Γλυπτική του ξεριζωμού και του έρωτα

Μετέτρεψε την πολυσύχναστη Πλατεία Χρυσοστόμου Σμύρνης, στη Νέα Σμύρνη, σε μια πολιτεία φτιαγμένη κυρίως από γλυπτά για τον ξεριζωμό (των Μικρασιατών, των Αρμενίων…), ενώ για να ζήσει πουλούσε τα μικρά κεραμικά αριστουργήματά του στα καταστήματα τουριστικών ειδών. Ο αιχμηρός, πρωτοπόρος και πολυτάλαντος Βάσος Καπάνταης αποκαλύπτεται για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό μέσα από την έκθεση 360 μικρών και μεγάλων σε διαστάσεις έργων του (σε χαλκό, μάρμαρο, πωρόλιθο, πέτρα, μέταλλο και πηλό και σχέδια) που φιλοξενείται στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη και συνοδεύεται από κατάλογο (Εκδόσεις Άγρα). Πρώτη φορά, αφού ποτέ στη 40χρονη καριέρα του δεν θέλησε να εκθέσει σε γκαλερί, καθώς θεωρούσε πως η αγορά της τέχνης λειτουργεί με τρόπο που ζημιώνει το έργο.

«Ο Βάσος Καπάνταης είναι ένας γλύπτης που παρά το μέγεθος και την ποιότητα του έργου του παραμένει εν πολλοίς άγνωστος, ουσιαστικά εκτός της ιστορίας της νεοελληνικής γλυπτικής, θύμα κι αυτός της φτωχής ιστοριογραφίας της τέχνης στη χώρα μας» λέει ο επιμελητής της έκθεσης, εικαστικός, Γιώργος Χατζημιχάλης για τον καλλιτέχνη που χρησιμοποίησε διαφορετικές πηγές, πρότυπα, υλικά και τεχνικές.

«Η ποιότητα και η ευρηματικότητα αυτών των έργων είναι συναρπαστική. Την εποχή του πλήρους εξευτελισμού της δημόσιας γλυπτικής στην Ελλάδα, με τα ανοσιουργήματα αισχρών μετεμφυλιακών, ακροδεξιών κατασκευασμάτων, τα έργα του Βάσου Καπάνταη είναι από τα λίγα που στάθηκαν πραγματικά στα πόδια τους».

Τί κρύβεται πίσω από τα λιτά, ιδιόμορφα γλυπτά του Μικρασιάτη στην καταγωγή δημιουργού, που έφυγε από τη ζωή πριν από 17 χρόνια σε ηλικία 66 ετών; Από τη μια ο ξεριζωμός του 1922 και οι πληγές της Κατοχής που τον επηρέασαν βαθιά και έγιναν αιτία να δημιουργήσει ορισμένα από τα σπουδαιότερα- κυρίως δημόσια- έργα του, όπως το Ηρώο Ερυθραίας ή το Ηρώο Αντώνη Οικονόμου με κορυφαίο το έργο της Πλατείας Χρυσοστόμου, που αποτελείται από δέκα διαφορετικά γλυπτά. Και από την άλλη η χαρά του έρωτα, η ευδαιμονία της ομορφιάς, η άνοιξη, οι απολαύσεις της ζωής, όπως διακρίνεται στα μικρότερης κλίμακας έργα του όπου ο αισθησιασμός συχνά συγκρούεται με τη μοναξιά.

Από το ρεπερτόριό του όμως δεν έλειψαν τα μετάλλια για δήμους και εταιρείες (ή και ως αυτόνομα έργα, χωρίς να έχουν παραγγελθεί)- αποδεικτικά της μεγάλης του μαστοριάς- ούτε οι κεραμικές αριστοτεχνικές του φρίζες από τις οποίες ο σπουδαγμένος αρχαιολόγος κέρδιζε χρήματα.

«Έζησε, ηθελημένα, σχετικά απομονωμένος με λίγους καλούς φίλους, με τις σκέψεις και τις δυσκολίες της ζωής», λέει δίνοντας το προφίλ του Βάσου Καπάνταη ο Γιώργος Χατζημιχάλης. «Συνειδητά δεν ζήτησε τη δημοσιότητα παρ΄ ότι μεταξύ των συναδέλφων του είχε μεγάλο κύρος και ήταν ιδιαίτερα γνωστός. Το ταξίδι του το μοιράστηκε με τους ανθρώπους του και το έργο του. Ένα έργο πολύ ισχυρό, σύγχρονο, πολύπλοκο, σημαδιακό».

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Βάσος Καπάνταης, Γλύπτης» εγκαινιάζεται στις 20.00 στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου, τηλ.
210-3453.111). Έως τις 6 Μαΐου.

Δέκα σταθμοί ζωής

1924: Γεννιέται στις 16 Μαΐου στη Μυτιλήνη από πρόσφυγες γονείς. 1942: Σπουδάζει Γλυπτική στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική. 1948: Απολύεται από το υπουργείο Ανοικοδομήσεως όταν χειροδικεί κατά του φρουρού του υπουργού. 1952: Καταστρέφεται το υπερφυσικού μεγέθους άγαλμα Ηρώο Νίκης, που έφτιαξε ενώ υπηρετούσε τη στρατιωτική του θητεία (δεν στήθηκε ποτέ). 1956: Εκθέτει στην «Sagittarius Gallery» της Νέας Υόρκης σε ομαδική έκθεση. 1960: Σχεδιάζει την πρώτη ξενοδοχειακή μονάδα του, «Μinos Βeach». 1961: Διατυπώνει την άποψη ότι «αν ο Χαλεπάς είχε τη στήριξη ενός υπουργείου Πολιτισμού όπως το γαλλικό, θα εθεωρείτο ένας από τους μεγαλύτερους γλύπτες του κόσμου». 1970-1989: Στήνει περισσότερα από δέκα έργα του σε δημόσιους χώρους, από την Πρέβεζα έως την Ύδρα. 1971: Εκθέτει στο Λονδίνο. 1990: Πεθαίνει στις 18 Δεκεμβρίου από ανακοπή καρδιάς.