Επιστήμη

Γυναίκες από τα 12 χρόνια τους

Όσο νωρίτερα εισέρχεται ένα κορίτσι στην εφηβεία τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να υποφέρει αργότερα
από κατάθλιψη, να εμφανίσει καρκίνο του μαστού, να μείνει έγκυος στην εφηβεία ή να εθιστεί σε ναρκωτικά
Τα κορίτσια στη Δύση βιάζονται να μεγαλώσουν. Τα τελευταία 150 χρόνια, η σεξουαλική τους ανάπτυξη, που ξεκινά με την πρώτη εμφάνιση της εμμηνόρροιας, γίνεται ολοένα και νωρίτερα. Κάποτε γινόταν στα 17 χρόνια, σήμερα στα 1213. Μάλιστα, οι πολλές επιστημονικές έρευνες που προσπαθούν να βρουν τα αίτια δείχνουν ότι οι γονείς και ιδίως ο πατέρας παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο. Και τα αγόρια ωριμάζουν νωρίτερα, όμως η δική τους ανάπτυξη είναι πολύ πιο δύσκολο να μετρηθεί κι έτσι οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πολλά. Η πρώιμη ανάπτυξη δεν είναι απλά θέμα χαμένης παιδικής ηλικίας, αλλά μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία. Όσο νωρίτερα φτάνει ένα κορίτσι στην εφηβεία τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να υποφέρει από κατάθλιψη, να εμφανίσει καρκίνο του μαστού, να μείνει έγκυος στην εφηβεία, να εθιστεί σε ναρκωτικά ή να μην είναι ικανοποιημένη από την εικόνα του σώματός της.

Αναζητούν αιτίες. Σίγουρα, η τεράστια βελτίωση στη διατροφή και την υγεία στις ανεπτυγμένες χώρες επηρεάζει την ανάπτυξη των παιδιών. Οι επιστήμονες όμως ξέρουν πως δεν είναι αυτός ο μόνος λόγος, γι΄ αυτό εξακολουθούν να αναζητούν τις αιτίες. Θα ήθελαν να βρουν για παράδειγμα γιατί τα κορίτσια που μεγαλώνουν χωρίς τον βιολογικό τους πατέρα συνήθως ωριμάζουν πιο γρήγορα ή γιατί σε χώρες με παρόμοιο βιοτικό επίπεδο διαφέρει κατά πολύ η ωρίμαση των κοριτσιών.

Το 1991, ο ψυχολόγος Τζέι Μπέλσκι από το Πανεπιστήμιο του Λονδίνου ανέπτυξε τη θεωρία της ψυχοκοινωνικής επίσπευσης. Σύμφωνα με αυτήν, τα κορίτσια που βιώνουν μεγάλο στρες στην οικογένεια ωριμάζουν ταχύτερα. Ο Μπέλσκι λέει στο περιοδικό «Νew Scientist» ότι, ανάλογα με όσα ζει σε μικρή ηλικία, το κορίτσι προβλέπει ασυνείδητα πόση στήριξη θα έχει αργότερα στη ζωή του από την οικογένεια. Αν το οικογενειακό περιβάλλον είναι δυσάρεστο, το κορίτσι καταλαβαίνει πως δεν μπορεί να περιμένει πολλά από τους γονείς του αργότερα και διαισθάνεται πως θα είναι καλύτερα αν υιοθετήσει μία «στρατηγική πρώιμης αναπαραγωγής», όπως πρώιμη εφηβεία, εμμηνόρροια και εγκυμοσύνη ή βραχυπρόθεσμες σχέσεις. Από την άλλη, ένα κορίτσι που μεγαλώνει σε πιο σταθερό κι αγαπημένο περιβάλλον, αναπτύσσεται αργότερα. Οικογενειακό στρες. Αρκετές έρευνες που εξετάζουν τη σχέση ανάμεσα στην οικογένεια και την αναπαραγωγική στρατηγική έχουν δείξει ότι το οικογενειακό στρες μπορεί να επιταχύνει το ξεκίνημα της εμμηνόρροιας τέσσερις με έξι μήνες. «Ακόμα και μικρές αλλαγές στην ανάπτυξη ενός κοριτσιού μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση στη γονιμότητα και στην πιθανότητα μίας γυναίκας να συλλάβει κατά τη διάρκεια της ζωής της», εξηγεί ο Μπέλσκι.

