Έλληνας «δαμάζει» το βόρειο σέλας

«Με τους δορυφόρους που θα στείλουμε στο Διάστημα θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τον τρόπο που προκαλούνται οι μαγνητικές καταιγίδες στην ατμόσφαιρα της Γης αλλά και τους μηχανισμούς που γεννούν το βόρειο σέλας».
O δρ Βασίλης Αγγελόπουλος, που είναι ερευνητής στο Εργαστήριο Διαστημικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, θα έχει στη διάθεσή του πέντε δορυφόρους που έχουν κατασκευαστεί από τη ΝΑSΑ. Η αποστολή του είναι να συντονίσει τους δορυφόρους αυτούς ώστε να μπουν «στην καρδιά» των μαγνητικών καταιγίδων, που προκαλούνται από τον ήλιο, και στη συνέχεια να καταγράψει την απόκοσμη λάμψη στον ουρανό του Βόρειου

ΟΡΑΤΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Η πολύχρωμη κουρτίνα που φεγγοβολεί στη μέση του ουρανού είναι ορατή ακόμη και στον αττικό ουρανό

Πόλου. Το περίφημο βόρειο σέλας σχηματίζεται εξαιτίας των μαγνητικών αυτών καταιγίδων και πολλές φορές η λάμψη του είναι ορατή ακόμη και στον αττικό ουρανό!

Το σέλας, που μοιάζει με μια τεράστια πολύχρωμη κουρτίνα που φεγγοβολεί στη μέση του ουρανού, δημιουργείται από τις υπομαγνητικές καταιγίδες (substorms). Οι καταιγίδες αυτές προκαλούνται από τον ήλιο που διαχέει στο Διάστημα τον λεγόμενο ηλιακό άνεμο. Ο άνεμος αυτός αποτελείται από θετικά και αρνητικά ιόντα, όπως πρωτόνια και ηλεκτρόνια, τα οποία τρέχουν με μια ταχύτητα που κυμαίνεται από 400 έως 700 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.

Απορροφά την ενέργεια
Ο ηλιακός άνεμος καθώς πλησιάζει προς τη Γη αλληλεπιδρά με το μαγνητικό πεδίο του πλανήτη μας, που βρίσκεται στην ανώτατη περιοχή της ατμόσφαιρας – και ονομάζεται μαγνητόσφαιρα. Είναι δηλαδή το κοντινό μας Διάστημα. Όταν ο ηλιακός άνεμος φθάσει στη μαγνητόσφαιρα, εκείνη απορροφά την ενέργειά του, σαν μια… άδεια μπαταρία. Μόλις όμως η ενέργεια «υπερχειλίσει», τότε τα σωματίδια του ηλιακού ανέμου αποχωρίζονται από τη μαγνητόσφαιρα και διασκορπίζονται στο ανώτατο στρώμα της ατμόσφαιρας, που λέγεται ιονόσφαιρα.

Σε εκείνο το σημείο, αντιδρούν με τα άτομα του αέρα και έτσι εκπέμπεται το φως του σέλαος το οποίο δημιουργείται κυρίως στον βόρειο και νότιο μαγνητικό πόλο του πλανήτη μας. Σε σπάνιες περιπτώσεις, μάλιστα, η λάμψη από το σέλας είναι ορατή από τον ουρανό της Αττικής – φαίνεται σαν να είναι πάνω από την Εύβοια, τις νυχτερινές ώρες, ακόμα κι αν τα φώτα των πόλεων υποβαθμίζουν τη διαύγεια του ουρανού.


Έναν χρόνο θα μείνουν στο Διάστημα

ΟΙ ΠΕΝΤΕ δορυφόροι, που έχουν κατασκευαστεί από τη ΝΑSΑ και έχουν το μέγεθος ενός πλυντηρίου πιάτων, αναμένεται να εκτοξευτούν στις 15 Φεβρουαρίου και να «εργαστούν» στο Διάστημα για περίπου ένα χρόνο, κάνοντας παρατηρήσεις και συγκεντρώνοντας δεδομένα κάθε τέσσερις μέρες. Ο Β. Αγγελόπουλος πιστεύει ότι οι δορυφόροι θα έχουν την τύχη να παρατηρήσουν περισσότερες από 30 μαγνητικές καταιγίδες και να εξάγουν πολύ χρήσιμα συμπεράσματα γι΄ αυτή τη φυσική διεργασία- που παρατηρείται όχι μόνο στη Γη αλλά και σε άλλους πλανήτες. Οι μαγνητικές καταιγίδες μπορεί να εκδηλωθούν ανά πάσα στιγμή ακόμη και σε περιόδους όπου η δραστηριότητα του ήλιου δεν παρουσιάζει έξαρση. Οι καταιγίδες αυτές έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην καθημερινή μας ζωή, καθώς επηρεάζουν τις τηλεπικοινωνίες, τις μαγνητικές πυξίδες, τα δίκτυα ενέργειας – όπως είναι οι γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος και οι μεταλλικοί αγωγοί μεταφοράς πετρελαίου- το δορυφορικό Παγκόσμιο Σύστημα Εντοπισμού (GΡS), τους δορυφόρους και βεβαίως την υγεία των αστροναυτών που βρίσκονται στο Διάστημα.