Ο εργάτης της Ανταρκτικής Ένα μικροσκοπικό σκουλήκι που ρυθμίζει τον κύκλο ζωής του άνθρακα στις Ξηρές Κοιλάδες της Ανταρκτικής απειλείται με αφανισμό. Επιστήμονες πιστεύουν ότι η ζωή του είναι συνυφασμένη με το οικοσύστημα της περιοχής

Ποιος θα πίστευε ότι σε μια ξηρή και άνυδρη περιοχή της Ανταρκτικής ένας πληθυσμός από μικροσκοπικούς οργανισμούς δουλεύει ακούραστα εδώ και εκατομμύρια χρόνια για να συντηρήσει ένα ολόκληρο οικοσύστημα. Οι οργανισμοί αυτοί, που είναι σκουληκάκια αόρατα με γυμνό μάτι, έχουν επωμιστεί το… δυσβάσταχτο φορτίο της ανακύκλωσης του άνθρακα που είναι η βάση της ζωής. Όπως όμως διαπιστώνουν Αμερικανοί επιστήμονες, ακόμα και στην Ανταρκτική τα λιλιπούτεια αυτά ζωύφια αφανίζονται από τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων του ανθρώπου.

Επιμέλεια: ΕΠΙΣΤΗΜΗΗ Ντιάνα Γουόλ, διευθύντρια στο Εργαστήριο Φυσικών Πόρων του Πολιτειακού Πανεπιστημίου στο Κολοράντο, ετοιμάζεται να πραγματοποιήσει στην περιοχή το δέκατο έκτο ταξίδι της. Όταν καλοκαιριάζει στην ήπειρο της Ανταρκτικής, η ίδια μαζί με καμιά δεκαριά συναδέλφους της πηγαίνουν εκεί για να μελετήσουν κάποια μικροσκοπικά σκουλήκια που αποκαλούνται νηματόζωα και τα οποία παίζουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στη διατροφική αλυσίδα του αρχέγονου αυτού οικοσυστήματος.

Οι Ξηρές Κοιλάδες. Οι επιστήμονες πίστευαν παλιότερα ότι η πολική έρημος των Ξηρών Κοιλάδων ήταν στείρα και δεν έκρυβε κανένα ίχνος ζωής. Σήμερα όμως είναι γνωστό ότι οι κοιλάδες αποτελούν το σπίτι για τρία είδη νηματόζωων, για βρύα με σπογγώδη υφή, για φύκη που βρίσκονται σε παγωμένες λίμνες και για πολλά άλλα βακτήρια.

Στην περιοχή αυτή, οι επιστήμονες μεταφέρονται με ελικόπτερο και διαμένουν σε έναν απομονωμένο καταυλισμό για να μελετήσουν τον κύκλο του άνθρακα και τον τρόπο με τον οποίο ανακυκλώνεται στο οικοσύστημα. «Ο κύκλος του άνθρακα είναι η βάση της ζωής» λέει στην εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes» ο Εντ Άιρες, ερευνητής και συνεργάτης της Γουόλ. Σε ό,τι αφορά το έδαφος, ο κύκλος του άνθρακα δουλεύει ως εξής: μόρια που περιέχουν άνθρακα παρέχουν την απαιτούμενη ενέργεια σε οργανισμούς για να αναπτυχθούν. Καθώς οι οργανισμοί αυτοί πεθαίνουν και αποσυντίθεται, Η Ντιάνα Γουόλ, διευθύντρια στο Εργαστήριο Φυσικών Πόρων του Πολιτειακού Πανεπιστημίου στο Κολοράντο, λαμβάνει δείγματα από το υπέδαφος για να εξετάσει την ποικιλία των οργανισμών. Η φωτογραφία είναι από την Κένυα ο άνθρακας απελευθερώνεται πάλι στο έδαφος έχοντας τη μορφή θρεπτικών συστατικών. Και στο τέλος, εκπνέεται πάλι από το έδαφος μέσω της αναπνοής των μικροβίων και των ασπόνδυλων οργανισμών που ζουν στο έδαφος.

Κινδυνεύουν. Οι επιστήμονες βέβαια εξακολουθούν να γνωρίζουν πολύ λίγα πράγματα για αυτούς τους οργανισμούς που ζουν στο έδαφος. Σκάβοντας όμως σε μια έρημη, ξηρή και φαινομενικά αζωική κοιλάδα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ένα πολύ μικρό σκουλήκι ορίζει σε μεγάλο βαθμό την τύχη ενός τεράστιου οικοσυστήματος. Και επιπλέον κατάλαβαν ότι αυτό το μικροσκοπικό ζωύφιο, ακόμη κι αν κρύβεται σε αυτή την εσχατιά της Γης, κινδυνεύει με αφανισμό.

Το πλάσμα αυτό λοιπόν, που φέρει την ονομασία Scottnema lindsayae, έχει μήκος ένα χιλιοστό. Η Ντιάνα Γουόλ μαζί με τους ερευνητές Τζεμπ Μπάρετ και Ρος Βιρτζίνια από το Κολέγιο Ντάρτμαουθ των ΗΠΑ ανακάλυψαν ότι το μικρό αυτό σκουλήκι αποτελεί στην ουσία ένα πραγματικό εργοστάσιο επεξεργασίας άνθρακα. Είναι υπεύθυνο για το περίπου 10% της ποσότητας του άνθρακα που υπάρχει στο έδαφος των Ξηρών Κοιλάδων της Ανταρκτικής. Είναι ένας τεράστιος όγκος δουλειάς που σε ένα άλλο οικοσύστημα, διαφορετικό από αυτό της Ανταρκτικής, θα ήταν απαραίτητη η συνεισφορά δεκάδων άλλων ειδών από μικροοργανισμούς για να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα.