Φρακάρισαν οι χωματερές- γεμίσαμε σκουπίδια

Ορατό είναι πλέον το αδιέξοδο στη διαχείριση των απορριμμάτων στο Λεκανοπέδιο, ενώ στα σκουπίδια βουλιάζουν οι περισσότερες περιοχές της χώρας.

Oι ουρές των απορριμματοφόρων μεγαλώνουν καθημερινά έξω από τον- κορεσμένο πλέον- προσωρινό χώρο απόθεσης απορριμμάτων στη Φυλή. Ο χρόνος αναμονής ξεπερνά ακόμα και τις 4 ώρες σε ορισμένες περιπτώσεις, ενώ οι σακούλες σκουπιδιών κατακλύζουν τους δρόμους. Σημειώνεται ότι η κυβέρνηση Καραμανλή στα περίπου τρία χρόνια διακυβέρνησης δεν έχει προχωρήσει καθόλου- λόγω του αναμφισβήτητου πολιτικού κόστους- την κατασκευή

ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΥΖΗΤΟΥΝ

Στα 3 χρόνια η Ν.Δ. δεν προχώρησε την κατασκευή ΧΥΤΑ, παρ΄ ότι η χωροθέτησή τους στην Αττική ήταν έτοιμη

των νέων ΧΥΤΑ της Αττικής, παρ΄ ότι είχαν χωροθετηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση.

Ενδεικτικό είναι πως στο Λονδίνο λειτουργούν έξι ΧΥΤΑ και η Ρώμη εξυπηρετείται από πέντε χώρους απόθεσης απορριμμάτων, αλλά η Αττική δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή ούτε έναν. Τρία χρόνια μετά τη νομοθετική ρύθμιση για χωροθέτηση νέων ΧΥΤΑ σε Γραμματικό, Φυλή και Κερατέα, δεν έχει αρχίσει ακόμη η κατασκευή των έργων.

Δεν αντέχει άλλο
Οι αντοχές του προσωρινού χώρου στη Φυλή είναι ελάχιστες, καθώς- σύμφωνα με τους εργαζομένους- έχει καλυφθεί το υψομετρικό όριο απόθεσης σκουπιδιών, που είναι τα 155 μέτρα. Το πρόβλημα εντείνεται τις γιορτινές ημέρες, καθώς σύμφωνα με εκτιμήσεις καθημερινά παράγονται 5% περισσότερα απορρίμματα- κυρίως από τις συσκευασίες των δώρων και τις κούτες από τα καταστήματα- που έρχονται να προστεθούν στους 6.000 τόνους σκουπιδιών την ημέρα.

«Ο χώρος έχει φρακάρει», δηλώνει χαρακτηριστικά ο νομάρχης Δυτικής Αττικής Αριστείδης Αρκουδάρης για το προσωρινό κύτταρο της Φυλής, αλλά όπως καταγγέλλει «συνεχίζουν να ρίχνουν σκουπίδια ανεξέλεγκτα ακόμα και σε σημεία όπου δεν έχει προηγηθεί σχετική προετοιμασία του εδάφους».

Ο ίδιος προσθέτει χαρακτηριστικά: «Τα συνεργεία της νομαρχίας πραγματοποιούν αυτοψίες, αλλά είναι πια αυτοψίες ρουτίνας καθώς κάθε φορά διαπιστώνουν την ίδια, ίσως και χειρότερη κατάσταση».

Ασπιρίνες μέχρι τον Μάρτιο
Στο μεταξύ, ούτε η επέκταση του προσωρινού χώρου στη Φυλή, που έχει αρχίσει, θα δώσει λύση. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των εργαζομένων στον χώρο Γιώργο Χάρδα, «πρόκειται για άλλη μία φορά για αποσπασματικά μέτρα και έως τα τέλη Μαρτίου θα έχουμε πάλι πρόβλημα με το πού να πάμε τα σκουπίδια».