Ο ρόλος του πατέρα. Ο ιδιαίτερος ρόλος του πατέρα σε όλη αυτή την ιστορία είναι μία σχετικά νέα ιδέα. Το 1999 και το 2003, ο Μπρους Έλις από το Πανεπιστήμιο της Αριζόνας και οι συνεργάτες του παρουσίασαν τα ευρήματά τους από μεγάλη έρευνα σε 762 κορίτσια ηλικίας 5-15. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν ερωτηματολόγια κι επισκέφθηκαν πολλές φορές τα σπίτια των παιδιών, παρατηρώντας τις σχέσεις στην οικογένεια και ειδικότερα μεταξύ του πατέρα και της κόρης.

Διαπίστωσαν λοιπόν, ότι τα κορίτσια από σπίτια όπου ο βιολογικός πατέρας ήταν παρών έφταναν στην εφηβεία και είχαν την πρώτη τους σεξουαλική επαφή αργότερα από τα κορίτσια χωρίς πατέρα. Μάλιστα, όσο πιο τρυφερή και ζεστή η σχέση τους τόσο πιο καθυστερημένη ήταν η σεξουαλική ανάπτυξη. Το ίδιο συνέβη κι όταν η σχέση των γονιών ήταν καλή. Όταν όμως έλειπε ο βιολογικός πατέρας ή υπήρχε κόντρα μεταξύ των γονέων, τα αποτελέσματα ήταν τα αντίθετα.

Ποιότητα σχέσης. Η έρευνα αυτή δείχνει ξεκάθαρα ότι οι άσχημες οικογενειακές σχέσεις και η απουσία του πατέρα από το σπίτι

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ

150 χρόνια, η σεξουαλική ανάπτυξη των κοριτσιών, που ξεκινά με την πρώτη εμφάνιση της εμμηνόρροιας, γίνεται ολοένα και νωρίτερα. Κάποτε γινόταν στα 17 χρόνια, σήμερα στα 12-13

σχετίζονται με το πρώιμο ξεκίνημα της εφηβείας. Σύμφωνα με τον Έλις, τα κορίτσια «ανιχνεύουν και κωδικοποιούν εσωτερικά» πληροφορίες για την ποιότητα της σχέσης τους με τον πατέρα και βάσει αυτής της διαδικασίας ρυθμίζεται η αναπαραγωγική τους ανάπτυξη και σεξουαλική συμπεριφορά στην εφηβεία.

Έτσι λοιπόν, γεννιέται το ερώτημα ποιος είναι αυτός ο μηχανισμός που επιτρέπει στις κοινωνικές και συναισθηματικές εμπειρίες να επηρεάζουν την ωρίμανση του οργανισμού. Μία πιθανότητα είναι η εμπλοκή της ορμόνης του στρες, κορτιζόλης. Σύμφωνα με τον Έλις, οι στρεσογόνες οικογενειακές συνθήκες και οι τραυματικές παιδικές εμπειρίες έχουν σχετιστεί με αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης, η οποία με τη σειρά της ίσως επηρεάζει τον υποθάλαμο, την υπόφυση και τις ωοθήκες, δηλαδή τον άξονα που ελέγχει τη σεξουαλική ανάπτυξη του παιδιού.


Κλειδί οι αρσενικές φερομόνες

ΟΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ προσπαθούν να εξηγήσουν τον ρόλο του πατέρα στη σεξουαλική ωρίμαση παίρνοντας ως παράδειγμα τα ζώα. Σε πολλά είδη, ανάμεσά τους τα ποντίκια και τα γουρούνια, η ανάπτυξη του θηλυκού αναστέλλεται από τη συχνή επαφή με συγγενικά ζώα, ενώ αντίθετα η επαφή με άλλα ενήλικα αρσενικά επιταχύνει την ωρίμανσή τους.

Πέρυσι, Αμερικανοί επιστήμονες μελέτησαν 2.000 φοιτήτριες.

Συμφωνώντας με άλλους συναδέλφους τους, βρήκαν ότι η απουσία του βιολογικού πατέρα σχετιζόταν με την πρώιμη εμμηνόρροια, όπως και η παρουσία ετεροθαλών αδελφών. Πιστεύουν πως το κλειδί είναι οι φερομόνες, οι χημικές ουσίες που εκλύει το σώμα και μεταφέρονται με τον αέρα στους γύρω μας. «Οι βιολογικοί πατέρες στέλνουν ανασταλτικά χημικά σήματα στις κόρες τους», εξηγεί ο Ρόμπερτ Μάτσοκ, από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνιας. «Όταν απουσιάζουν αυτά τα σινιάλα, τα κορίτσια τείνουν να ωριμάζουν γρηγορότερα. Αντίθετα, φερομόνες που παράγονται από άλλους άντρες επιταχύνουν την εφηβεία. Επίσης, τα κορίτσια που μένουν σε πόλεις ωριμάζουν σεξουαλικά πολύ πιο γρήγορα από απομακρυσμένες περιοχές, καθώς έρχονται σε επαφή με τις φερομόνες πολύ περισσότερων άγνωστων αντρών».


