Στόχος των ελληνικών τραπεζών είναι να αποκτήσουν «πάτημα» στις υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής της χώρας, όπου τα περιθώρια ανάπτυξης και κερδών είναι σημαντικά υψηλότερα από ό,τι στην Ελλάδα ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ / ΑΓΟΡΕΣ

Νέα «αργοναυτική εκστρατεία» έχουν ξεκινήσει οι Έλληνες τραπεζίτες, αναζητώντας το δικό τους «χρυσόμαλλο δέρας» στην αγορά της Τουρκίας. Ωστόσο τα στενά του Βοσπόρου- οι συμπληγάδες πέτρες του μύθου- εκτός από πλούτη κρύβουν και κινδύνους. Οι ελληνικές τράπεζες επεκτείνονται στην Τουρκία επειδή ελπίζουν ότι θα μπορέσουν να κερδίσουν μερίδιο από μια αγορά-φιλέτο όπου οι χορηγήσεις στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων, πιστωτικών καρτών αλλά και δανείων σε επιχειρήσεις αυξάνονται με εκρηκτικό ρυθμό. Από την άλλη, τα υψηλά επιτόκια(17,5%), ο σχεδόν διψήφιος πληθωρισμός(9,6%) και η αστάθεια, τόσο στην ισοτιμία της (νέας) τουρκικής λίρας σε σχέση με το δολάριο και το ευρώ όσο και στη χρηματιστηριακή αγορά της γειτονικής χώρας, αποτελούν τη μεγάλη πρόκληση που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι σύγχρονοι Αργοναύτες. Βαρόμετρο των εξελίξεων αποτελεί και η πορεία των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει άμεσο αντίκτυπο στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό.

Μεγάλοι αντίπαλοι
Τα ελληνικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εκτός από τη ρευστή πολιτικοοικονομική κατάσταση, έχουν να αντιμετωπίσουν και διεθνείς τραπεζικούς κολοσσούς που το τελευταίο διάστημα απέκτησαν παρουσία στην Τουρκία. Εκτός από την Εθνική Τράπεζα, την Αlpha Βank και την ΕFG Εurobank, παρουσία στη γειτονική χώρα απέκτησαν πρόσφατα μεταξύ των άλλων η Citibank, η Dexia, η Fortis, η ΗSΒC, η Unicredito και η ΒΝΡ Ρaribas, ανεβάζοντας τον πήχυ του ανταγωνισμού. Επιπλέον, τέλη Ιανουαρίου αναμένεται να αρχίσει τη λειτουργία της η Τράπεζα Αιγαίου, η οποία ιδρύθηκε από μέλη των Εμπορικών Επιμελητηρίων της Ελλάδας και της Σμύρνης και σχεδιάζει το άνοιγμα 85 καταστημάτων σε Ελλάδα και Τουρκία τα πρώτα πέντε χρόνια της λειτουργίας της.

Στόχος η λιανική τραπεζική
Στόχος των ελληνικών τραπεζών είναι να αποκτήσουν «πάτημα» στις υπηρεσίες λιανικής τραπεζικής της χώρας, όπου τα περιθώρια ανάπτυξης και κερδών είναι σημαντικά υψηλότερα από την Ελλάδα. Ενδεικτικό είναι πως το περιθώριο κέρδους στα δάνεια είναι 4,5% και πλέον πάνω από το βασικό επιτόκιο της τουρκικής λίρας, ενώ στη στεγαστική πίστη στην Ελλάδα το spread των τραπεζών συχνά μειώνεται ακόμα και κάτω από 1%. Μάλιστα, δεδομένου ότι οι ελληνικές τράπεζες έχουν τη δυνατότητα δανεισμού σε ευρώ με πολύ χαμηλότερα επιτόκια, τα δυνητικά περιθώρια κέρδους πολλαπλασιάζονται, παρ΄ ότι έτσι οι τραπεζίτες αναλαμβάνουν τον κίνδυνο υποτίμησης της τουρκικής λίρας.

Και σε αντίθεση με την ελληνική τραπεζική αγορά που πλέον περνά στο στάδιο της ωρίμασης, τα περιθώρια αύξησης των χορηγήσεων στην Τουρκία είναι πολλαπλάσια. Δεν είναι τυχαίο ότι σήμερα στην Τουρκία οι συνολικές χορηγήσεις σε στεγαστικά, πιστωτικές κάρτες, δάνεια για αυτοκίνητα και καταναλωτικά ανέρχονται σε μόλις 11,7% του ΑΕΠ, ενώ στην Ελλάδα αυτό το ποσοστό φτάνει το 41,6%. Ο ρυθμός ανάπτυξης της τουρκικής οικονομίας ήταν 7,4% το 2005 και εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί σε 5,3% το 2006.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Τράπεζας, από το 2002 έως και το 2004 ο μέσος ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης των υπολοίπων σε στεγαστικά δάνεια έφτασε το 192%, ενώ μόνο το εννεάμηνο του 2006 σε σύγκριση με το 2005 η αύξηση αυτή άγγιξε το 70%. Και αυτό επειδή τα υπόλοιπα των στεγαστικών δανείων, από 6,4 δισ. ευρώ πέρυσι, διαμορφώθηκαν το διάστημα Ιανουάριος- Σεπτέμβριος 2006 σε 11 δισ. ευρώ.

Καταναλωτικά και κάρτες
Ανάλογη είναι η εικόνα που παρουσιάζεται στα δάνεια για αγορά αυτοκινήτων και στα καταναλωτικά. Από τον Ιανουάριο έως και τον Σεπτέμβριο του 2006 τα υπόλοιπα των δανείων αυτών αυξήθηκαν κατά 39% σε 11,6 δισ. ευρώ, από 8,4 δισ. ευρώ ολόκληρο το 2005. Εν τούτοις, όπως αναφέρουν τραπεζικά στελέχη, προϋπόθεση για να συνεχιστεί η κούρσα του δανεισμού και τα επόμενα έτη είναι να αποκλιμακωθούν τα επιτόκια, κάτι που πάντως δεν συνέβη το 2006. Η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας αναγκάστηκε να αυξήσει το βασικό επιτόκιο κατά 4 μονάδες, από 13,5% σε 17,5%, προκειμένου να ανασχέσει τη βουτιά της τουρκικής λίρας στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος. Αν και το 2007 τα επιτόκια παραμείνουν στα σημερινά υψηλά επίπεδα, υπάρχει ο κίνδυνος να μπει φρένο στον τραπεζικό δανεισμό, ιδιαίτερα στη στεγαστική πίστη που αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης της λιανικής τραπεζικής.

Διαφορετικοί δρόμοι
Πάντως, οι τρεις ελληνικές τράπεζες που δραστηριοποιούνται επί τουρκικού εδάφους έχουν διαλέξει διαφορετικό δρόμο για να επιτύχουν τον σκοπό τους. Η Αlpha Βank και η Εurobank απέκτησαν συμμετοχή σε μικρότερου μεγέθους τράπεζες, οι οποίες δίνουν βάση κυρίως στα επιχειρηματικά δάνεια. Στόχος τους είναι να επεκτείνουν το δίκτυο των καταστημάτων τους τα επόμενα χρόνια, προκειμένου να «ανοιχτούν» και στη λιανική τραπεζική. Στον αντίποδα, με την εξαγορά της Finansbank η Εθνική Τράπεζα απέκτησε δίκτυο καταστημάτων στις μεγαλύτερες τουρκικές πόλεις, αλλά και έτοιμο χαρτοφυλάκιο στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων.