[ Πρόσωπα ] Η «κόκκινη νησίδα» της Ανδαλουσίας

Δήμαρχος της Μαριναλέντας, μιας ισπανικής κωμόπολης φημισμένης για τους αγροτικούς αγώνες της, ο Χουάν Μανουέλ Σάντσες Γκορντίγιο συντηρεί το πνεύμα της αντίστασης.

Τα πρώτα δεκαπέντε χρόνια της μεταπολίτευσης στην Ισπανία, σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, απεργία ή άλλο σημαντικό γεγονός, οι ανταποκριτές των ισπανικών μέσων ενημέρωσης στην Ανδαλουσία δέχονταν σταθερά ένα τηλεφώνημα από τη Μαδρίτη: «Πηγαίνετε να δείτε τι γίνεται στη Μαριναλέντα». Εκατοντάδες σελίδες εφημερίδων και ώρες ολόκληρες τηλεοπτικών ειδήσεων έχουν καλυφθεί με τις καταλήψεις γαιών από τους οργισμένους αγρότες αυτής της κωμόπολης, νότια της Σεβίλλης, στην οποία όλα τα στερεότυπα και οι θρύλοι γύρω από τις αγροτικές κινητοποιήσεις της Ανδαλουσίας γίνονταν πραγματικότητα.

Μετά τη δεκαετία του 1990, ο εκσυγχρονισμός εκτόπισε τη Μαριναλέντα από τους προβολείς της δημοσιότητας. Ο θρύλος της «κόκκινης νησίδας» διατηρήθηκε ωστόσο από τον δήμαρχό της, ιδρυτή του εθνικιστικού ανδαλουσιανού κόμματος Ομάδα Ενότητας Εργαζομένων (CUΤ), που είναι ενταγμένο στην αντιπολιτευόμενη Ενωμένη Αριστερά (ΙU). Ο Χουάν Μανουέλ Σάντσες Γκορντίγιο έχει κερδίσει όλες τις δημοτικές εκλογές από το 1979 και όχι μόνον αυτές. Στο δημοψήφισμα που διεξήχθη στις 18 Φεβρουαρίου για τη μεταρρύθμιση του καθεστώτος αυτονομίας της Ανδαλουσίας, η Μαριναλέντα με τους 3.000 κατοίκους της ήταν ο μοναδικός από τους 770 δήμους της αυτόνομης περιφέρειας στον οποίο θριάμβευσε το «όχι». Ενώ το «ναι» κέρδισε στην Ανδαλουσία το 87,45% των ψήφων, το «όχι» συγκέντρωσε στη Μαριναλέντα 59,63%. Ακόμη και η συμμετοχή ήταν εκτός συναγωνισμού: 64,01% έναντι μέσου όρου 36,28% σ΄ όλη την Ανδαλουσία. «Και να φανταστείτε ότι σχεδόν δεν κάναμε εκστρατεία», λέει γελώντας ο Γκορντίγιο στην «Ελ Παΐς».

Αυτό το οχυρό των αγροτικών αγώνων δεν έχει πια μεγάλη σχέση μ΄ αυτό που ήταν το 1979. Σήμερα η ανεργία έχει εκμηδενιστεί. Επί σχεδόν μία δεκαετία, κάθε απόγευμα, οι χωρικοί παρατάσσονταν μπροστά στο αγρόκτημα Ελ Χουμόσο, ιδιοκτησία του δούκα του Ινφαντάντο, για να απαιτήσουν γη. «Ο δούκας είχε 170.000 στρέμματα, τα οποία μόλις που καλλιεργούσε, ενώ ο κόσμος δεν είχε να φάει», θυμάται ο Γκορντίγιο. «Τελικά η αυτόνομη κυβέρνηση της Ανδαλουσίας τον έπεισε να της παραχωρήσει 12.000 στρέμματα. Πρέπει να είχε πια κουραστεί…». Στο Ελ Χουμόσο, που σήμερα είναι μια μάρκα λαδιού ποιότητας, ιδρύθηκαν οκτώ αγροτικοί συνεταιρισμοί. Όλα τα μέλη τους αμείβονταν το ίδιο: 40 ευρώ την ημέρα είτε δούλευαν στα γραφεία είτε στα χωράφια.

Για τον δήμαρχο της Μαριναλέντας, ήταν απολύτως φυσικό να αντιταχθεί στο νέο καθεστώς αυτονομίας: στον σχετικό νόμο, η Ανδαλουσία δεν αναγνωρίζεται ως έθνος, δεν γίνεται λόγος για αγροτική μεταρρύθμιση ούτε για τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις του Μορόν και του Ρότα. Στο δημαρχείο, τον Γκορντίγιο περιμένουν τώρα μετανάστες. «Είναι οι νέοι μεροκαματιάρηδες», λέει ο δήμαρχος. «Φτάνουν ώς εδώ σπρωγμένοι από την απελπισία».