Ελληνικός καθρέφτης Β΄

Η φετινή χρονιά φαίνεται να ευνοεί την ελληνική δραματουργία
Φαίνεται πως όσο προχωράει ο χρόνος, η παλαιά εμμονή στον νεορεαλισμό, τον νατουραλισμό, τη λαϊκή ηθογραφία, υποχωρεί και οι συγγραφείς μας χωρίς να εγκαταλείπουν τη θέα του κοινωνικού μας σώματος άρχισαν να βλέπουν διαφορετικά τον κόσμο κι όταν ακόμη καταπιάνονται με καυτά και επίκαιρα φαινόμενα του καθημερινού βίου κι όταν, αντίστροφα, αντλούν υποθέσεις από γεγονότα άλλων κοινωνιών προσπαθούν οι προβληματισμοί τους να εντάσσονται στα ζητούμενα του παρόντος μας.

Στην Πειραματική Σκηνή του Εθνικού Θεάτρου στο «Από μηχανής θέατρο» παρουσιάζονται μονόπρακτα του μακαρίτη πλέον Βασίλη Ζιώγα. Τα μονόπρακτα αυτά έμειναν σκηνικά εξόριστα για περίπου πενήντα χρόνια. Ο Ζιώγας σπούδασε γύρω στα 1957 στη Βιέννη και εκεί όπως μας προίκισε με τεκμήρια ο γνώστης καθηγητής Βάλτερ Πούχνερ συνέπεσε με μια ιδιάζουσα ομάδα Αυστριακών συγγραφέων που αποτέλεσαν μια παράλληλη με τη γαλλική και τη γερμανική μεταπολεμική μόδα του θεατρικού, ποιητικού και πεζογραφικού μοντερνισμού.

Ο Ζιώγας αφομοίωσε δημιουργικά τη μέθοδο και το στυλ που ανακάτευε με οίστρο το παράδοξο με το μακάβριο, το φανταστικό με το εξωτικό, τη ρητορική του υπερρεαλισμού με τη λεξιλαγνεία. Ο Ζιώγας υπήρξε αδελφικός μου φίλος (είμαστε εξάλλου και σκανδαλωδώς συνομήλικοι) από την εποχή της στρατιωτικής μας θητείας. Τα πέντε μονόπρακτά του που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της παράστασης που συνέθεσε και σκηνοθέτησε ο Νίκος Μαστοράκης, τα γνωρίζω και από το 1961 διαθέτω δακτυλόγραφα αντίγραφα. Ήταν η εποχή που ο Ζιώγας τάραξε τα νερά του θεάτρου μας με το «Προξενιό της Αντιγόνης». Ο Ζιώγας διέθετε μια σπινθηροβόλα ματιά ώστε να καταυγάζει τα οικεία γεγονότα με περίεργες φωτοσκιάσεις, φωταψίες και κρουνούς ιριδισμών. Έτσι έβλεπε πίσω από τους σφριγηλούς μυώνες ενός γυμναστή τα οστά του, πίσω από το στήθος μιας εράσμιας κυρίας καπνίστριας τον συρρικνωμένο της πνεύμονα, πίσω από το χαζοχαρούμενο χαμόγελο ενός σταρ την τεχνητή του οδοντοστοιχία. Το βιτριολικό του χιούμορ το επιστράτευε ώστε να μπορεί κάθε φορά να βλέπει σε κάθε ζωντανό το τραβερσωμένο νεκρικό του κουφάρι μέσα στο φέρετρο, τη βουλιμία των μικροαστών σαν ανθρωποφαγία. Σατιρικός υψηλών επιτεύξεων, ο Ζιώγας είχε τον οίστρο ενός Σουΐφτ και τη ροπή προς το φαντασιώδες ενός Πόε παράλληλα με τη φιλολογική τερατωδία ενός Ραμπελέ. Ο Νίκος Μαστοράκης με τη συνδρομή της Εύας Μανιδάκη στην όψη και της Μαρίας Αλβανού στην κίνηση αποκατέστησε τα «ορφανά» του Ζιώγα έξοχα. Παρόλο που δεν θεωρώ αναγκαίες τις ενέσεις μακάβριου χιούμορ με την παρεμβολή των κειμένων των Μισέλ Φάις, Μάριου Χάκκα, Αχ. Παράσχου και του σκηνοθέτη, ομολογώ πως ανήκαν στο ίδιο μήκος κύματος και ποιότητας με τα μονόπρακτα του αείμνηστου φίλου.

