250.000 παιδιά- στρατιώτες

Μια διεθνής διάσκεψη με θέμα τα παιδιά- στρατιώτες άρχισε χθες στο Παρίσι. Η παγκόσμια κοινότητα καλείται να καταπολεμήσει ένα φαινόμενο που πλήττει 250.000 ανηλίκους στον πλανήτη.

Έχουν γίνει το απαραίτητο αξεσουάρ των νέων πολέμων του Τρίτου Κόσμου. Αγόρια και κορίτσια, χωρίς πίστη ούτε νόμο, άγρια, μικροί κλόουν ενός μακάβριου καρναβαλιού, τα παιδιά- στρατιώτες υπολογίζονται σε 250.000 και κατανέμονται σε δεκατρείς χώρες, κυρίως της Αφρικής. Σύμφωνα με την οργάνωση Save the Children, μαχόμενες δυνάμεις στρατολογούν παιδιά στο Αφγανιστάν, στο Μπουρούντι, στο Τσαντ, στην Κολομβία, στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, στην Ακτή του Ελεφαντοστού, στη Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία), στο Νεπάλ, στις Φιλιππίνες, στη Σρι Λάνκα, στη Σομαλία, στο Σουδάν και στην Ουγκάντα.

«Το φαινόμενο των παιδιών- στρατιωτών εμφανίσθηκε σε όλη του την έκταση στις δεκαετίες του ΄80 και του ΄90. Χρειαστήκαμε όμως πολύ χρόνο για να το αντιμετωπίσουμε ως

ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

Χθες και σήμερα, μια διεθνής διάσκεψη με τη συμμετοχή εκπροσώπων 60 χωρών ασχολείται με το θέμα

πραγματικό πρόβλημα», εξήγησε η Ραντίκα Κουμαρασουάμι, ειδική αντιπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις (η θέση δημιουργήθηκε τον περασμένο Απρίλιο).

Χθες και σήμερα, μια μεγάλη διεθνής διάσκεψη στο Παρίσι ασχολείται με το θέμα των παιδιών- στρατιωτών, για πρώτη φορά σε τέτοιο επίπεδο, με τη συμμετοχή εκπροσώπων περίπου εξήντα χωρών. Συμπροεδρεύουν ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Φιλίπ Ντουστ- Μπλαζί και η γενική διευθύντρια της UΝΙCΕF Αν Βένεμαν. Χθες τον λόγο πήρε ο Ισμαήλ Μπία, πρώην παιδίστρατιώτης της Σιέρα Λεόνε, που είναι σήμερα 26 ετών. Ζήτησε συγκεκριμένα μέτρα. «Δεν θα συμμετάσχω σ΄ έξι μήνες ή σ΄ ένα χρόνο σε μια νέα διάσκεψη για τα ίδια θέματα», προειδοποίησε. «Θέλω να δω να γίνονται πράγματα».

Η κόλαση
Ο Ισμαήλ άρχισε να σκοτώνει στα δώδεκα, λίγο αφότου στρατολογήθηκε. «Υπήρξε μια περίοδος που μπορούσες να πάρεις ένα τουφέκι και να πυροβολήσεις κάποιον όσο εύκολα μπορούσε να πιεις ένα ποτήρι νερό», αφηγήθηκε. Η κόλαση αυτή κράτησε τέσσερα χρόνια. «Αν δεν δραστηριοποιηθείτε σήμερα για τα παιδιά αυτά, αύριο θα έχετε πολύ πιο σοβαρά προβλήματα». Γιατί «είναι εύκολο να γίνεις παιδί- στρατιώτης, αλλά είναι πολύ πιο δύσκολο να ξαναβρείς τη χαμένη ανθρωπιά σου», εξήγησε.


Μου έδωσαν αμέσως στολή και όπλο

ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), έκανε την εμφάνισή της και μια νέα λέξη: καντόγκο. Στα σουαχίλι (ομάδα γλωσσών που ομιλούνται στην Ανατολική Αφρική), καντόγκο σημαίνει παιδί-στρατιώτης. Όλες οι ένοπλες οργανώσεις που εξακολουθούν να δρουν στο πρώην Ζαΐρ έχουν στις τάξεις τους καντόγκο, όπως επίσης ο λεγόμενος τακτικός στρατός και οι διάφορες πολιτοφυλακές.