Σημειώνεται ότι, παρά τις δεσμεύσεις λίγο μετά τις εκλογές του 2004, ακόμη και του ίδιου του Πρωθυπουργού, ότι θα προχωρήσουν άμεσα τα έργα για τους νέους ΧΥΤΑ, σήμερα σκοντάφτουν σε προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ενώ και οι διαδικασίες δημοπράτησης που ανέλαβε η Περιφέρεια Αττικής καθυστέρησαν- όπως καταγγέλλεται- λόγω δημοτικών εκλογών και από τον φόβο του πολιτικού κόστους.

Αντιδράσεις- προσφυγές
Μόλις προ ημερών μάλιστα οι κάτοικοι σε Γραμματικό και Κερατέα επαναλάμβαναν τη διαφωνία τους στη δημιουργία των δύο νέων ΧΥΤΑ, ζητώντας να μεταφέρονται τα σκουπίδια εκτός Αττικής. Την ίδια στιγμή, αντιδράσεις υπάρχουν και στη Δυτική Αττική, που εδώ και χρόνια έχει σηκώσει το βάρος της διαχείρισης των σκουπιδιών με τη χωματερή στα Άνω Λιόσια.

«Είναι κρίμα να αντιμετωπίζουν έτσι αυτή την περιοχή», σχολιάζει ο κ. Αρκουδάρης, επισημαίνοντας πως στα κυβερνητικά σχέδια εκτός από τη δημιουργία ΧΥΤΑ στη Φυλή είναι και η μεταφορά σε άλλη περιοχή της Δυτικής Αττικής βιομηχανικών αποβλήτων συνολικού όγκου πάνω από 46.500 κυβικά μέτρα τον χρόνο.


81 χωματερές σε απόσταση 100 μέτρων από ρέματα

ΒΟΜΒΑ για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον αποτελούν οι 230 ανεξέλεγκτες χωματερές που λειτουργούν ακόμη στην Κεντρική Μακεδονία. Οι 81 από αυτές βρίσκονται σε απόσταση μικρότερη των 100 μέτρων από ρέματα, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία της περιφέρειας άλλες 137 βρίσκονται κοντά σε δάση.

Στο μεταξύ, σε πλήρη κορεσμό έχει περιέλθει τα τελευταία χρόνια η χωματερή των Ταγαράδων Θεσσαλονίκης, που δέχεται σχεδόν το σύνολο των απορριμμάτων από το πολεοδομικό συγκρότημα της πόλης και την ευρύτερη περιοχή.

Η χωματερή λειτουργεί εδώ και περίπου εννέα χρόνια ως… προσωρινή λύση, μέχρις ότου ολοκληρωθεί ο νομαρχιακός σχεδιασμός για τη διαχείριση των απορριμμάτων, που προβλέπει τη δημιουργία δύο ΧΥΤΑ στην ανατολική και δυτική πλευρά του νομού.

Μάλιστα, ουσιαστικά λειτουργεί χωρίς άδεια αλλά με την ανοχή των αρμόδιων φορέων μέχρις ότου κατασκευαστεί ο ΧΥΤΑ στη Μαυρορράχη, έργο το οποίο είχε «κολλήσει» λόγω των αντιδράσεων από κατοίκους της περιοχής.

Το συγκεκριμένο έργο θα σημάνει το οριστικό κλείσιμο της χωματερής των Ταγαράδων, που προβλέπεται να αναπλαστεί. Ωστόσο, για την ομαλή διαχείριση των απορριμμάτων στον νομό θεωρείται αναγκαία και η κατασκευή του ΧΥΤΑ στον Άγιο Αντώνιο, η οποία όμως ούτε καν έχει δρομολογηθεί.