Η ταλαντούχα ομάδα ηθοποιών που τα υπερασπίστηκε με επικεφαλής τη Μαρία Κεχαγιόγλου, τον Νίκο Αλεξίου, τον Γιάννη Περλέγκα, τον Δημ. Κουτρουβιδέα, τη Νικολέτα Βλαβιανού, την Τζίνα Θλιβέρη έπαιξε με οίστρο πάνω στο «κλειδί» του υπερρεαλιστικού κώδικα: «Το θεσπέσιο πτώμα».

ΙΝFΟ

Ακαδήμου 13, Μεταξουργείο, τηλ. 210- 5231.131

Το δράμα των νέων ηθοποιών

Το «Ανοιχτό Θέατρο» του Γιώργου Μιχαηλίδη που τόσα έχει προσφέρει στον θεατρικό μας πολιτισμό επανήλθε, ευτυχώς, στη θεατρική άμιλλα με τρία μονόπρακτα- μονολόγους τριών δόκιμων συγγραφέων που καταπιάνονται πρώτη φορά με το θέατρο. Και ευδοκιμούν, όχι απροσδόκητα, αφού ο μονόλογος είναι ο πλέον κατάλληλος δρόμος για να ακολουθήσει κανείς προς τη μεγάλη δημοσιά του πλήρους θεάτρου.

Ο Μάνος Ελευθερίου, μέγας ποιητής λυρικός και δόκιμος πεζογράφος, παλιός ηθοποιός (που κράτησε για το θέατρο τη λατρεία της αποκάλυψης της αλήθειας και της ειλικρίνειας των αισθημάτων) γράφει για το συχνό δράμα των νέων ηθοποιών που ταλαιπωρούνται από συμπλεγματικούς σκηνοθέτες στις οντισιόν. Εντοπίζει όμως την περίπτωση σε αλλοδαπό καλλιτέχνη που δεν είναι αποφασισμένος, έναντι πινακίου φακής, να αφεθεί στον εξευτελισμό. Ο Γιώργος Μιχαηλίδης καθοδήγησε τον νέο ηθοποιό Πέτρο Σπυρόπουλο να συνδέσει έναν ρόλο με άξονα, μουσικές κλιμακώσεις, εσωτερικότητα και οργή. Ο Μένης Κουμανταρέας καταπιάνεται με έναν Αλβανό επιβήτορα αρσενοκοίτη σε πλήρη υπαρξιακή σύγχυση, με αισθήματα τρυφερότητας προς το κορίτσι του, την παραδουλεύτρα μάνα του και την άρρωστη στην πατρίδα του γιαγιά του!! Ο Κουμανταρέας δεν μένει στο σκαμπρόζικο, πιασάρικο θέμα του, διεισδύει στο βάθος της νεανικής σύγχυσης και ανιχνεύει την τραγωδία του εμιγκρέ που παλεύει ανάμεσα στις εργασιακές δυσκολίες, την ανεργία και την εύκολη απόκτηση χρημάτων που συνεπάγεται ελαστικότητα συνείδησης.

Ο Μάνος Καρατζογιάννης που ερμήνευσε τον επικίνδυνο να γλιστρήσει σε χυδαιότητα και υπερβολές ρόλο, με ένταση, σαφήνεια σχεδιασμού και μετρημένες μεταπτώσεις, έδειξε τη γερή του τεχνική και τον καλά αρθρωμένο λόγο του.