Το υπερτηλεσκόπιο της αποκάλυψης

Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb θα τεθεί το 2013 σε ηλιακή τροχιά, ένα εκατομμύριο μίλια μακριά από τη Γη,
και θα ρίξει τη διεισδυτική του ματιά δισεκατομμύρια χρόνια πίσω, στην απαρχή του Σύμπαντος
Ένα διαστημικό υπερτηλεσκόπιο που θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο το 2013, φιλοδοξεί να κοιτάξει πίσω από το σκοτεινό παραβάν και να αποκαλύψει το τι συνέβη πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια, όταν η Μεγάλη Έκρηξη γέννησε τον κόσμο μας.

Αν όλα πάνε σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb θα τεθεί το 2013 σε ηλιακή τροχιά, ένα εκατομμύριο μίλια μακριά από τη Γη, και θα ρίξει τη διεισδυτική του ματιά δισεκατομμύρια χρόνια πίσω, στην απαρχή της δημιουργίας του Σύμπαντος. Για τον σκοπό αυτό θα χρησιμοποιήσει έναν καθρέφτη πολύ μεγαλύτερο και πιο ισχυρό από εκείνο του τηλεσκοπίου Ηubble, ώστε να μπορεί να κοιτάξει πίσω από το σκοτεινό πέπλο της λεγόμενης Μεγάλης Έκρηξης που οι αστρονόμοι θεωρούν ότι συνέβη πριν από 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια. Ένας από τους πρωταρχικούς του στόχους θα είναι η ανίχνευση των πρώτων αστεριών στο σύμπαν.

Η πρώτη δημιουργία. Ταυτόχρονα, το συγκεκριμένο τηλεσκόπιο θα έχει τη δυνατότητα να κατασκοπεύσει τις εσχατιές του ηλιακού μας συστήματος και να εξακριβώσει όχι μόνο πώς δημιουργήθηκε αλλά και αν υπάρχουν εκεί άλλοι μεγάλοι άγνωστοι πλανήτες. «Θα μπορούσε να πει κανείς ότι το τηλεσκόπιο Webb θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε τις πιο βασικές πτυχές του πώς φθάσαμε μέχρι εδώ. Πώς δηλαδή το υλικό που διασκορπίστηκε από τη Μεγάλη Έκρηξη διεστάλη και πάγωσε, πώς δημιουργήθηκαν τα πρώτα αστέρια και οι γαλαξίες», λέει στην εφημερίδα «Τhe Washington Ρost» o Τζον Μάδερ, ανώτερος επιστημονικός υπεύθυνος για τη λειτουργία του τηλεσκοπίου. Ο Μάδερ είχε κερδίσει πέρυσι το Νόμπελ Φυσικής για την πολύχρονη εργασία του να αποδείξει ότι η Μεγάλη Έκρηξη πράγματι συνέβη, στηριζόμενος στη βοήθεια δεδομένων που συλλέχθηκαν από όργανα που ο ίδιος είχε κατασκευάσει για παλιότερους δορυφόρους της ΝΑSΑ.

Στο υπέρυθρο φάσμα. «Υπάρχουν πολλές θεωρίες για το πώς ο κόσμος έφθασε στο σημείο που γνωρίζουμε σήμερα και το τηλεσκόπιο Webb θα είναι σε θέση να μας υποδείξει για πρώτη φορά ποια είναι η σωστή».

Η μεγάλη ικανότητα παρατήρησης του τηλεσκοπίου δεν θα οφείλεται μόνο στο κάτοπτρό του, που θα είναι έξι φορές μεγαλύτερο και πιο εξελιγμένο από εκείνο του Ηubble, αλλά θα έχει να κάνει και με το γεγονός ότι εστιάζει το «βλέμμα του» στο υπέρυθρο τμήμα του φάσματος. Αυτό είναι βασικό στοιχείο γιατί η διαστολή του Σύμπαντος έχει αυξήσει τα μήκη κύματος του φωτός που εκπέμπονται από τα πρώτα αστέρια με αποτέλεσμα το πιο μακρινό φως φθάνει στη Γη μόνο σαν υπέρυθρη ακτινοβολία.

