Δρόμοι

1) Εκεί όπου…

… η δημοκρατία είναι προχωρημένη, υπάρχουν ζωηρές οικονομικές και κοινωνικές
ανισότητες. Η δημοκρατία συνυπάρχει πιο εύκολα με τον καπιταλισμό της αγοράς
και ο καπιταλισμός της αγοράς τρέφεται από τις ανισότητες. 2) Το αίτημα
για ισότητα βρίσκει ισχυρά εμπόδια. Οι άνθρωποι ζητούν ισότητα, αλλά η
δημοκρατία δεν μπορεί ούτε να την εγγυηθεί ούτε να τη διατηρήσει. 3)
Ακόμη και εκεί όπου η δημοκρατία έχει παγιωθεί, το μέλλον της είναι αβέβαιο. Η
δημοκρατία μπορεί να κερδηθεί, αλλά μπορεί και να χαθεί. Στον εικοστό αιώνα,
σε τουλάχιστον 70 περιπτώσεις η δημοκρατία κατέρρευσε και παραχώρησε τη θέση
της σε αυταρχικά καθεστώτα.

4) Το ανικανοποίητο…

… αίτημα για ισότητα μπορεί να καταλήξει στη διάβρωση της δημοκρατίας και
στη διολίσθησή της σε εκλογική δημοκρατία. Αυτός ο κίνδυνος είναι σήμερα
υπαρκτός. 5) Στον σύγχρονο καπιταλισμό, ο πλούτος είναι άφθονος και
συγκεντρωμένος σε χέρια λίγων που επωφελήθηκαν από την οικονομική ανάπτυξη.
6) Η οικονομική ισχύς επιδρά άμεσα στον μηχανισμό της δημοκρατίας. Οι
πολιτικοί είναι υπόλογοι πιο πολύ στο χρήμα και λιγότερο στους ψηφοφόρους.
7) Η δημοκρατία γίνεται ολοένα και πιο διεφθαρμένη και από χώρα σε χώρα
κλονίζεται από κρίσεις που προκαλούνται από τη χρηματοδότηση της πολιτικής
ζωής. 8) Η δημοκρατία μπορεί να συνυπάρχει με πολλές μορφές οικονομικής
και κοινωνικής ανισότητας, αλλά δεν μπορεί να συνυπάρξει όταν υπερβολικά
πλούτη είναι συγκεντρωμένα στα χέρια μιας μικρής μειοψηφίας και όταν αυτή η
μειοψηφία έχει την ελευθερία να χρησιμοποιεί πολιτικά την οικονομική ισχύ της.
9) Όταν το χρήμα της μειοψηφίας αποφασίζει ποιος θα ασκήσει την
πολιτική εξουσία και οι ψηφοφόροι αποφασίζουν μόνο μεταξύ εκείνων που έχουν
πάρει το χρίσμα, τότε δεν απομένουν πολλά πράγματα από τη δημοκρατία: η
πολιτική χρήση του χρήματος την καταστρέφει.

10) Οι φτωχοί…

… άνθρωποι σε μια πλούσια κοινωνία δεν έχουν την ελευθερία ισότιμης
πολιτικής συμμετοχής με τους άλλους. 11) Η δημοκρατία δεν χρειάζεται
ακριβή πολιτική ζωή. Τα κόμματα θα μπορούσαν να συντηρούνται από τη συμβολή
των μελών τους. Θα ήταν καλύτερα για τη δημοκρατία να περιορίζονταν οι
χρηματοδοτήσεις των κομμάτων και να αυξανόταν η εξουσία των μελών τους. 12)
Η δημοκρατία πρέπει φυσικά να προστατεύει τους πολίτες της από τη φτώχεια,
αλλά αυτό δεν φτάνει από μόνο του. Τα μέτρα για την προστασία των φτωχών δεν
προστατεύουν από τη συγκέντρωση της οικονομικής εξουσίας. Χρειάζεται και
οικονομική δημοκρατία. 13) Ένας λόγος που οι πλούσιοι γίνονται
πλουσιότεροι είναι ότι δεν πληρώνουν τους φόρους που τους αναλογούν.

14) Όταν λείπουν…

… αυτά από μια δημοκρατία, οι πολίτες δεν την εμπιστεύονται, όχι επειδή
είναι καχύποπτοι, αλλά επειδή δεν τη θεωρούν άξια εμπιστοσύνης (δεκατέσσερις
θέσεις για τη δημοκρατία από το βιβλίο του καθηγητή Πολιτικών Επιστημών
Ρόμπερτ Νταλ, «Για την πολιτική ανισότητα»).