Εκτός από τους Ταγαράδες, υπάρχουν άλλοι πέντε οργανωμένοι χώροι ταφής απορριμμάτων, στην Αλμωπία, την Κασσανδρεία, την Κατερίνη, τις Σέρρες και το Κιλκίς, ενώ έχουν εγκριθεί οι ΧΥΤΑ Γιαννιτσών, Λιτοχώρου και Σκοτούσας Σερρών. Ωστόσο, υπολογίζεται ότι ο αριθμός τους πρέπει να φτάσει τουλάχιστον τους 14, ώστε να μην υπάρχουν προβλήματα στη διαχείριση των απορριμμάτων.

Η λειτουργία του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης απορριμμάτων από το καλοκαίρι έχει καταστήσει τη Δυτική Μακεδονία πρότυπο στον συγκεκριμένο τομέα. Είναι πλέον η πρώτη περιφέρεια της χώρας στην οποία δεν υπάρχουν εν ενεργεία χωματερές, ενώ για τις 205 ανενεργές έχουν εκπονηθεί τεχνικές μελέτες περιβαλλοντικής αποκατάστασης.

Στον ΧΥΤΑ της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας διατίθενται καθημερινά 400 τόνοι απορριμμάτων και εξυπηρετούνται οι ανάγκες των 60 ΟΤΑ της περιφέρειας, που αριθμεί περίπου 300.000 κατοίκους. Παράλληλα, λειτουργεί πλήρως το πρόγραμμα περιβαλλοντικής παρακολούθησης για το βιοαέριο και τα στραγγίσματα, ενώ η μηχανική επεξεργασία εκτιμάται ότι θα αυξήσει τη διάρκεια ζωής του ΧΥΤΑ σε περισσότερα από τριάντα χρόνια.


Εμείς «χαβούζες», οι Ευρωπαίοι ανακύκλωση

ΣΤΙΣ «ΧΑΒΟΥΖΕΣ» στηρίζεται ακόμη η χώρα για την απόθεση σκουπιδιών, ενώ στην Ευρώπη έχουν ξεπεράσει ακόμη και την τεχνολογία των ΧΥΤΑ και κατασκευάζουν οργανωμένους χώρους, όπου φτάνουν μόνο υπολείμματα απορριμμάτων έπειτα από ανακύκλωση.

Ενδεικτικό είναι πως παράνομες χωματερές διαθέτουν 8 στους 10 δήμους της Ελλάδας, παρά τις προειδοποιήσεις για επιβολή προστίμων από την Κομισιόν, εάν δεν έχουν κλείσει έως το τέλος του 2008. Σύμφωνα με στοιχεία του ΥΠΕΧΩΔΕ για τις ανεξέλεγκτες χωματερές, μόλις σε 9 από τις περισσότερες από 2.300

που υπάρχουν στη χώρα έχουν ολοκληρωθεί τα έργα αποκατάστασής τους!

Αντιθέτως, μόνο το 24,6% έχει ενταχθεί για κρατική χρηματοδότηση προκειμένου να προχωρήσουν τα έργα αποκατάστασης, ενώ για το 22,7% έχουν υποβληθεί αιτήσεις ένταξης σε χρηματοδότηση. Ενδεικτική είναι η εικόνα που παρουσιάζει η χώρα όσον αφορά και την ανακύκλωση. Το ποσοστό ανακύκλωσης δεν ξεπερνά το 10%, την ώρα που για παράδειγμα στην Ολλανδία ανακυκλώνεται το 39%, στη Γερμανία το 38%, στην Αυστρία το 34% και στη Δανία το 29%.
Εκατοντάδες ανεξέλεγκτες χωματερές παρά τα πρόστιμα

ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ανεξέλεγκτες χωματερές λειτουργούν στην Κρήτη. Σχεδόν σε κάθε δήμο υπάρχουν χώροι με σκουπίδια και ογκώδη άχρηστα αντικείμεναψυγεία, κουζίνες, κρεβάτια, στρώματα, λάστιχα- παρά και το πρόστιμο των περίπου 5 εκατομμυρίων ευρώ που χρεώθηκε η χώρα για την περίπτωση του Κουρουπητού.

