[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΜΗΠΩΣ Η ΕΛΛΑΔΑ εξελίσσεται τελικά σ’ ένα ιδιόμορφο, ευρωπαϊκό βεβαίως,
αλλά πάντως «αποτυχημένο κράτος» («failed state») κατά την έννοια που ο όρος
χρησιμοποιείται στη σύγχρονη βιβλιογραφία των διεθνών σχέσεων; Το «αποτυχημένο
κράτος» είναι αυτό από το οποίο έχει αφαιρεθεί το «μονοπώλιο της
νομιμοποιημένης εξουσίας» για τη ρύθμιση των κοινωνικών σχέσεων (μέσα από
δημοκρατικές διαδικασίες σήμερα) και ως εκ τούτου διάφορες κοινωνικές ομάδες
(φυλές, εθνότητες σε περιπτώσεις χωρών του Τρίτου Κόσμου) επιβάλλουν τους
δικούς τους κανόνες συμπεριφοράς, τους δικούς τους νόμους, περιφρονώντας
πλήρως τον ρόλο του κράτους. Στις ακραίες περιπτώσεις των χωρών του Τρίτου
Κόσμου η διαδικασία αυτή οδηγεί σε εμφύλιες συγκρούσεις, αιματοχυσία, πολέμους
κ.λπ. Η Ελλάδα δεν ανήκει βεβαίως στην κατηγορία αυτή. Ανήκει στην ευρωπαϊκή
ζώνη «σταθερότητας, ευημερίας και δημοκρατίας». Αλλά ορισμένα φαινόμενα,
συμπτώματα, διαδικασίες δείχνουν ότι ορισμένες ομάδες «κάνουν ό,τι θέλουν»
επιβάλλουν την άποψή τους και τον νόμο τους με πλήρη και προκλητική
περιφρόνηση της συλλογικής βούλησης και των γενικών κανονιστικών ρυθμίσεων. Τα
κρούσματα είναι πολλά και διευρύνονται επικίνδυνα για τη δημοκρατική τάξη.
Έτσι σε μια σειρά τομέων κυριαρχούν τα λεγόμενα «κυκλώματα», δίκτυα ομάδων
δηλαδή που λειτουργούν με τους δικούς τους κανόνες σε ευθεία παραβίαση της
οποιασδήποτε νομοθεσίας. Κυκλώματα στον χώρο του ποδοσφαίρου, της αγοράς, της
δικαιοσύνης, του εμπορίου, της οικονομίας, αλλά και της εκπαίδευσης και των
πολιτιστικών οργανώσεων και δραστηριοτήτων. Ομάδες διάφορες (αναρχικοί,
κουκουλοφόροι, χούλιγκαν κ.λπ.) μπορούν να καταστρέφουν, να εγκληματούν χωρίς
να υφίστανται σχεδόν καμιά τιμωρία. Σ’ ορισμένες περιοχές, ιδιαίτερα του
Λεκανοπεδίου της Αθήνας, οι πολίτες βρίσκονται στο έλεος ομάδων οργανωμένου
εγκλήματος. Το κράτος δεν μπορεί (ή, το χειρότερο, δεν θέλει) να αντιμετωπίσει
τα φαινόμενα αυτά. Η αυθαιρεσία των ομάδων αυτών συνοδεύεται συχνά από την
βάναυση αυθαιρεσία του κράτους και των οργάνων του, σύμπτωμα επίσης
«αποτυχημένου κράτους». Ακόμη και θεσμοί, όπως η Εκκλησία, θέλουν σ’ ορισμένες
περιπτώσεις να λειτουργούν έξω ή πέρα από το γενικό, καθολικό νομοθετικό
πλαίσιο και μερικές φορές ακόμη και πάνω απ’ αυτό. Αλλά και ο θεσμός του
πανεπιστημιακού ασύλου, με τον τρόπο που εφαρμόζεται, παραπέμπει ουσιαστικά σε
ιδιόμορφο «αποτυχημένο κράτος».

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.