Η Μάρω Δούκα έγραψε μια σπαρακτική μαρτυρία μιας Ουκρανής μετανάστριας που έγινε αντικείμενο πολλαπλής σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Το θέμα δεν είναι πρωτότυπο, αλλά η γραφή της Δούκα είναι συνταρακτικά ωμή και αποκαλυπτική στην καταγγελία των μηχανισμών που παράγουν και στον τόπο μας πλέον κτηνώδη ευδαιμονισμό.

Ο Γιώργος Μιχαηλίδης αξιοποίησε σ΄ αυτόν τον θαυμάσιο μονόλογο ένα μοναδικό υποκριτικό τεφαρίκι. Η Λουκία Μιχαλοπούλου (που πριν από μια εβδομάδα σ΄ αυτή τη θέση και για τον μικρό της ρόλο στην «Επιστροφή» μού έδωσε την ευκαιρία να τη χαιρετήσω ως μέγα τάλαντο) εισβάλλει στην ελληνική σκηνή ως υποκριτικός τυφώνας. Ηθοποιός έτοιμη για τα ΠΑΝΤΑ. Φωνή, συναίσθημα, κίνηση, χρόνωση ρυθμός. ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ. Αν συμβεί και καβαλήσει το καλάμι, να ξέρει πως δεν θα απογοητεύσει όσους σήμερα την καλωσορίζουν. Θα στερήσει από το ελληνικό θέατρο μια ηθοποιό που την είχε απόλυτη ανάγκη. Μπορεί, αρκεί να θέλει, να επιλέγει και να πειθαρχεί, να αναδειχθεί σε απόλυτη ντίβα.

Στο «Ανοιχτό Θέατρο» και στον Γιώργο Μιχαηλίδη που μας χάρισε κάποτε το υποκριτικό φαινόμενο Λευτέρης Βογιατζής, χρωστάμε πλέον ευγνωμοσύνη που μας χάρισε τρεις νέους ώριμους συγγραφείς και μια ηθοποιό- αποκάλυψη.

ΙΝFΟ

Κάλβου Γκύζη, τηλ. 210- 6445.749

Στον κόσμο της γεύσης

Στο «Τρένο στο Ρουφ» αυτό το αξιολάτρευτο εύρημα- απόκτημα της Τατιάνας Λύγαρη, παίζεται μια εξυπνότατη παραλλαγή του παραμυθιού της Σταχτοπούτας της Λένας Διβάνη με τον τίτλο «Πεντανόστιμη». Η μεταφορά του παραμυθιού στον κόσμο της γεύσης και της γαστρονομίας με τη συνδρομή της μαγειρικής σοφίας του Ηλία Μαμαλάκη δίνει την ευκαιρία στη σκηνοθέτιδα Λύγαρη να στήσει μια ευφρόσυνη παράσταση, τερπνή, μελωδική και «μυρωδάτη», γεμάτη νοστιμιές, ευφορία και απόλαυση. Ανάλαφρο θέαμα, κάτι ανάμεσα σε ανέκδοτο, επιθεώρηση και μιούζικαλ το θέαμα και το ακρόαμα γοητεύουν, χάρη στα έξοχα κοστούμια της Λελούδα, τις ενορχηστρώσεις του Μηνά Αλεξιάδη, τις χορογραφίες της Χατζηαντωνίου.

ΙΝFΟ

Κωνσταντινουπόλεως μεταξύ Ιεράς Οδού και Χαμοστέρνας.
Τηλ. 210- 5298.992

Χάρμα η δαιμόνια Θωμαΐς Ανδρούτσου, ηθοποιός με γκελ, η βιτριολική Φανή Γέμτου, η αφοπλιστική Αμοργιανού και δίπλα στον έμπειρο και μελωδικό Περδίου, ο πολλά υποσχόμενος Σαχπεκίδης.

Να, και μια φορά που στο θέατρο δεν χορταίνουν μάτια και αυτιά μονάχα, αλλά απολαμβάνουν γεύση και όσφρηση.