Και άλλα τηλεσκόπια που βρίσκονται στη Γη είτε σε τροχιά γύρω από αυτήν έχουν κατά καιρούς παρατηρήσει υπέρυθρο φως από μακρινούς γαλαξίες, όμως κανένα από αυτά δεν είχε την ικανότητα να συλλέξει το φως αυτό από ακόμη πιο αχνές πηγές, δηλαδή πολύ απομακρυσμένα αστέρια και γαλαξίες.


«Απαγορεύονται» οι βλάβες ένα εκατομμύριο μίλια μακριά από τη Γη

Το τηλεσκόπιο Webb θα διαθέτει τεράστιες ηλιακές ασπίδες για να μπορεί μέσα στο σκοτάδι να συγκεντρώνει την υπέρυθρη ακτινοβολία που θα φθάνει από τα πιο μακρινά αστέρια και γαλαξίες
ΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΟ τηλεσκόπιο James Webb είναι ένα από τα πιο ακριβά προγράμματα που έχει αναλάβει ποτέ η ΝΑSΑ, καθώς το κόστος του υπολογίζεται σε 4,6 δισεκατομμύρια δολάρια.

Επιπλέον, επειδή θα βρίσκεται σε απόσταση ενός εκατομμυρίου μιλίων μακριά από τη Γη, οι αστροναύτες δεν θα μπορούν να το επιδιορθώσουν αν παρουσιαστεί μια σοβαρή βλάβη, όπως συνέβαινε με το Ηubble που εκτοξεύτηκε το 1990. Μια ιδέα πάντως που είναι πολύ πρώιμη, αν όχι και ανώριμη, είναι το να τροποποιηθεί το τηλεσκόπιο κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να το προσεγγίζουν στο μέλλον αστροναύτες με διαστημόπλοια νέας γενιάς. Ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά περίπλοκη την αποστολή του τηλεσκοπίου είναι το γεγονός ότι τόσο οι ηλιακές ασπίδες όσο και το διαμέτρου επτά μέτρων κάτοπτρο, το οποίο αποτελείται από 18 εξαγωνικούς επιμέρους καθρέφτες φτιαγμένους από το ελαφρύ μεταλλικό στοιχείο βηρύλλιο, θα είναι διπλωμένα μέχρι το Webb να φθάσει στο εξώτερο διάστημα.

Και για να δουλέψει το τηλεσκόπιο θα πρέπει και τα δύο συστήματα να ανοίξουν χωρίς το παραμικρό πρόβλημα. Προτού εκτοξευτεί, το τηλεσκόπιο θα δοκιμαστεί πολλές φορές στη Γη και επειδή την εποχή εκείνη δεν θα υπάρχει κατά πάσα πιθανότητα άλλο διαστημικό τηλεσκόπιο σε τροχιά- επειδή θα έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος ζωής τους – «οτιδήποτε κάνουμε πρέπει να το κάνουμε απολύτως σωστά», προσθέτει ο o Τζον Μάδερ.


Σε συνθήκες απόλυτου σκότους

ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΛΕΤΗΣΕΙ κανείς τις πληροφορίες που μεταφέρει το υπέρυθρο φως πρέπει το τηλεσκόπιό του να βρίσκεται σε συνθήκες απόλυτου σκότους. Και να επικρατεί πολύ κρύο. Το τηλεσκόπιο Webb θα βρίσκεται σε απόσταση ενός εκατομμυρίου μιλίων μακριά από τη Γη και αρκετά μακριά από τον ήλιο, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό. Μόλις τεθεί σε τροχιά, θα ξεδιπλώσει τις ειδικές του ηλιακές ασπίδες, η κάθε μια από τις οποίες έχει μέγεθος όσο ένα γήπεδο του τένις, ώστε να δημιουργηθεί σκοτάδι και η θερμοκρασία να πέσει στους-45 βαθμούς Κελσίου. Το τηλεσκόπιο θα κάνει κύκλους γύρω από τον Ήλιο σε μια περιοχή όπου η βαρυτική έλξη του Ήλιου και της Γης βρίσκονται σε ισορροπία. Έτσι η τροχιά του θα είναι σταθερή χωρίς να χρειάζεται υποβοήθηση από πυραύλους.