Ο Δήμος Ηρακλείου και οι όμοροι δήμοι εναποθέτουν τα σκουπίδια τους σε χώρο που έχει ενοικιαστεί από ιδιώτη στην περιοχή Πέρα Γαλήνων της πρώην κοινότητας Φόδελε. Ο χώρος αυτός έδωσε για ένα διάστημα λύση στη διαχείριση των σκουπιδιών μετά την κατάργηση της χωματερής στην περιοχή Σκαφιδαρά κοντά στο τουριστικό θέρετρο του Δήμου Γαζίου.

Ωστόσο, εκτός από τον κορεσμό του χώρου στους Πέρα Γαλήνους εξαιτίας της πολύχρονης χρήσης, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, έπειτα από κάθε βροχή μολύνονται οι παρακείμενες πηγές νερού αλλά και η θάλασσα και μάλιστα σε σημεία κοντά σε παραθεριστικές επιχειρήσεις και κατοικίες.

Το θέμα έφθασε στα ευρωπαϊκά δικαστήρια, ενώ ο Δήμος Ηρακλείου και η χώρα μας γλίτωσαν το πρόστιμο με την προϋπόθεση να υπάρξει αποκατάσταση του χώρου. Στον Δήμο Ηρακλείου αισιοδοξούν πως δεν θα υπάρξει καταδίκη από την Κομισιόν, καθώς εγκρίθηκε το πρώτο στάδιο δημοπράτησης για το έργο αποκατάστασης της χωματερής. Αντιδράσεις κατοίκων
Η δημιουργία όμως ΧΥΤΑ στο χωριό Λαράνι του Δήμου Αγίας Βαρβάρας, που θα συγκέντρωνε τα σκουπίδια των δήμων της ενδοχώρας του Νομού Ηρακλείου και της Μεσαράς, συναντά την αντίδραση των κατοίκων και συνεχώς αναβάλλεται. Κανείς δήμος δεν θέλει οργανωμένο χώρο υγειονομικής ταφής αλλά την ίδια ώρα αφήνει τα απορρίμματά του ανεξέλεγκτα σε άθλιες χωματερές που μολύνουν το περιβάλλον.

Όσον αφορά τον Κουρουπητό στα Χανιά έχει ήδη αρχίσει το έργο αποκατάστασης της βεβαρημένης περιβαλλοντικά χαράδρας. Οι εργασίες προβλέπουν την πλήρη αναμόρφωση της περιοχής της χαράδρας με περιβαλλοντικά έργα εξωραϊσμού.

Σημειώνεται πως έπειτα από αλλεπάλληλα αιτήματα της Νομαρχίας Χανίων, μόλις τον Μάιο του 2005 το ΥΠΕΧΩΔΕ αποφάσισε να εντάξει το έργο σε επιχειρησιακό πρόγραμμα, με δεδομένο τον κίνδυνο να επιβληθεί στη χώρα μας και νέο πρόστιμο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης του έργου είναι το πρώτο εξάμηνο του 2007. Σημειώνεται ότι η αποκατάσταση της χαράδρας του Κουρουπητού αποτελεί συμβατική υποχρέωση της χώρας μας απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κάποιο φως
Υπάρχουν πάντως και ορισμένες θετικές εξελίξεις στο θέμα της διαχείρισης των σκουπιδιών. Έτσι, ο Δήμος Ηρακλείου εφαρμόζει πειραματικό πρόγραμμα συγκέντρωσης ανακυκλώσιμων υλικών (χαρτιά, γυαλιά, πλαστικά) και ελπίζει να μειώσει τον όγκο των απορριμμάτων. Παράλληλα, η δημιουργία του εργοστασίου κομποστοποίησης απορριμμάτων πριν από περίπου δύο χρόνια και η επέκταση του συστήματος ανακύκλωσης οδήγησαν στη μείωση του αριθμού ανεξέλεγκτων χωματερών στον Νομό Χανίων.