Σπουδή πάνω στον θάνατο

Στο θέατρο «Άνεσις» ο Απόστολος Δοξιάδης εμπιστεύτηκε στον Γιώργο Κοτανίδη μια σπουδή πάνω στον θάνατο, όπως αυτή γίνεται άξια να μελετηθεί, αφού πρόκειται για την πορεία προς το άγνωστο ενός μεγάλου μαθηματικού, του Κουρτ Γκέντελ. Ο Δοξιάδης εστιάζει τη σπουδή του στις τελευταίες μέρες του μεγαλοφυούς αυτού ποιητή των αξιωμάτων των αριθμών, όταν αρνείται να λάβει τροφή στο νοσοκομείο που έχει εισαχθεί, υπερασπιζόμενος με το φθίνον κορμί του το θεώρημα της Μη πληρότητας. Είναι αξιοσημείωτο το εύρημα του Δοξιάδη, αφού ο ετοιμοθάνατος επιστήμονας φαίνεται να αποδεικνύει στην πράξη πως η ζωή και ο θάνατος είναι δύο αξιώματα που δεν έχουν καμία τελεσίδικη λύση. Το εύρημα είναι θαυμάσιο αλλά η δραματουργική του επεξεργασία, η θεατρική του μορφή πάσχει.

Τραβάει σε μάκρος, επαναλαμβάνονται μοτίβα, παρεμβάλλονται χωρίς ανάλογη αποδεικτικότητα άλλα (σαφώς η αλαζονεία του μαθηματικού αντιπάλου Δαβίδ Χίλμπερτ που υπερασπιζόταν τη θεωρία της Πληρότητας δεν φάνηκε δραματουργικά ως υπαρξιακό και φιλοσοφικό αντίπαλο δέος), έτσι ώστε το όλον να κουράζει. Κάτι που δεν μπόρεσε να διορθώσει, να αναπληρώσει κάπως η σκηνοθεσία του Καφετζόπουλου. Ο σκηνοθέτης είδε μόνο τα εξωτερικά στοιχεία του έργου, τόνισε τα κωμικά, έδειξε περισσότερο έναν γρουσούζη ή δύστροπο γέρο επιστήμονα κι όχι μια τραγική φιγούρα ενός σοφού που υποδεικνύει πως τα μαθηματικά δεν είναι ακροβατισμοί, αλλά φόρμες που σχολιάζουν την εμπειρία.

Οι πολλοί, καλοί ηθοποιοί της διανομής ακολουθώντας τη γενική γραμμή της σκηνοθεσίας έμειναν στην επιφάνεια, εκτός από τον Γιώργο Κοτανίδη που σχεδίασε με μέτρο και τραγικό προσωπείο τον μεγάλο επιστήμονα. Αντίθετα ο Θανάσης Δήμου (Χίλμπερτ) αφέθηκε από τη σκηνοθεσία να γελοιοποιήσει έναν έξοχο επιστήμονα που απλώς πιστεύει στην ουτοπία και στην τελειότητα των μαθηματικών. Η θαυμάσια θεατρίνα Σμαράγδα Σμυρναίου σχεδίασε με σαφήνεια έναν ρόλο (διαιτολόγος) που δραματουργικά χώλαινε και έναν άλλο (μητέρα ανορεκτικής κόρης) που γελοιογραφούσε τα γεγονότα. Η Εύα Κοτανίδου (ηθοποιός- αφηγήτρια κ.λπ.), προσπαθώντας να διαφοροποιήσει τους ρόλους της, έπεσε σε υπερβολές και υπερπαίξιμο. Αντίθετα φρεσκάδα και αμεσότητα είχε η υπόκριση της Ιζαμπέλας Κογεβίνα. Το γεωμετρικό σκηνικό της Τρικεριώτη κοντράριζε με την καθημερινότητα του ύφους της σκηνοθεσίας.

ΙΝFΟ

Κηφισίας 14, τηλ. 210- 7707.227