Ο Μουχίμα, ένας γεροδεμένος 17χρονος νεαρός, είναι οικότροφος σε ένα κέντρο μαθητείας στην Γκόμα, την πρωτεύουσα του Βόρειου Κιβού, στο ανατολικό τμήμα της ΛΔΚ. Ήταν 11 ή 12 χρόνων- δεν είναι σίγουρος- όταν ένας εξάδελφός του, πέντε χρόνια μεγαλύτερος, τον έπεισε να τον ακολουθήσει και να ενταχθεί κι αυτός σε μια ένοπλη οργάνωση που πολεμούσε εναντίον των φιλικών προς τη Ρουάντα κινημάτων που δρούσαν στην περιοχή. «Είχα σταματήσει το σχολείο. Έπιανα λίγα ψάρια στο ποτάμι, αλλά στο σπίτι τα πράγματα δεν ήταν καλά. Μας έλειπαν τα χρήματα. Ο εξάδελφός μου είχε ακούσει για μια οργάνωση που έδινε 30 δολάρια τον μήνα. Φύγαμε χωρίς να πούμε τίποτε στους γονείς», αφηγείται. Οι στρατιωτικοί υποδέχθηκαν καλά τα δύο παιδιά: «Μου έδωσαν αμέσως στολή και όπλο. Στην εκπαίδευση έμαθα γρήγορα να το λύνω και να το δένω». Δεν μπορεί να διευκρινίσει τον τύπο του όπλου, αλλά το περιγράφει με ακρίβεια – ήταν οπλοπολυβόλο.

«Ήμασταν αήττητοι»
Επί πέντε χρόνια πολεμούσαν σε έναν παράξενο πόλεμο. Ο Μουχίμα είχε στρατολογηθεί σε μια ομάδα πολλών εκατοντάδων πολεμιστών Μάι-Μάι, που είχαν τη φήμη των αήττητων. «Πριν από τις μάχες, μας χάραζαν τα μπράτσα και έβαζαν παραδοσιακές σκόνες στις πληγές. Έτσι δεν μπορούσαμε να σκοτωθούμε.

Είδα ρουκέτες να εκρήγνυνται δίπλα μου, σφαίρες να με βρίσκουν χωρίς να μου κάνουν κακό», λέει το αγόρι. Με την ίδια αφέλεια διαβεβαιώνει πως οι αρχηγοί του, προστατευμένοι από φυλαχτά, είχαν τη δύναμη να γίνονται αήττητοι και αόρατοι. Οι Μάι-Μάι δεν έπιαναν αιχμαλώτους, λέει ο νεαρός. «Τους εκτελούσαμε». Το ίδιο και τις γυναίκες; «Ναι», απαντά χωρίς να το σκεφθεί. «Τις γυναίκες τις εντάσσαμε στην ομάδα μας. Δεν τις σκοτώναμε» διορθώνει.

Για να ξεχνούν και να διασκεδάζουν, «υπήρχαν η κάνναβη, τα τσιγάρα, το λουτούκου» (οινοπνευματώδες από μπανάνα και καλαμπόκι). Και οι γυναίκες, για τους μεγαλύτερους. «Εμείς, οι νέοι, δεν είχαμε γυναίκες. Γι΄ αυτό ήμασταν αληθινοί πολεμιστές». Για τη νέα ζωή του ως μαθητευόμενος ξυλουργός μιλάει με ανάμεικτα συναισθήματα. Είναι γλυκιά, σε σύγκριση με αυτή που έζησε τα χρόνια που έμεινε στο δάσος. Θα προτιμούσε όμως να αποστρατευθεί και να πάρει ένα εφάπαξ, όπως ο εξάδελφός του που είναι σήμερα ενήλικος…


Γέννησε μέσα στο δάσος

Η ΦΑΪΝΤΑ θυμάται πως άνθρωποι που φορούσαν ρούχα από καραβόπανο, οι Μάι-Μάι, την απήγαγαν μια μέρα που είχε πάει για νερό στο δάσος. Ήταν 16 χρόνων. Έμεινε δύο χρόνια μαζί τους. «Έγινε γυναίκα», όπως λέει, από έναν 20χρονο στρατιώτη, που δεν ξέρει γιατί την προτίμησε από ένα άλλο κορίτσι. Είναι ο πατέρας του παιδιού που έχει στην πλάτη της, αλλά δεν θέλει να τον ξαναδεί. Η ιστορία της επίσης 18χρονης Ανουαριτέ δεν είναι πολύ διαφορετική. Απήχθη κι αυτή το 2004 κοντά στην Γκόμα από ενόπλους, του στρατηγού Λοράν Νκούντα, ενός αρχηγού ανταρτών εις βάρος του οποίου έχει εκδοθεί διεθνές ένταλμα σύλληψης. Έζησε σχεδόν δύο χρόνια με τους στρατιώτες του αντάρτη στρατηγού, τους οποίους ακολουθούσε στις περιπλανήσεις τους. Μαγείρευε με τη βοήθεια των «μεγάλων γυναικών», μεγαλύτερων στην ηλικία απ΄ αυτή. Μια μέρα, ένας από τους ενόπλους την πήρε για γυναίκα του. «Στην αρχή ήταν ευγενικός», λέει, «μετά με χτυπούσε. Οι άλλες γυναίκες έρχονταν να με παρηγορήσουν». Τη μέρα που γέννησε ένα παιδί μέσα στο δάσος, εκείνος της χάρισε δύο κομμάτια ύφασμα. Μετά εξαφανίστηκε. Η 18χρονη επωφελήθηκε από την απουσία του και δραπέτευσε από το στρατόπεδο. Τώρα μαθαίνει ραπτική και μεγαλώνει το παιδί της. Του έδωσε το όνομα Ελπίδα.