηγές- και την απόφαση του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών να αναβάλει επ΄ αόριστον την επίσκεψη του Αμπντουλάχ Γκιουλ στην Αθήνα. Όπως λέγεται χαρακτηριστικά στη Βασιλίσσης Σοφίας, «θα ήταν λίγο αντιφατικό να μιλούμε για Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, όταν η άλλη πλευρά σκέφτεται πώς να οξύνει τα πράγματα και να μας φέρει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων»!


Δεν ισχύει για τον Αϊ-Στράτη το καθεστώς αποστρατικοποίησης

Πάγια θέση της Ελλάδας είναι ότι για περιοχές όπως ο Αϊ-Στράτης δεν μπορεί να τίθεται ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης. Κι αυτό, έλεγαν διπλωματικές πηγές, διότι η Ελλάδα θεωρεί ότι η Συνθήκη του Μοντρέ του 1936, βάσει της οποίας δίνεται δικαίωμα επαναστρατικοποίησης, αντικατέστησε τη Σύμβαση για τα Στενά του 1923. Η Σύμβαση για τα Στενά προέβλεπε ότι τα Δαρδανέλλια, η Λήμνος και η Σαμοθράκη είναι αποστρατικοποιημένες περιοχές.

«Εξάλλου σε αυτό συνηγορεί και η δήλωση του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Αράς στην Τουρκική Εθνοσυνέλευση το 1936 ότι η Σύμβαση για τα Στενά αντικαθίσταται από τη Συνθήκη του Μοντρέ. Συνεπώς, το καθεστώς αποστρατικοποίησης δεν μπορεί να ισχύσει», λέει ο Πέτρος Λιάκουρας, διεθνολόγος από το Πανεπιστήμιο Πειραιά. Σημειώνεται ότι η τουρκική πλευρά έχει ήδη θέσει θέμα γκρίζων ζωνών για τα Ίμια και για 150 ακόμη νησάκια και βραχονησίδες, τα οποία δεν έχει κατονομάσει.

Σε κάθε περίπτωση, έλεγαν διπλωματικές πηγές, «αν η Τουρκία εγείρει επίσημα θέμα ελληνικής κυριαρχίας του νησιού, δεν έχει νόημα η ελληνική πλευρά να εμπλακεί, γιατί στο τέλος η Τουρκία θα αναγκαστεί να πει ό,τι είπε και για τη Γαύδο:

“συγγνώμη, λάθος”».


Πρόταση αποστρατικοποίησης της εντός των τειχών περιοχής στη Λευκωσία

O τοίχος στο οδόφραγμα του Λήδρα Πάλας κατεδαφίστηκε από άνδρες των κυπριακών αρχών ασφαλείας, αλλά είναι άγνωστο αυτή τη στιγμή εάν θα ανοίξει νέα δίοδος από και προς τα κατεχόμενα.

Ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος δήλωσε στις Βρυξέλλες ότι η κυπριακή κυβέρνηση σχεδίασε μονομερώς εδώ και κάποιες ημέρες την κατεδάφιση του οδοφράγματος στην οδό Λήδρας, αλλά επέμεινε στους όρους που είχε θέσει ήδη από το 2005. Δηλαδή, ότι για να ανοίξει νέα δίοδος πρέπει να αποσυρθούν τα τουρκικά στρατεύματα που βρίσκονται στην περιοχή, να ενισχυθούν τα οικοδομήματα που είναι υπό κατάρρευση στις δύο πλευρές της οδού Λήδρας και τα τουρκικά στρατεύματα να επιτρέψουν στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ να ελέγξει εάν υπάρχουν ναρκοπέδια.

Ο Κύπριος Πρόεδρος επέρριψε την ευθύνη στην Άγκυρα λέγοντας ότι το εμπόδιο δεν ήταν το οδόφραγμα των κυπριακών αρχών ασφαλείας, αλλά η παρουσία του τουρκικού στρατού στην περιοχή και τώρα που το οδόφραγμα κατεδαφίστηκε θα γίνει ακόμα σαφέστερο ποιο είναι το πραγματικό εμπόδιο. Η κυπριακή κυβέρνηση αναμένει τώρα να αρχίσει διάλογος με την τουρκοκυπριακή πλευρά για τους όρους και τις προϋποθέσεις λειτουργίας της νέας διόδου. Ο κ. Παπαδόπουλος έθεσε με τις δηλώσεις του το πλαίσιο ζητώντας είτε να αποσυρθούν οι δυνάμεις του τουρκικού στρατού και της Εθνοφρουράς 100 μέτρα αντίστοιχα από τα δύο οδοφράγματα είτε να αποστρατικοποιηθεί ολόκληρη η εντός των τειχών Λευκωσία.

Τους αιφνιδίασε. Διπλωματικές πηγές θεωρούν ότι η αιφνιδιαστική απόφαση του κ. Παπαδόπουλου είχε μάλλον ως κύριο αποδέκτη τις Βρυξέλλες, όπου η κυπριακή κυβέρνηση υφίσταται πιέσεις να αποδεχθεί το απευθείας εμπόριο με τους Τουρκοκυπρίους στη βάση μιας απαράδεκτης- σύμφωνα με την κυπριακή πλευράφόρμουλας (που προωθεί ο κ. Όλι Ρεν) διεξαγωγής του, μέσω κατεχόμενων λιμανιών ή του κατεχόμενου αεροδρομίου.

Η κατεδάφιση στην οδό Λήδρας αλλά και σε δεύτερο οδόφραγμα στον Πύργο Τυλληρίας δείχνει την πολιτική βούληση της κυπριακής κυβέρνησης να κατοχυρώσει την ελεύθερη επικοινωνία προσώπων και προϊόντων, έλεγαν κυβερνητικές πηγές, όχι όμως υπό συνθήκες που θα αναβαθμίζουν πολιτικά το ψευδοκράτος.

Επιτόπου πήγαν χθες ο πρεσβευτής των ΗΠΑ και ο ύπατος αρμοστής της Βρετανίας, οι οποίοι σε δηλώσεις του χαιρέτισαν την κατεδάφιση ως ενέργεια που μπορεί να οδηγήσει στο άνοιγμα νέας διόδου αλλά και να αναζωπυρώσει τις συνομιλίες μεταξύ των δύο πλευρών για την υλοποίηση της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου.