ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η εικόνα της Αστυνομίας

Η Αστυνομία εδώ και πολλά χρόνια προσπαθεί να αλλάξει την εικόνα που έχει το
κοινό γι’ αυτήν. Αυτό αποτελεί έναν από τους κυριότερους στόχους των εκάστοτε
πολιτικών ηγεσιών του υπουργείου Δημόσιας Τάξης, των υπηρετούντων αστυνομικών
και των συνδικαλιστικών φορέων τους. Σε όλες τις σχετικές με την Ελληνική
Αστυνομία έρευνες, το ζήτημα αυτό φαίνεται να ιεραρχείται πολύ υψηλά στην
κλίμακα των προβλημάτων που την απασχολούν. Οι προσπάθειες επικεντρώνονται
αφενός στον αποχαρακτηρισμό της ως μηχανισμού επιβολής της τάξης και της
πολιτικής εξουσίας από τα χρόνια της χούντας και πίσω, και αφετέρου στον
εκδημοκρατισμό της και τη σύννομη λειτουργία της ως θεσμού των σύγχρονων
δημοκρατιών για τη δημόσια ασφάλεια και την προστασία των δικαιωμάτων των
πολιτών.

Σήμερα θεωρούμε ότι το έγκλημα ως πράξη αποτελεί προσβολή των ανθρωπίνων
δικαιωμάτων. Ο κατηγορούμενος ως δράστης έχει και αυτός συγκεκριμένα
δικαιώματα. Το ίδιο και το θύμα της εγκληματικής πράξης. Επομένως πρόκειται
για ένα τρίγωνο δικαιωμάτων που σχηματίζεται από δράστη, θύμα και κοινωνία.
Ψευδοερωτήματα του τύπου: προέχει η δημόσια ασφάλεια έναντι των δικαιωμάτων
των κατηγορουμένων ή προέχουν τα δικαιώματα του θύματος έναντι των δραστών,
τίθενται μάλλον προς όφελος πολιτικών και άλλων σκοπιμοτήτων με στόχο τη
συρρίκνωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παρά προς όφελος της ίδιας της
κοινωνίας.

Αυτά τα ζητήματα έχουν σε μεγάλο βαθμό αποσαφηνισθεί και διατυπωθεί κυρίως σε
κείμενα των διεθνών οργανισμών (Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΗΕ, Ε.Ε.) και στους
Καταστατικούς Χάρτες των κρατών-μελών.

Η πρόσφατη περίπτωση – της οποίας τις λεπτομέρειες και τον δημόσιο περί αυτής
λόγο παρακολουθήσαμε από τηλεοράσεως – προσβάλλει αυτή καθεαυτή τη δημοκρατία
στον βαθμό που γίνεται κατάχρηση της έννομης βίας των αστυνομικών – αφού ο
νεαρός ξυλοκοπείται ενώ φορά χειροπέδες -, προσβάλλει τα ανθρώπινα δικαιώματα
του πολίτη και φυσικά ακυρώνει στην πράξη κάθε προσπάθεια εξωραϊσμού της
εικόνας της Ελληνικής Αστυνομίας, κάθε προσπάθεια εκδημοκρατισμού και
εκσυγχρονισμού της. Η τηλεοπτική δε εικόνα και ο «εκ παραθύρων» δημόσιος
διάλογος για το περιστατικό ήταν απογοητευτικός, κυρίως από μέρους της
συνδικαλιστικής εκπροσώπησης των αστυνομικών.

Μια τέτοια εικόνα αρκεί για να ακυρώσει όσες προσπάθειες έχουν γίνει μέχρι
σήμερα για την εμπέδωση του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών, για την αλλαγή
της εικόνας του αστυνομικού και των σωμάτων ασφαλείας γενικότερα. Δεν
ισχυρίζομαι ότι δεν έχουν γίνει αρκετές προσπάθειες και έως έναν βαθμό
επιτυχημένες για την αναδιοργάνωση της Αστυνομίας, τη βελτίωση και την
αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού. Θα ήμουν άδικη εάν δεν το ανέφερα. Και
γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο λυπάμαι που όλα αυτά αναιρούνται στην πράξη κάθε
φορά που γίνεται προσπάθεια (συν)κάλυψης εκ των υστέρων των περιστατικών
καταχρηστικής βίας (οι 8 στις 10 περιπτώσεις Ενόρκων Διοικητικών Εξετάσεων
καταλήγουν σε απαλλαγή των αστυνομικών από την απόδοση ευθυνών σύμφωνα με τον
Συνήγορο του Πολίτη) και διαφαίνεται άρνηση των Αρχών να αποδεχθούν την ύπαρξη
περιστατικών αστυνομικής βίας.

Κλείνοντας, θα επεσήμανα ότι σε αυτό το περιστατικό αντανακλώνται μείζονος
σημασίας θέματα, όπως είναι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η εμπέδωση
του αισθήματος ασφάλειας των πολιτών, η σύννομη λειτουργία των οργάνων άσκησης
εξουσίας, η λειτουργία της ίδιας της δημοκρατίας στην καθημερινή πράξη. Για
τον λόγο αυτό κάθε φορά που γίνεται δεκτή μια προσφυγή Έλληνα πολίτη στο
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) για να εξετασθεί
ενδεχόμενη παραβίαση των άρθρων 2 (για το δικαίωμα στη ζωή), 3 (για την
απαγόρευση των βασανιστηρίων) και του 14 (για την απαγόρευση των διακρίσεων)
δικάζεται το ίδιο το κράτος και οι θεσμοί του. Πρόκειται για συλλογική ευθύνη
που αφορά τους θεσμούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και όχι απλά
μεμονωμένες εξατομικευμένες περιπτώσεις.

Η Βάσω Αρτινοπούλου είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια Εγκληματολογίας στο
Πάντειο Πανεπιστήμιο